Hegemonya Gerçekliği ve Sınıfsal Ufuk Üzerine Deniz Zeyrek’e Açık Bir Davet

Sevgili Deniz Zeyrek,

Ankara kulislerini, devlet mekanizmasının işleyişini ve burjuva siyasetinin iç dengelerini en yakından gözlemleyen, toplumsal haber alma hakkına yıllardır katkı sunan deneyimli bir gazetecisin. Ekranda ve yazılarında dile getirdiğin eleştirilerin, toplumun geniş kesimlerinde bir karşılık bulduğu ve iktidarın uygulamalarından rahatsız olan kitlelerin duygularına tercüman olduğu aşikâr.

Ancak gel seninle, gündemin yoğunluğu içinde gözden kaçma riski taşıyan temel bir metodoloji üzerine, yoldaşça ve açıklayıcı bir sohbet yürütelim.

Siyasetin hızlı temposu ve gündelik olayların çekim gücü, bizleri zaman zaman **olayların görünüşüne odaklanmaya ve o görünüşü belirleyen derindeki maddi özü ıskalamaya itebilir. Siyasal analizlerimizde meseleyi sadece liderlerin niyetlerine, oy hesaplarına ya da parlamenter taktiklere indirgediğimizde; kitlelere gerçeğin tamamını mı gösteriyoruz, yoksa sistemin kendi sınırları içinde ürettiği bir illüzyonu tazelemelerine mi neden oluyoruz?

Bu soruyu, seni yargılamak için değil; toplumsal bilinci daha berrak bir yere taşımak adına birlikte düşünmek için soruyoruz.

Niyetlerin Ötesi: Süreç Analizi Bize Ne Söylüyor?

Nefes Gazetesi’ndeki "Terörsüz Türkiye Hakkında Konuşulması Gerekenler" başlıklı köşe yazında ve ekranlardaki değerlendirmelerinde gündeme getirdiğin "Terörsüz Türkiye", "Yeni Anayasa" ya da "Yasal Çerçeve" tartışmalarını ele alış biçimine bakalım. Sen haklı olarak soruyorsun: "İktidar bu adımları atarken ne kadar samimi? Seçim kazanmak için muhalefeti bölmeyi mi hedefliyor?"

Bu sorular kulis gazeteciliği açısından son derece anlaşılırdır. Ancak diyalektik materyalist bir süreç analizi yaptığımızda şu daha temel sorularla yüzleşmek zorunda kalmaz mıyız?

• Siyasal iktidarlar ve egemen sınıflar, sırf bir liderin kişisel ikbal arzusuyla mı devasa toplumsal hamlelere girişirler, yoksa sermaye birikim rejiminin nesnel zorunlulukları mı bu hamleleri dayatır?

• Bugün gündeme getirilen "çatışmasızlık" ya da "yasal düzenleme" ihtiyacı; sadece bir seçim taktiği midir, yoksa Türk ve uluslararası sermayenin Ortadoğu’daki pazar, enerji koridorları ve ucuz iş gücü güvencesi arayışının bir sonucu mudur?

Siyasette bireylerin ve liderlerin taktikleri elbette vardır; ancak bu taktikler her zaman iktisadi altyapının ve sınıf ilişkilerinin çizdiği sınırlar içinde biçimlenir. Meseleyi sadece "Erdoğan’ın oy hesabı" parantezine aldığımızda, kitlelerin dikkatini arkadaki devasa sermaye mekanizmasından uzaklaştırma riskiyle karşı karşıya kalırız.

Hegemonya Gerçekliği: İktidarın Oyun Sahası

Antonio Gramsci’nin ifade ettiği gibi, egemen sınıfın hegemonyası yalnızca polis ve yargı gücüyle (zor aygıtlarıyla) kurulmaz; aynı zamanda muhalefetin söylem alanını belirleyerek, kitlelere kriz anlarında "başka seçenek olmadığını" hissettirerek (rıza üreterek) inşa edilir.

İktidarın sunduğu bir tasarıya ya da sürece bakarken şu diyalektik tabloyu göz önünde bulundurmamız gerekir:

Gündem Maddesi	Görünürdeki Siyasal Söylem	Maddi ve Sınıfsal Gerçeklik	Birlikte Sormamız Gereken Soru
"Terörsüz Türkiye" ve Yasal Çerçeve	"Barış, kardeşlik ve terörün bitirilmesi arayışı."	Sermayenin bölgesel ticaret yollarında ve yatırım sahalarında engelsiz dolaşım ihtiyacı.	Bu süreç emekçilerin sömürüsünü mü azaltacak, yoksa sermaye birikiminin önündeki engelleri mi kaldıracak?
Yeni Anayasa ve Yumuşama	"Demokratikleşme ve parlamenter uzlaşı."	Mehmet Şimşek programıyla kemer sıkan kitlelerin tepkisini emecek meşruiyet tazelemesi.	Burjuva devleti, kendi temel sınıfsal niteliğini değiştirmeden gerçek bir demokrasi üretebilir mi?
Muhalefete Yapılan Çağrılar	"Milli birlik ve devletin bekası etrafında kenetlenme."	Muhalefeti iktidarın belirlediği eksene çekerek bağımsız bir sınıfsal hattın oluşmasını engellemek.	İktidarın masasına oturmak zemin mi genişletir, yoksa iktidarın hegemonyasını mı tahkim eder?

Bu tablo bize gösteriyor ki; iktidar bir oyun sahası kurduğunda ve bizleri "Bu yasaya evet mi diyelim, hayır mı?" ikilemine sıkıştırdığında, oyunun kurallarını zaten iktidar belirlemiş demektir.

Neden Sınıfsal Çözüm Dışında Yol Yoktur?

Deniz dostum,

Görünüşte "demokrasi", "hukuk devleti" veya "Meclis zemini" gibi kavramlar son derece cazip ve makul görünür. Ancak tarihsel tecrübe ve diyalektik gerçeklik bize öğretmiştir ki, mülkiyet ilişkilerine ve sınıfsal sömürüye dokunmayan hiçbir hukuki reforma veya yasal çerçeveye güvenilemez.

Bugün Türk ve Kürt emekçilerinin gerçek eşitliği ve özgürlüğü; egemen sınıfın çizdiği yasal sınırlara veya parlamenter pazarlıklara havale edilemez. İki halkın kardeşliği ve halkın refahı, ancak şu maddi adımlarla mümkündür:

1. Ortak Sınıfsal Çıkar: Kürt işçisinin yoksulluğu ile Türk işçisinin açlık sınırı altındaki ücreti aynı çarkın sonucudur. Sorunları bölerek değil, sınıfsal zeminde birleştirerek çözebiliriz.

2. Sistem İçi Hayallerden Sıyrılmak: Kitlelere burjuva devlet aygıtının "reforma muktedir olduğu" illüzyonunu vermek yerine; hakların ve özgürlüklerin ancak bağımsız, fiili ve örgütlü bir sınıf mücadelesiyle kazanılabileceğini anlatmak zorundayız.

Açık Davet

Senin gibi toplumda karşılığı olan, kalemi güçlü bir gazetecinin sorumluluğu; iktidarın kurduğu hegemonik masanın alternatiflerini o masanın içinden aramak değil, o masanın sınıfsal niteliğini kitlelere teşhir etmektir.

Siyasetin kulislerde değil; fabrikalarda, tarlalarda, işyerlerinde ve sokaklardaki üretim ilişkilerinde şekillendiğini kitlelere göstermek, onları edilgen birer izleyici olmaktan çıkarıp kendi kaderlerinin öznesi yapmanın ilk adımıdır.

Gel, olayları yalnızca "siyasi taktikler ve lider hesapları" üzerinden okumayı bir kenara bırakalım. Gerçeği, tüm diyalektik çıplaklığı ve sınıfsal kökenleriyle kitlelerin bilincine taşımak için sorulması gereken asıl soruları birlikte soralım. Çünkü emekçi halkın sistem içi pembe hayallere değil; sınıf bilinciyle aydınlatılmış yalın bir gerçekliğe ihtiyacı var.