EngelliWeb 2025 Raporunun Sınıfsal Analizi

Genç Yoldaşlar,

Toplumsal mücadeleler tarihi, egemen sınıfın elindeki baskı aygıtlarının sürekli form değiştirmesinin tarihidir. Bugün elimizde tuttuğumuz İfade Özgürlüğü Derneği'nin (İFÖD) EngelliWeb 2025: Dijital Sıkıyönetim Raporu, salt bir "insan hakları ve hukuk" bilançosu değildir. Bu rapor; kriz içindeki tekelci kapitalizmin, onunla etle tırnak gibi bütünleşmiş sermaye devletinin ve bu iktidarı ayakta tutan bürokratik aygıtın bir korku manifestosudur.

Raporu tarihsel materyalist bir vizyonla okuduğumuzda, sansürlenen 1,5 milyonu aşkın web sitesinin aslında burjuvazinin kendi çelişkilerini gizleme çabası olduğunu açıkça görürüz. Aşağıda, var olan sistemin eleştirisini ve sosyalist geleceğimizin dijital tahayyülünü bulacaksınız.

"Kamu Düzeni" Yanılsaması ve Devletin Baskı Aygıtı

Sınıfsız Toplum Masalı ve "Kamu" Kavramının İdeolojik Mülkiyeti

Burjuva felsefesi ve liberal hukuk kuramı, toplumu sınıflardan arındırılmış, eşit bireylerin özgür iradeleriyle akdettiği hayali bir "toplumsal sözleşme" zemininde tarif eder. Bu idealist illüzyonun merkezinde ise soyut bir kavram yer alır: "Kamu".

Oysa tarihsel materyalizm bize açıkça gösterir ki, antagonist (uzlaşmaz) sınıf çelişkilerinin hüküm sürdüğü bir toplumda, tüm sınıfların ortak çıkarını temsil eden tarafsız bir "kamu" var olamaz. Mülksüzleştirilenler ile üretim araçlarını elinde tutanların, sömürülenler ile artık-değere el koyanların ortak bir "kamusal yararı" yoktur. Dolayısıyla burjuva rejiminin diline yerleşen "Kamu Düzeni" tespiti, gerçekte burjuvazinin egemenlik düzeninden başka bir şey değildir.

Burjuva devleti, bu kavramı ideolojik bir sis bombası olarak kullanır:

• Çıkar Eşitlemesi Yalanı: Egemen sınıfın mülkiyet güvenliği ve kâr akışı, tüm toplumun huzuru ve güvenliğiymiş gibi sunulur.

• Dilsel Hegemonya: İşçi sınıfının grevi, öğrencinin protestosu veya gazetecinin ifşası "kamu düzenini bozmak" ile suçlanırken; patronun iş cinayeti, doğanın talanı ve kamusal kaynakların yağmalanması "yasal düzenin doğal işleyişi" sayılarak korumaya alınır.

Mülkiyetin Nöbetçisi Olarak Burjuva Hukuku

Karl Marx, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’da toplumsal yapının temelini üretim ilişkilerinin (altyapı) oluşturduğunu, hukuk ve devlet gibi kurumların ise bu temel üzerinde yükselen ideolojik şekillenmeler (üstyapı) olduğunu belirtir. Friedrich Engels ve Vladimir Lenin ise devleti, sınıflar arası uzlaşmazlığın zorunlu bir sonucu ve egemen sınıfın elindeki bir baskı aygıtı olarak tanımlar.

Hukuk, tarafsız bir adalet arayışı değil, egemen sınıfın iradesinin kanunlaşmış halidir. Nitekim 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi gibi istisnai tedbirlerin rutinleşmesi, bu yalın gerçeği dijital evrende billurlaştırmıştır. Sermaye devleti, kendi yasalarını dahi kendi sınıf çıkarı tehlikeye girdiği anda çiğneyecek kadar pragmatiktir. Burjuva hukuku, tıpkı plastik bir hamur gibi, egemenlerin o anki ihtiyacına göre yeniden biçimlendirilir.

Geleneksel Polis Gücünden Dijital Panoptikona Evrim

Louis Althusser, İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları yapıtında, devletin iki temel mekanizmayla işlediğini söyler: Zor kullanma gücüne dayalı Devletin Baskı Aygıtları (DBA) ve ikna/rıza üretimine dayalı Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA).

Günümüz tekelci dijital kapitalizminde bu iki alan arasındaki sınır silinmiştir. Dijital iletişim altyapıları, hem ideolojik aygıtların dolaşım sahası hem de baskı aygıtlarının doğrudan müdahale ettiği bir dijital panoptikona dönüşmüştür:

• Fiziksel Copun Yerini Alan Algoritmik Kuşatma: Eskiden sokakta kurulan polis barikatı, bugün internet omurgasında uygulanan bant daraltma (bandwidth throttling) yöntemiyle dijital alanda kurulmaktadır. Sokaktaki eylemin videosunun yayılmasını engellemek, eylemin kendisini toplumsal hafızadan silmek anlamına gelir.

• Toplumsal Bağlantısallığın Koparılması: Bant daraltma, dijital bir ablukadır. Amaç; eylemdeki işçinin, protestocu öğrencinin, hakkını arayan emekçinin iletişimini keserek toplumsal muhalefeti atomize etmektir. Egemen sınıf, ezilenlerin bir araya gelerek "kendi için sınıf" niteliği kazanmasından dehşet derecede korkar.

• Altyapısal Kuşatma: eSIM sağlayıcılarının, DNS servislerinin, VPN protokollerinin veya Amazon IVS gibi teknik altyapıların hedef alınması, sansürün içeriği aşarak doğrudan iletişimin zeminini yok etmeye yöneldiğini gösterir.

• Belleksizleştirme (Kamusal Belleğin İmhası): archive.today gibi dijital arşivleme araçlarının engellenmesi, işçi sınıfının ve toplumsal hareketlerin dijital hafızasını imha etme çabasıdır. Hafızasını kaybeden bir sınıf, kendi birikiminden koparılır ve her gün yeniden manipüle edilebilir bir nesneye dönüştürülür.

EngelliWeb 2025 Verilerinin Sınıfsal Çözümlemesi

EngelliWeb 2025 Verisi / Pratiği	Burjuva-Devlet Gerekçesi	Marksist Analiz ve Sınıfsal İşlev	Sosyalist Gelecek Alternatifi
1,5 Milyonu Aşkın Engelli Site	"Zararlı içerik, kamu düzenine tehdit"	Sermaye birikiminin ardındaki kirli ilişkilerin ve sınıf gerçeğinin gizlenmesi.	Bilginin metalaşmaktan çıkarıldığı, sansürsüz ve evrensel erişimli Dijital Müşterekler.
19 Mart Süreci: Toplu Bant Daraltma	"Toplumsal infiali önleme, olağanüstü hal"	Sokağa taşan sınıf öfkesinin dijital ağlarda örgütlenmesini engellemek; muhalefeti atomize etmek.	Devletin şalter indiremeyeceği, merkeziyetsiz (peer-to-peer), kooperatif ağ altyapıları.
5651 Sayılı Kanun 8/A Maddesinin Araçsallaşması	"Millî güvenliğin korunması"	Hukukun bir egemen sınıf sopası olarak plastikleşmesi; yolsuzluk haberlerinin "devlet sırrı" yapılması.	Hukukun sönümlendiği, doğrudan demokratik konseylerin denetiminde bir iletişim ekosistemi.
Küresel Platformların (X vb.) İşbirliği	"Yerel yasalara uyum, şirket politikası"	Tekelci teknoloji şirketlerinin kârlılık uğruna devletlerle girdiği suç ortaklığı.	Silikon Vadisi tekellerinin kamulaştırılması; algoritmaların açık kaynak (open-source) ve şeffaf olması.
Altyapı (eSIM, DNS, Amazon IVS) Engelleri	"Teknik zorunluluklar, kök kazıma"	Sadece içeriği değil, ezilenlerin hafızasını ve bağımsız haberleşme zeminini topyekûn imha etme arzusu.	İnternet omurgasının bir "üretim aracı" sayılarak toplumsallaştırılması.

Hukukun Plastikleşmesi: 5651 Sayılı Kanun Üzerine

Paşukanis ve Meta Biçiminden Hukuk Biçimine: Plastikleşmenin Teorik Temeli

Burjuva iddiaların en köklü mitlerinden biri "hukukun üstünlüğü" ve "yasa önünde eşitlik" masalıdır. Kapitalist sistem, kendi egemenliğini korumak için hukuku katı, tarafsız, evrensel ve sarsılmaz bir nitelik gibi sunar. Ancak sınıf mücadelesinin kızıştığı kriz dönemlerinde bu "mermerleşmiş" hukuk illüzyonu erir ve yerini egemenlerin elinde şekil alan plastik bir hukuk rejimine bırakır.

Sovyet hukuk kuramcısı Evgeny Paşukanis, Genel Hukuk Teorisi ve Marksizm eserinde, burjuva hukukunun kökenini meta değişimi ilişkilerinde arar. Piyasada metaların eşitmiş gibi mübadele edilmesi, hukuk alanında da bireylerin güya "özgür ve eşit hak sahipleri" olarak kurgulanmasını gerektirir.

Ancak tekelci kapitalizm aşamasında bu biçimsel eşitlik dahi egemen sınıfa ağır gelir:

• Süreç Odaklı Esneklik: Yasalar artık toplumsal hayatı düzenleyen kalıcı kaideler değil; iktidar ve sermaye gruplarının anlık krizlerini örtmeye yarayan kullan-at enstrümanlara dönüşmüştür.

• Normun Feshi: Hukuki normlar, hakim sınıfların anlık siyasi/iktisadi kaygılarına göre saniyeler içinde esnetilmekte, askıya alınmakta veya yeniden tanımlanmaktadır.

Madde 9'dan Madde 8/A'ya: Etiket Değişimi ve AYM Kararlarının Kadük Edilmesi

5651 sayılı Kanun’un 2025 yılı bilançosundaki en dramatik halka, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının uygulanmama pratiğidir. AYM, kişilik hakları bahanesiyle uygulanan ve kitlesel sansüre dönüşen 9. maddeyi ihlal kararları vererek iptal ettiğinde, burjuva ideologları bunu bir zafer olarak selamlamıştı. Ancak tarihsel materyalist analiz bize sonucun böyle olmayacağını söylüyordu: Sermaye devleti, kendi varlık nedenini tehdit eden hukuki engelleri aşmak için derhal yeni kanallar açar.

Hukuki Unsur	Biçimsel Burjuva İddiası	Sınıfsal / Fiili Uygulama (2025 Gerçeği)
5651 Madde 9	"Kişilik haklarını ve özel hayatı koruma."	İktidar-sermaye ilişkilerindeki rüşvet, yolsuzluk ve sömürü haberlerini silme zırhı.
AYM İptal Kararı	"Anayasal güvence, hak ihlallerinin son bulması."	Kararın alt derece mahkemelerce tanınmaması; anayasal düzenin askıya alınması.
5651 Madde 8/A	"Terör, millî güvenlik ve kamu düzeni kalkanı."	AYM iptali sonrası tüm yolsuzluk haberlerinin "milli güvenlik" kılıfıyla engellenmesi.
Gerekçesiz Şablon Kararlar	"Yargısal denetim ve gerekçeli karar hakkı."	BTK ve Sulh Ceza Hakimliklerince tebliğ dahi edilmeyen, kopyala-yapıştır sansür emirleri.

Sansür mekanizması ortadan kalkmamış, yalnızca hukuki ambalaj değiştirmiştir. "Kişilik hakları" etiketi sökülmüş, yerine "millî güvenlik" ve "kamu düzeni" etiketi yapıştırılmıştır. Sulh Ceza Hakimlikleri, AYM’nin Abdullah Kaya ve Diğerleri kararını sümen altı ederek yeniden yargılama yapmamış, dijital hafızayı silmeye devam etmiştir. Burjuva devleti için kendi anayasası dahi sermaye birikiminin yanında teferruattır.

Yargısal Aygıtın Özel Türevi: Sulh Ceza Hakimlikleri

Sulh Ceza Hakimlikleri, burjuva yargı sisteminin içine yerleştirilmiş kapalı devre bir "sınıf giyotinidir". Kararlara itirazın yine bir başka Sulh Ceza Hakimliğine yapıldığı bu dikey ve geçirimsiz yapı, burjuva hukukunun kendi iç denetim mekanizmalarını dahi tasfiye etmiştir. Şablon kararlar ve BTK ile kurulan kapalı devre evrak akışı, hukukun bürokratik bir teknik operasyona indirgendiğini kanıtlar. Amaç adalet dağıtmak değil, sermayeye yönelebilecek itibar krizlerini dijital uzamda yıldırım hızıyla bertaraf etmektir.

Sermaye Devletinin Suç Ortakları: Teknoloji Tekelleri ve Algoritmik Tahakküm

Dijital Çitleme ve Veri Sömürüsü: Platform Kapitalizminin Ekonomi Politiği

Liberal ideologların en büyük masalı, internetin "devletsiz, sınıfsız, herkesin eşit söz hakkına sahip olduğu özgür bir Pazar Yeri" olduğudur. Oysa üretim araçlarının mülkiyeti kimdeyse, o dönemin egemen fikirlerini ve iletişim kanallarını da aynı sınıf belirler. Günümüzde iletişim araçları (fiber optik kablolar, veri merkezleri, uydular) birkaç küresel tekelin (Big Tech: X, Meta, Google, Amazon, Microsoft) özel mülkiyetindedir. Bu tablo, Lenin’in tarif ettiği tekelci kapitalizmin dijital uzantısıdır.

Tarihte İngiltere’deki "Çitleme Hareketleri" (Enclosure Acts) ortak tarlaları nasıl çitlerle çevirip köylüleri mülksüzleştirdiyse; küresel teknoloji tekelleri de internetin açık alanlarını çitlerle çevirmiş ve kendi kapalı dijital feodalitelerini kurmuşlardır:

1. Toplumsal Emek Olarak Veri Üretimi: Dijital platformlardaki her etkileşim, kullanıcıların ürettiği kolektif bir toplumsal emektir. Teknoloji tekelleri bu veriyi hiçbir karşılık ödemeden gasp eder.

2. Veri Rantı ve Artık-Değer: Gasp edilen veri işlenerek reklam hedeflemeleri ve yapay zeka modelleri için kullanılır. Elde edilen kâr, toplumsal bilginin özel mülkiyet eliyle artık-değere ve platform rantına dönüştürülmesidir.

3. Dijital Yabancılaşma: İnsanlığın kolektif birikimi olan teknoloji, kullanıcılara karşı bir denetim ve tahakküm aygıtı olarak geri dönmektedir.

Burjuva Devleti ile Teknoloji Tekellerinin Suç Ortaklığı

Liberal illüzyon, küresel teknoloji şirketleri ile ulusal burjuva devletleri arasında sürekli bir "özgürlük mücadelesi" olduğunu iddia eder. EngelliWeb 2025 Raporu bu yalanı yıkmaktadır. X, Meta veya Google gibi devlerin BTK’dan gelen erişim engelleme ve içerik çıkarma kararlarını nasıl sessizce uyguladığını görüyoruz. Bu durum bir "teslimiyet" değil, sermaye ile devletin sınıfsal suç ortaklığıdır.

Aktör	Görünürdeki Söylem / İdeoloji	Sınıfsal Motivasyonu	Dijital Sıkıyönetimdeki İşlevi
Sermaye Devleti (BTK / Yargı)	"Kamu düzeni, milli güvenlik ve vatandaşın korunması."	Sınıf çelişkilerini bastırmak, yolsuzlukları ve sömürüyü gizlemek.	Sansür kararları alır (5651 8/A), bant daraltır, altyapıyı tehdit eder.
Teknoloji Tekelleri (X, Meta vb.)	"Küresel topluluk ilkeleri, ifade özgürlüğü, yerel yasalara uyum."	Reklam pazarlarını kaybetmemek, kâr marjını korumak.	Kararları itirazsız uygular, muhalif hesapları shadowban ile görünmez kılar.
Tekno-Elitler / Patronlar	"Dünyayı bağlamak, inovasyon ve özgür girişim."	Küresel ölçekte veri rantına el koymak, sermaye birikimini sürdürmek.	Algoritmaları kâr ve egemen sınıf lehine kodlar; sansürü otomatize eder.

Algoritma Bir Sınıf Aygıtıdır: Görünmez Sansür

Algoritmalar tarafsız matematiksel formüller değildir; onlar kodlanmış sınıf çıkarlarıdır:

• Algoritmik Görünmezlik (Shadowbanning): Bir devrimci örgütün, sendikanın veya gazetecinin hesabı kapatılmasa bile, algoritma aracılığıyla erişim oranları sıfırlanır. Mahkeme kararı olmadan, sermayenin kodları üzerinden "dijital idam" gerçekleştirilir.

• Tüketim ve Yozlaşmanın Teşviki: Algoritmalar, öfkeyi, bireysel tüketimi ve sınıf bilincini uyuşturan içerikleri öne çıkaracak şekilde tasarlanmıştır. Sınıf mücadelesi ve örgütlenme çağrıları ise "düşük etkileşim" algoritmasıyla bastırılır.

• Şeffafsızlık: Kullanıcılar neden kısıtlandıklarını öğrenemezler. Algoritma, "ticari sır" zırhı arkasına gizlenmiş bir engizisyon mahkemesidir.

Gelecek Tahayyülümüz: Dijital Müşterekler, Özgür Ağlar ve Hakiki Özgürlük

Ancak bir Marksist için teşhir, mücadelenin yalnızca alfabesidir. Karl Marx’ın Ludwig Feuerbach üzerine 11. tezinde belirttiği o pusula her daim zihnimizdedir: "Filozoflar dünyayı yalnızca çeşitli biçimlerde yorumlamışlardır; oysa sorun onu değiştirmektir."

Liberal "Özgürlük" Yanılsamasının İlgası ve Hakiki Özgürlük

Burjuva ideolojisi özgürlüğü piyasadaki tüketici tercihlerine indirger. Onların dünyasında özgürlük; hangi dijital platformda sömürüleceğini seçmektir. Bizim savunduğumuz özgürlük ise sınıfsal bir kurtuluş eylemidir.

Marx, Kapital’in üçüncü cildinde insanlığın tarihsel sıçramasını şöyle özetler: "Zorunluluk krallığından özgürlük krallığına geçiş." Gerçek Özgürlük Krallığı, temel insani ihtiyaçların kolektif olarak güvence altına alındığı, insanın yaratıcı potansiyelini ve iletişimini hiçbir sınıfsal/devletsel baskı olmadan gerçekleştirdiği yerde başlar.

Özgürlük Boyutu	Burjuva-Kapitalist Hüsnükuruntu	Sosyalist Gelecek / Dijital Müşterekler
Tanım	Piyasa serbestisi, mülkiyet hakkı, tüketim seçeneği.	İnsanın yabancılaşmadan kurtulması, kolektif özyönetim.
Dijital Karşılığı	İstediğin uygulamayı indirme, verini şirketlere bağışlama.	İletişim araçlarının kolektif mülkiyeti, sansürsüz ağlar.
Hukuki Çerçeve	Ticari sır, devlet sırrı ve kısıtlayıcı telif rejimi.	Şeffaf veri, tamamen açık kaynak kod (open-source).
Altyapı Muktediri	Silikon Vadisi tekelleri ve BTK benzeri devlet bürokrasisi.	İşçi, yazılımcı ve kullanıcı konseyleri.

Dijital Müşterekler (Digital Commons): İletişim Araçlarının Toplumsallaştırılması

Kıtalararası fiber optik kablolar, devasa veri merkezleri ve uydu ağları birer üretim aracıdır. Sosyalist toplumda ilk tarihsel adım, bu üretim araçlarının mülkiyet ilişkilerini değiştirmektir:

• Özel Mülkiyetin Tasfiyesi: Telekomünikasyon devleri ve veri merkezleri kamulaştırılarak toplumsal mülkiyete geçirilecektir. Bilgi ve iletişim, alınıp satılan bir meta olmaktan çıkarılacak; evrensel bir insani hak ve "toplumsal müşterek" ilan edilecektir.

• Kâr Odaklı Telif Rejiminin İlgası: Bilginin etrafına örülen patent ve fikri mülkiyet çitleri darmadağın edilecek; insanlığın ortak birikimi herkese açık veri havuzlarına dönüştürülecektir.

Özgür Ağlar: Merkeziyetsiz ve Sansürsüz Ağ Teknolojileri

Mevcut internet mimarisi, burjuva devletinin tek bir düğmeye basarak şalteri indirebileceği merkezi bir mantıkla inşa edilmiştir. İletişimi özgürleştirmek, bu teknik mimariyi değiştirmektir:

• Eşler Arası (P2P) Altyapılar: Şirket sunucularına bağımlı olmayan, ağa bağlanan her kullanıcının bizzat bir düğüm noktası (node) olduğu dağıtık ağlar (mesh networks) kurulacaktır. Tek bir merkezin olmadığı yerde sansür uygulanabilecek bir hedef de kalmayacaktır.

• Kapatılması İmkansız Veri Depolama: İletişim ve veri saklama, şifrelenmiş ve parçalanmış olarak küresel dağıtık ağlarda tutulacaktır. Hiçbir mahkeme dijital arşivleri veya toplumsal hareketlerin hafızasını silemeyecektir.

• Özgür Donanım: İnternete erişim donanımları planlı eskitmenin hedefi olmaktan çıkarılacak; modüler, açık kaynaklı ve herkese sağlanan temel kamu hizmetine dönüştürülecektir.

Algoritmik Demokrasi ve Konsey Yönetimi

Proletarya iktidarında algoritmalar, doğrudan demokrasinin ve merkezi planlamanın teknik araçlarına evrilecektir:

• Açık Kaynak Kod Zorunluluğu: Toplumun hayatını etkileyen tüm yazılımlar açık kaynaklı (open-source) olacak ve toplumun denetimine açık tutulacaktır.

• Dijital İşçi ve Kullanıcı Konseyleri: Bilişim emekçileri ile platform kullanıcıları Dijital Yönetim Konseyleri çatısı altında birleşecek; platformların yönetimi tabandan tavana bu konseylerce yürütülecektir.

• Planlı Veri Kullanımı: Veri, insanları manipüle etmek için değil; toplumun gerçek ihtiyaçlarını (barınma, gıda, sağlık, ulaşım) tespit etmek, üretimi planlamak ve çalışma saatlerini radikal biçimde azaltmak için işlenecektir.

Özgürlük, Bir Gelecek Zaferidir!

Genç Yoldaşlar,

EngelliWeb raporlarındaki o yüz binlerce engelli site, bant daraltmalar ve dijital sıkıyönetim kararları; sermaye düzeninin gücünü değil, kendi çürümüşlüğü karşısındaki çaresizliğini ve korkusunu gösterir. Egemen sınıf hakikatin iletilmesinden korkmaktadır, çünkü hakikat sınıf bilincini tutuşturacak kıvılcımdır.

Özgürlük, burjuvazinin bahşettiği bir ayrıcalık veya yasalara yazdığı kof bir kelime değildir. Özgürlük; emeğin zincirlerini kırması, insanın kendi tarihinin öznesi haline gelmesi ve tüm sömürü araçlarını yok etmesidir.

Bizim düşlediğimiz özgür dijital dünya; ne tekelci milyarderlerin veri yağmasıyla kirlenmiş Silikon Vadisi’dir, ne de devlet bürokrasisinin şalterini elinde tuttuğu otoriter bir sansür odasıdır.

Bizim geleceğimiz;

• Bilginin tüm insanlığın ortak malı olduğu,

• İletişimin hiçbir süzgeçten geçmeden özgürce aktığı,

• Algoritmaların insanı uyuşturmak için değil, insan emeğini özgürleştirmek için çalıştığı,

• Ve insanın insanı sömürmediği sınıfsız, sansürsüz, komünist dünyadır!

Teknolojik altyapıyı sermayenin elinden çekip alacağız. Şalterleri idare edenlerin değil, üretimi gerçekleştirenlerin yönettiği özgür ağları kendi ellerimizle kuracağız. Gelecek; yasaklara boyun eğmeyenlerin, hakikatin militanlığını yapanların ve özgürlüğü bir sınıf savaşıyla söke söke alacak olan genç yoldaşlarımızın eseridir!

Yaşasın Dijital Müştereklerimiz!

Yaşasın Özgür, Sansürsüz ve Sınıfsız Gelecek!