Bilgisayarın İlk Sendikası: BİL-İŞ ve 1968 Türkiyesi
Yazılımcının Sendikası Yeni Bir Fikir Değil; Unutulmuş Bir Deneyim

Bu yazının bir hikayesi var. Sınıf Yeniden Masada yazısında anlattığımız Emek Araştırmaları Derneği (Emek-Ar) sempozyumunda, oturum aralarındaki sohbetlerden birinde Haluk Yurtsever hocamızla bilişim emekçilerinin örgütlenmesini konuşuyorduk. "Yazılımcı sendikalaşmaz" cümlesini ne kadar sık duyduğumuzdan, beyaz yakalının örgütsüzlüğünden, Bilişim Emekçisinin El Kılavuzu'nda tartıştığımız 10 numaralı işkolu engelinden söz ederken hocamız bize bir şey hatırlattı: Bu ülkede bilgisayar çalışanları sendikayı çok önce kurmuştu. Daha bilgisayar dediğimiz şey oda büyüklüğünde, delikli kartla çalışan bir makineyken; 1968'de, IBM Türk'te. Adı BİL-İŞ'ti.
O sohbetten sonra bu izi sürmeye başladık. Bulduklarımız hem bir tarihin hem de bugüne dair bir dersin parçaları. Hocamıza bu hatırlatma için teşekkür ederek, önce kısaca, sonra ayrıntısıyla anlatalım.
Özet
- BİL-İŞ (Bilgi İşlem İşçileri Sendikası), 1968'de IBM Türk çalışanlarının girişimiyle kuruldu. Türkiye'de bilgisayar sektörünün ilk on yılında, sektörün neredeyse tek büyük işvereninin içinden doğdu.
- Bu bir rastlantı değildi. 1961 Anayasası ve 1963'te çıkan 274 ve 275 sayılı yasalar sendika, toplu sözleşme ve grev hakkını tanımıştı; DİSK 1967'de kurulmuştu; 1968 Türkiye'de işgallerin, boykotların, yükselen işçi ve gençlik hareketinin yılıydı. BİL-İŞ bu dalganın bilgisayar odalarına ulaşmış haliydi.
- Kurucu kadronun içinde sosyalistler vardı. Türkiye'nin ilk bilgisayar bilimi doktoralarından birini yapan Necdet Bulut, IBM'de çalışırken Türkiye İşçi Partisi'nden arkadaşlarıyla birlikte sendikal örgütlenmeyi başlatanlardandı.
- Sendikanın kaderi, işyeri sendikası olarak kalmasında düğümlendi. İlerici teknik personel sendikayı DİSK'e bağlı bir işkolu sendikasına dönüştürmek istedi; yönetimin manevraları bunu engelledi.
- 12 Eylül'den sonra toplu pazarlık gücü elinden çıktı, ama tabela yerinde kaldı. 2008'de IBM Türk çalışanları gerçek bir hak mücadelesine girdiğinde BİL-İŞ'ten ayrılıp Tez-Koop-İş'e geçmek zorunda kaldı. O dönemki haberler BİL-İŞ'i toplu sözleşme yetkisi olmayan ve yönetimin etkisindeki bir yapı olarak anlatıyordu.
- Bugün BİL-İŞ hala resmi kayıtlarda. 2019 tarihli tüzüğüyle Bakanlık listesinde, 10 numaralı işkolunda, birkaç düzine üyeli bağımsız bir sendika olarak duruyor.
- Bilişim çalışanları bugün Bilişim-Sen altında örgütlenmeye çalışıyor. Bilişim Emekçileri Sendikası'nın resmi kuruluşu 20 Kasım 2025'te tamamlandı. Bu yazı üyeliğe çağırıyor. Kapı bilisimsen.org.
- Ders iki katlı. Birincisi: bilişim emekçisinin örgütlenmesi sektörün kendisi kadar eskidir; "bizde olmaz" tarihsel olarak yanlıştır. İkincisi: tek bir işyerine hapsolan, sınıfa ve işkoluna bağlanamayan sendika, kurucularının niyeti ne olursa olsun işverenin aygıtına dönüşebilir.
Bir Sohbetten Bir Tarihe
Haluk hocanın hatırlattığı şeyin önemi, yalnızca bir tarih bilgisi olmasında değil. Bilişim emekçileri arasında yaygın bir sezgi var: Biz yeni bir şeyiz, sendika eski dünyanın aracı, bizim işimiz başka. Bu sezgi kendini "modern" sanıyor ama aslında tarihsizlikten besleniyor. Bir mesleğin kendi örgütlenme geçmişini bilmemesi, o mesleğin kendini işçi olarak tanımayı unutmasının hem sonucu hem nedeni.
BİL-İŞ'in hikayesi bu unutkanlığa karşı bir belge. Ama yalnızca "bakın, yapmışlardı" diye anlatırsak eksik kalır. Hikayenin ikinci yarısı, bir sendikanın nasıl içi boşaltılarak yaşatılabileceğini de gösteriyor. İkisini birlikte okumak gerekiyor. Üçüncü halka ise bugün: tabelası duran eski adın yanında, bilişim çalışanlarının yeniden örgütlenmeye çalıştığı bir adres var.
1968 Türkiyesi: Sendikayı Mümkün Kılan Dünya
Anayasanın Açtığı Kapı
27 Mayıs sonrasında hazırlanan 1961 Anayasası, Türkiye tarihinde ilk kez sendika kurma, toplu sözleşme ve grev hakkını anayasal güvenceye bağladı. 1963'te çıkan 274 sayılı Sendikalar Kanunu ile 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu bu hakları uygulanabilir kıldı. Bu yasalar kendiliğinden gelmedi; işçi sınıfının mücadelesiyle, özellikle 31 Aralık 1961 Saraçhane mitinginin basıncıyla kazanıldı.
Bu yasal çerçevenin bir özelliği bugün için çok öğretici: İşyeri düzeyinde sendika kurmak mümkündü. Bugünkü gibi işkolu barajları ve noter şartları örgütlenmenin önüne duvar örmüyordu. Bir şirketin çalışanları bir araya gelip kendi sendikalarını kurabiliyordu. BİL-İŞ tam olarak böyle doğdu. Ne var ki ileride göreceğimiz gibi, bu kolaylık aynı zamanda bir zaafın da kaynağı olacaktı.
Yükselen Sınıf Hareketi
1960'ların ikinci yarısı Türkiye'de işçi sınıfının siyaset sahnesine çıktığı yıllardı:
- Türkiye İşçi Partisi 1961'de sendikacılar tarafından kurulmuş, 1965 seçimlerinde Meclis'e girmişti. Parti, işçilerle aydınları ve teknik elemanları aynı çatı altında buluşturuyordu.
- DİSK, Şubat 1967'de Türk-İş'in "partiler üstü" ve uzlaşmacı çizgisine karşı kuruldu. Sınıf sendikacılığı iddiası taşıyan yeni bir merkez doğmuştu.
- 1968, fabrika işgallerinin, üniversite boykotlarının ve 6. Filo protestolarının yılıydı. Sınıf mücadelesi gündelik siyasetin merkezine yerleşmişti.
- Bu dalga iki yıl sonra 15-16 Haziran 1970 büyük işçi direnişine, DİSK'i kapatmaya yönelik yasa değişikliğine karşı yüz binlerin sokağa çıkmasına varacaktı.
BİL-İŞ, bu tablonun bilgisayar odalarına uzanan koluydu. Yani kurucuları zamanlarının ilerisinde değil, tam olarak zamanlarının içindeydi.
Planlı Kalkınma ve Makinenin Gelişi
Türkiye'ye ilk bilgisayar 1960'ta, Karayolları Genel Müdürlüğü'ne gelen bir IBM 650 oldu. 1960'ta kurulan Devlet Planlama Teşkilatı ve 1963'te başlayan beş yıllık kalkınma planları, ithal ikameci sanayileşmenin veri işleme ihtiyacını büyüttü. Kamu kurumları, bankalar, büyük sanayi şirketleri "bilgi işlem merkezleri" kurmaya başladı.
Bu makinelerin büyük çoğunluğu IBM'indi ve IBM o yıllarda makinelerini satmaktan çok kiralıyordu. Kurulum, bakım, programlama desteği ve eğitim şirketin kendi teknik kadrosu tarafından yapılıyordu. Böylece Türkiye'de bilgisayar emeğinin önemli bir kısmı tek bir işverende toplandı: sistem mühendisleri, bakım teknisyenleri, programcılar, delgi operatörleri.
Sendika açısından bu çok önemli bir koşuldu. Sermaye merkezileşmişti, ama emek de onunla birlikte merkezileşmişti. Aynı binada çalışan, aynı yöneticiye bağlı, aynı ücret skalasında karşılaştırılan bir işgücü kendi ortak çıkarını görebiliyordu.
BİL-İŞ'in Kuruluşu
Kaynaklar kuruluş yılını birbirini doğrulayacak biçimde 1968 olarak veriyor. Politeknik'in 2008 tarihli yazısı açıkça şöyle diyor: IBM işçileri daha 1968'de örgütlenerek kendi sendikalarını kurmuşlardı (Politeknik, 2008). Arşiv taramalarımızda kuruluş tarihinin 3 Aralık 1968 olduğu, ilk dönem başkanlarından birinin Mehmet Başar olduğu ve Ant dergisinin 13 Ocak 1970 tarihli sayısında IBM personelinin direnişine ve sendikanın mücadelesine geniş yer verildiği bilgilerine ulaştık. Ant'ın sayıları TÜSTAV arşivinde okunabiliyor; o sayının bu tarihin en canlı tanıklıklarından biri olması kuvvetle muhtemel.
Sendikanın adı bile dönemin ruhunu taşıyor: Bilgi İşlem İşçileri. "Bilişim profesyoneli" değil, "teknoloji çalışanı" değil, "beyaz yakalı" değil. İşçi. 1968'in bilgisayar emekçisi kendine bu adı koymakta tereddüt etmemişti.
Necdet Bulut ve Sosyalist Kadrolar
Kuruluşun arkasındaki insanlardan biri, adını Bilişim Emekçisinin El Kılavuzu'nda da andığımız Necdet Bulut. 1938 Sivas doğumlu Bulut, Türkiye'de bilgisayar bilimleri alanında doktora yapan ilk kişilerden biriydi. 1963'te IBM'e girdi, şirketin Türkiye'deki sayılı mühendisinden biri oldu. Tolga Binbay'ın aktardığına göre Bulut, IBM'de sendikal örgütlenme sürecini TİP'li beş arkadaşıyla birlikte başlattı ve bu çalışmanın sonunda IBM kendi tarihinde ilk kez toplu sözleşme masasına oturmak zorunda kaldı (soL, Tolga Binbay).
Bulut sonra ODTÜ Bilgisayar Merkezi'ne, oradan Karadeniz Teknik Üniversitesi'ne geçti; Türkiye Bilişim Derneği başkanlığı yaptı, 1977'de TİP'ten milletvekili adayı oldu. 26 Kasım 1978'de Trabzon'da uğradığı silahlı saldırıda ağır yaralandı ve 8 Aralık'ta hayatını kaybetti. Yani Türkiye'nin ilk bilgisayar doktoralarından biri, aynı zamanda ilk bilişim sendikacılarından biriydi ve 12 Eylül'e giden yolda faşist şiddetin hedef aldığı insanlardan biri oldu.
Bu ayrıntı bugün özellikle önemli. "Ben teknik insanım, siyaset benim işim değil" diyen genç meslektaşa verilecek en kısa yanıt budur: Bu mesleğin kurucu kuşağında teknik derinlik ile sınıf bilinci aynı kişide buluşuyordu.
Kurucu ve yönetici kadro arasında bilgisayar mühendisi Aydın Meriç'in de adı geçiyor; Meriç'in daha sonra DİSK'te üst düzey görev üstlendiği aktarılıyor. Bu, BİL-İŞ deneyiminin DİSK'in sınıf sendikacılığı çizgisiyle ne kadar iç içe olduğunu gösteren bir işaret.
Kırılma Noktası: İşyeri mi, İşkolu mu?
BİL-İŞ'in hikayesindeki en öğretici an, belki de en az bilineni. Politeknik'in aktardığına göre ilerici teknik personel, sendikayı DİSK'e bağlı bir işkolu sendikasına dönüştürmek istedi. Yönetimin manevraları bunu engelledi.
Bu küçük bir örgütsel tercih gibi görünebilir. Değildir. Sendikacılık tarihinin en eski derslerinden biri burada yatıyor:
- İşyeri sendikası tek bir işverenin karşısında yalnızdır. Üyesi, gücü, kaynağı, bilgisi o tek işyeriyle sınırlıdır. İşveren bu yapıyı yakından izleyebilir, yöneticisini etkileyebilir, üyesini ödüllendirip cezalandırabilir.
- İşkolu sendikası ise aynı işi yapan bütün işyerlerini birbirine bağlar. Bir işyerindeki mücadele diğerlerine taşınır, bir işverenin baskısı öbür işyerlerindeki üyelerin dayanışmasıyla dengelenir.
- Konfederasyona bağlılık ise sendikayı sınıfın genel mücadelesine bağlar. Bilgisayar emekçisi metal işçisiyle, dokuma işçisiyle, belediye işçisiyle aynı cephede durur.
BİL-İŞ'in DİSK'e bağlanması engellendiğinde, sendika bir anlamda tek işverenle baş başa bırakıldı. Bu, kurucularının niyetinden bağımsız olarak, uzun vadede işverenin lehine işleyen bir yapıydı.
12 Eylül ve Sonrası: Biçim Kalır, İçerik Boşalır
12 Eylül darbesi DİSK'i kapattı, yöneticilerini yargıladı, sınıf sendikacılığını hedef aldı. 1983'te çıkan 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ve 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu sendikaları işkolu düzeyine zorladı ve toplu sözleşme yetkisini yüksek barajlara bağladı. 12 Eylül: Bir Sınıf Darbesinin Tarihi, Bilançosu ve Bugünü yazısında ayrıntılı anlattığımız bu düzen, sendikal hareketi yasal yoldan zayıflatmanın aracıydı.
Yalnızca bir şirkette örgütlü küçük bir sendikanın bu düzende toplu pazarlık yetkisini koruması mümkün değildi. Daha önce toplu sözleşme yapmış olan BİL-İŞ, 1980'lerden sonra bu gücünü yitirdi. Ama ilginç olan, ortadan kalkmamasıdır.
2008: Tabelanın Dışına Çıkmak
Kırk yıl sonra, 2008'de IBM Türk çalışanları yeniden örgütlendi. Beş yıl boyunca yüzde 56'yı bulan enflasyona rağmen zam almamışlardı; aynı işi yapanlar arasında dört kata varan ücret farkları vardı; haksız buldukları işten çıkarmalar yaşanıyordu. Bu kez yolları BİL-İŞ'ten değil, Tez-Koop-İş'ten geçti. Yaklaşık 400 teknik çalışandan 258'i Tez-Koop-İş'e üye oldu, Çalışma Bakanlığı yetki tespitini verdi, IBM itiraz etti (Politeknik, 2008).
O günlerin haberleri BİL-İŞ'i şöyle tarif ediyordu: Yalnızca IBM Türk'te örgütlü ve toplu sözleşme yetkisinden yoksun bir sendika (bianet). Politeknik daha da ileri gidiyordu: sendika yönetimin denetimindeydi ve şirketle aynı adreste bulunuyordu. Bilişimciler BİL-İŞ üyeliğinden çıkıp başka bir sendikaya geçerek haklarını aramak zorunda kalmıştı.
Hikayenin acı ironisi burada. 1968'de işçilerin kendi elleriyle kurduğu sendika, 2008'de işçilerin hak aramak için dışına çıkmak zorunda kaldığı bir tabelaya dönüşmüştü.
Bugün
BİL-İŞ hala resmi kayıtlarda. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sendika listesinde 2019 tarihli tüzüğüyle "Bilgi İşlem İşçileri Sendikası (BİL-İŞ)" olarak yer alıyor (Bakanlık, Ana Tüzük 2019). Sendika istatistiklerini derleyen kaynaklara göre 10 numaralı Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar işkolunda, bağımsız, yaklaşık yetmiş üyeli bir sendika; adresi İstanbul Levent'te bir plaza (Sendikadata). Aynı kaynak kuruluş tarihini 2013 olarak gösteriyor; bu büyük olasılıkla 2012'de çıkan 6356 sayılı yasa sonrasındaki yeniden yapılanmanın tarihi.
Yani 1968'in adı, yüz binlerce bilişim emekçisinin çalıştığı bir dönemde, birkaç düzine üyeyle bir kayıt defterinde yaşıyor.
Bilişim-Sen: Örgütlenmenin Bugünkü Adresi
Tabelanın durması, örgütlenmenin durduğu anlamına gelmiyor. Bilişim çalışanları bugün Bilişim Emekçileri Sendikası (Bilişim-Sen) altında bir araya gelmeye çalışıyor. Beyaz Yakalının Sefaleti yazısında aktardığımız gibi, sendikanın 13 Haziran 2026 tarihli faaliyet raporuna göre resmi kuruluş işlemleri 20 Kasım 2025'te tamamlandı. 2026'da İzmir birimi oluşturuldu, oyun sektörü çalışma grubu kuruldu, İstanbul ve İzmir'de örgütlenme toplantıları düzenlendi. Eylül'de DeFacto Teknoloji'deki işten çıkarmalara karşı işe iade talebiyle kamuoyunun önüne çıktı. O akşamı DeFacto Kapısında Dört Sandalye yazısında anlattık. Aynı yazıda kaydettiğimiz sınır da duruyor: bu çalışmalar henüz sektörün genelinde belirleyici bir sendikalaşma düzeyine ulaşmış değil. Adres kurulmuş; omurga henüz ince.
Bu yazı sendikanın adına konuşmuyor. Bilgi Müşterekleri'nin Bilişim-Sen ile üyelik dışında organik bir bağı yok. Davet bizim. Bilişimde çalışan, kod yazan, sistemi kuran, veriyi etiketleyen, tasarlayan ve destek veren herkesi üyeliğe çağırıyoruz. Kapı bilisimsen.org. Üye olduysanız işyerinde komite kurun; tüzüğü, bütçeyi ve alınmış kararları sorun. Bilişim Emekçisinin El Kılavuzu bunu adım adım anlatıyor. Demokrat bir sendika yöneticinin lütfuyla değil, kapıdan girenin ısrarıyla kurulur. BİL-İŞ'in boşalan tabelası, kapıda beklememenin gerekçesidir.
1968 ile Bugün: Ne Değişti?
Haluk hocayla sohbetimizin asıl sorusu da buydu: 1968'de bilgisayar çalışanları sendika kurabiliyorken, bugün yapay zeka, yazılım, veri merkezi ve platform ekonomisi çalışanlarının örgütlenmesi neden hala bu kadar tartışmalı? Bu soruya tek bir yanıt yok, ama koşulları yan yana koymak yol gösteriyor.
| 1968 | Bugün |
|---|---|
| Bilişim emeği büyük ölçüde tek bir işverende, birkaç mekanda toplanmış | Binlerce şirkete, taşerona, serbest çalışana, uzaktan çalışana dağılmış |
| İşyeri düzeyinde sendika kurmak hukuken mümkün | 6356 sayılı yasa, 10 numaralı "torba" işkolu ve barajlar örgütlenmenin önünde |
| Çalışan kendine "bilgi işlem işçisi" diyebiliyor | Yıllardır öğretilen "profesyonel" kimliği sınıf aidiyetini örtüyor |
| Arkada yükselen bir işçi hareketi, DİSK ve TİP | 1968'in dalgası yok. Bilişim çalışanları Bilişim-Sen altında örgütlenmeye çalışıyor; adres var, omurga henüz ince |
| Ücret, iş güvencesi ve haksız işten çıkarma ortak sorunlar | Aynı sorunlar sürüyor; buna algoritmik denetim, performans panoları ve yapay zeka eliyle işten çıkarmalar ekleniyor |
| Çıkış yolu sınırlı; kalıp mücadele etmek gerekiyor | Yurt dışına göç ve bireysel pazarlık "kolektif ses" yerine "bireysel çıkış"ı cazip kılıyor |
Tablonun en önemli satırı belki de ilki. Bugün sermaye 1968'dekinden çok daha merkezileşmiş durumda: bulut altyapısı, platformlar ve yapay zeka modelleri bir avuç tekelin elinde. Ama emek tam tersine parçalanmış. Beyaz Yakalının Sefaleti yazısında anlattığımız gibi, sermayenin merkezileşmesi ile emeğin dağılması aynı sürecin iki yüzü. 1968'in bilgisayar odasında sermaye ile emek aynı binada yüz yüzeydi. Bugün aynı tekelin işini yapan emekçiler birbirini hiç görmeden, farklı şirketlerin, farklı sözleşmelerin, farklı ülkelerin içinde çalışıyor.
Bir de unutulmaması gereken bir şey var: 1968'in bilişim emekçisi örgütlendi, çünkü ortak sorunları vardı. Bugün de var. Kodun Yüzde Kırkı, Kadronun Dörtte Biri ve Döngüdeki İnsan yazılarında anlattığımız gibi, yapay zeka çağında yazılımcının işi denetime kayıyor, öğrenme merdiveninin alt basamakları çekiliyor, verimlilik kazancı işçiye değil şirkete akıyor. Sorun eksik değil; eksik olan örgüt. O örgütün bugün kurulmaya çalışıldığı yer Bilişim-Sen.
BİL-İŞ'ten Çıkaracağımız Dersler
Bilişimde sendika fikri hiçbir zaman "erken" olmadı. Sektörün ilk on yılında, dünyanın en büyük bilgisayar şirketinin Türkiye örgütünün içinden doğdu. "Yazılımcı sendikalaşmaz" bir gözlem değil, tarihsizliğin ürettiği bir önyargıdır.
Teknik uzmanlık ile sınıf bilinci aynı insanda buluşabilir. Necdet Bulut'un hayatı bunun kanıtı. Bu ülkenin ilk bilgisayar doktoralarından biri, aynı zamanda ilk bilişim sendikacılarından biriydi.
Sendika, tek bir işyerine hapsolursa işverenin aygıtına dönüşebilir. BİL-İŞ'in kaderi, DİSK'e ve işkoluna bağlanamadığı gün çizildi. Bugün kurulan her bilişim örgütü için asıl soru budur: Tek bir şirketin içinde mi kalacak, yoksa bütün işkoluna ve sınıfa mı yaslanacak?
Biçim içerik değildir. Bir sendikanın adının, tüzüğünün, kayıt numarasının olması onun işçinin örgütü olduğu anlamına gelmez. Sendikayı sendika yapan, üyelerin denetimi, iç demokrasi ve işverenden bağımsızlıktır. Bilgi Müşterekleri'nin üç sorusu burada da geçerli: Kimin elinde? Kimin denetiminde? Kimin yararına?
Bugünün adresi Bilişim-Sen'dir. Tarihi bilmek, kapıda durmanın bahanesi olmasın. Bilişim çalışanları bugün bu sendika altında örgütlenmeye çalışıyor. Katılın. Üye olun. İşyerinizdeki komiteyi kurun. Tek şirketin duvarının içinde kalmayın.
Örgütlenmenin asıl düşmanı işveren refleksi, ama asıl müttefiki sınıfın geri kalanı. 1968'in bilgisayarcıları güçlerini kendi işyerlerinden değil, arkalarında yükselen işçi hareketinden alıyordu. Bugün de bilişim emekçisi tek başına değil, kuryeyle, depo işçisiyle, çağrı merkezi çalışanıyla, öğretmenle birlikte güçlenecek. Örgütlenme 2.0: Haklı Bir İsyana Fikir Önerisi yazısında önerdiğimiz ağ modeli, bu ittifakın bugünün koşullarında nasıl kurulabileceğine dair bir taslaktır.
Somut Görevler
- Tarihi kayda geçirelim. Ant dergisinin 1970 sayıları, dönemin sendika yayınları ve IBM Türk'ün o yıllardaki çalışanlarının tanıklıkları toplanmalı. Hala hayatta olan kurucu kuşakla sözlü tarih çalışması yapmak acil bir görev.
- Necdet Bulut'u ve BİL-İŞ'i bilişim emekçilerine anlatalım. Meslek odalarının, bilişim sendikalarının, öğrenci topluluklarının eğitim programlarına bu tarih girmeli. Her yazılımcı bu mesleğin bir örgütlenme geçmişi olduğunu bilmeli.
- Bilişim-Sen'e üye olalım ve işyerinde komite kuralım. Kapı bilisimsen.org. Üyeysek tüzüğü, bütçeyi ve kararları soralım. Ne sorulacağını Bilişim Emekçisinin El Kılavuzu yazıyor.
- İşyeri hapsine karşı uyanık olalım. Kurulan her bilişim örgütünde işkolu düzeyinde, konfederal bağı olan, iç demokrasisi güçlü yapılar savunulmalı. "Şirket içi temsilci", "çalışan konseyi" gibi işverence kurulan yapıların sendikanın yerini almasına izin verilmemeli.
- Bilişim için ayrı işkolu talebini büyütelim. 10 numaralı torba işkolunda yüz binlerce bilişim emekçisinin sesi kayboluyor. Bilişimin ayrı bir işkolu olarak tanınması teknik bir hukuk ayrıntısı değil, örgütlenme hakkının kendisi.
- İttifak halkasını kuralım. Yazılımcı, sistem yöneticisi, tasarımcı, içerik emekçisi, veri etiketleyici, kurye ve depo işçisi aynı tekellerin farklı kademelerinde çalışıyor. Ortak eylem takvimleri ve dayanışma ağları bu halkayı somutlaştırır.
Sevgili Genç Yoldaşlar,
Bir oturum arasında, bir çay eşliğinde anlatılan küçük bir hikaye bazen koca bir unutkanlığı delip geçer. Haluk hocanın bize hatırlattığı BİL-İŞ, böyle bir hikaye. 1968'de, bilgisayarın bu ülkede henüz emeklediği yıllarda, makinenin başındaki insanlar kendilerine işçi dediler ve örgütlendiler. Sonra o örgüt ellerinden alındı, içi boşaltıldı, bir tabelaya dönüştürüldü.
Bize düşen, ne geçmişi yüceltmek ne de yenilgiye ağıt yakmak. Bize düşen, o kuşağın cesaretini ve yaptıkları hatayı birlikte öğrenmek. Cesaretleri şunu söylüyor: Yapılabilir. Hataları şunu söylüyor: Tek başına, tek bir işyerinde kalırsan, kazandığını korumak zordur.
Bugün o kapının adı Bilişim-Sen. Bilişimde çalışan herkesi üyeliğe çağırıyoruz. Makine yeni, zincir eski. Ve o zinciri kırmanın yolu, 1968'de olduğu gibi bugün de aynı: örgütlü olmak, sınıfın geri kalanıyla birlikte olmak.
Kaynaklar
- Politeknik, "Bilişim işçilerinin sendikalaşma sürecini destekleyelim!" (Haziran 2008)
- Tolga Binbay, "40 yıl sonraya da kalır sesin", soL
- bianet, "IBM İşçileri 'Sarı Öküz Meseli'ni Biz de Okuduk' Diyor"
- T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, BİL-İŞ Ana Tüzük (2019)
- Sendikadata, BİL-İŞ sendika sayfası
- TÜSTAV, Ant dergisi arşivi
- Ant (dergi), Vikipedi
- Genel-İş, "15-16 Haziran 1970 Büyük İşçi Direnişi'ne Bugünden Bakmak"
- Türkiye'de bilgisayarın geçmişi, Vikipedi
- Bilişim-Sen
- Bilişim Emekçileri Sendikası (Bilişim-Sen), Faaliyet Raporu, 13 Haziran 2026
Bu yazının üzerine kurulduğu yazılarımız
- Sınıf Yeniden Masada
- Bilişim Emekçisinin El Kılavuzu
- Beyaz Yakalının Sefaleti
- 12 Eylül: Bir Sınıf Darbesinin Tarihi, Bilançosu ve Bugünü
- Kodun Yüzde Kırkı, Kadronun Dörtte Biri
- Döngüdeki İnsan
- Örgütlenme 2.0: Haklı Bir İsyana Fikir Önerisi
- DeFacto Kapısında Dört Sandalye
Bu yazı Bilgi Müşterekleri'nin canlı belgelerindendir; CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır. Kaynak göstererek çoğaltabilir, değiştirebilir, paylaşabilirsiniz.









