Turnikenin Önünde: HABAŞ'ta Patron, Sarı Sendika ve Yaşamak İçin Birleşen İşçiler
Ev Hapsinden Talimat Veren Patron, Taziyeyle Yetinen Sendika, Telefonunu Teslim Etmeyen İşçi

9 Kasım'da Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda yaşanan patlamayı ilk yazımızda, HABAŞ'ta Patlama: Bu Bir Kaza Değil, Bir Üretim Biçimi başlığıyla, ihmal zinciri ve iş güvenliği üzerinden ele almıştık. Aradan dört gün geçti. Bu dört günde fabrikanın önünde başka bir şey oldu: işçiler konuşmaya başladı. Bu yazı o dört günün yazısı. Patlamanın değil, patlamadan sonra kimin ne yaptığının yazısı.
Güncelleme, 14 Kasım 2026: Yazıyı 13 Kasım akşamından bu yana yaşananlarla güncelledik. Karakola götürülen işçiler serbest bırakıldı. Yönetim telefon yasağını geri çekti ve kadrolu işçilere ücretli izin verdi. HABAŞ ilk açıklamasını yaptı. Mücadeleci sendikalar fabrika önündeydi. Ayrıntılar "14 Kasım: İlk Geri Adım" başlığında.
Önce Özet
- Bilanço büyüdü. Ölü sayısı 19'a, yaralı sayısı 14'e çıktı. 11 kişi gözaltına alındı, 9'u tutuklandı. Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ve bir şüpheli ise ev hapsiyle serbest kaldı.
- Patron üretimi bırakmak istemedi. Patlamanın ertesi günü işçiler vardiyaya çağrıldı. Basına yansıyan bilgilere göre üretim yokken servislerle getirilip mesai boyunca bekletildiler, üretilmiş mallar tırlara yüklendi.
- Telefon yasağı geldi. Fabrika girişine asılan duyuruyla telefonunu teslim etmeyen işçinin turnikeden geçemeyeceği bildirildi. İşçiler bu talimatın ev hapsindeki patrondan geldiğini söylüyor.
- İşçiler girmedi. 13 Kasım'da gece ve sabah vardiyaları fabrikaya girmedi. İşçiler yolu kapattı. Talepleri belliydi: enkaz kalkana ve güvenlik sağlanana kadar ücretli izin, bağımsız denetim, risk değerlendirmesine işçi katılımı, ölenler için yas izni.
- İşçiler ilk kazanımı aldı. 14 Kasım'da yönetim telefon yasağını geri çekti ve kadrolu işçilere ücretli izin verdi. Taşeron işçiler bu kararın dışında kaldı, bağımsız denetim talebi de karşılanmadı.
- Sendika karşıda durdu. Fabrikada örgütlü Türk Metal, dört gün boyunca bir taziye mesajıyla yetindi. Temsilcileri işçileri içeri çağırınca işçiler onları alandan uzaklaştırdı. Sendika ancak öfke büyüyünce "iş cinayeti" demeye başladı.
- Devlet tarafını seçti. Jandarma ve TOMA müdahale etti. Ege İşçi Birliği'ne göre 20'ye yakın kişi götürüldü; resmi açıklamalarda 9 kişi geçti, hepsi ertesi sabah serbest bırakıldı. Patlama haberlerine yayın yasağı getirildi, Meclis araştırma önergeleri AKP ve MHP oylarıyla reddedildi. İktidar partisinin genel sekreteri ise iş dünyasıyla "bağış kampanyası" başlattı.
- İşçiler kendi sesini kurdu. Sendikacı Başaran Aksu'nun hesabı, kimliğini gizleyen HABAŞ işçilerinin tanıklık panosuna dönüştü. Aileler, işçi birlikleri ve mücadeleci sendikalar Aliağa'dan İstanbul'a kadar fabrika önlerinde buluştu.
- Ana tez. HABAŞ'ta ölüm bir kez yaşanmadı, yıllardır üretiliyor. Patlamadan sonraki dört gün, bu düzenin üç ayağını açıkça gösterdi: kar için üretimi durdurmayan patron, rızayı yöneten sarı sendika ve ikisini koruyan devlet. Karşılarında ise işçilerin yaşamak için birlikte davranma iradesi var.
Patlamadan Sonraki Dört Gün
9 Kasım: Patlama ve Saklanan Ölüler
Patlama 9 Kasım saat 11.46 civarında, elektrik ark ocaklarından birindeki bakım ve kazan değişimi sırasında oldu. Hürriyet'in aktardığına göre bir tavan vinci düştü, düşen malzeme doğalgaz hattına çarptı. Çalışma Bakanı da ilk incelemelerde düşen malzemenin doğalgaz ve oksijen borularını kopardığını söyledi. Bölgede çalışan bir mühendis ise haber.sol'a, duyumlara göre vinci taşıyan kolonlardan birinin devrildiğini anlattı. Bu bir iddia. Bilirkişi raporu bekleniyor. Ama soru şimdiden belli: 200 ton taşıyan bir vincin altındaki kolon hattına en son ne zaman bakıldı?
Ölü sayısı gün içinde parça parça açıklandı: önce 3, sonra 6, 10, 16. Gece Sağlık Bakanı 17 dedi. Bugün 19 ölü var. Adli Tıp, ölümlerin "karbonizasyon derecesinde yanıklara" bağlı olduğunu açıkladı.
Aileler fabrika, hastane ve adli tıp arasında dolaştırıldı. 25 yaşındaki Kadir Kaan Özçelik'in kız kardeşi Şevval Özçelik o gece şunu yazdı: ağabeyi sabah ölmüştü ama aileye söylenmemişti. İşe başlayalı üç ay olmuştu ve bu, onun gördüğü ikinci patlamaydı. Ertesi gün de şunu ekledi: "Ölüler hakkını savunamaz, bu bizim görevimiz."
Bu cümleyi aklımızda tutalım. Yazının geri kalanı, bu görevi kimlerin üstlendiğini ve kimlerin üstlenmediğini anlatıyor.
10 Kasım: Vardiyaya Çağrılan İşçiler
Patlamanın ertesi günü yüzlerce işçi vardiyaya çağrıldı. Evrensel'in aktardığına göre işçilere izinsiz yerlere gitmemeleri söylendi, üretilmiş mallar tırlara yüklendi. Bir işçinin sözleri durumu özetliyor: "Burada insanlar ölüyor, vardiyaya çağrılıyoruz."
Başaran Aksu'nun 12 Kasım'da aktardığına göre fabrikada üretim yoktu. İşçiler servislerle getiriliyor, mesai boyunca bekletiliyor, sonra geri gönderiliyordu. Bunu, işçiyi yerinde tutma ve fabrikanın sahibini değil düzenini ayakta tutma pratiği olarak okumak gerekir. Enkaz hala oradayken işçinin yeri yine fabrikaydı. Yas evde tutulurdu, üretim takvimi ise hiç aksamazdı.
Patron Mehmet Rüştü Başaran patlamadan yaklaşık 30 saat sonra Kartal'daki evinde gözaltına alındı, ardından ev hapsiyle serbest bırakıldı. Başaran Aksu bu kararı "ev dinlenmesi ödülü" diye niteledi.
Aynı gün Aliağa'da hastane önünde açıklama yapmak isteyen Ege İşçi Birliği sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan gözaltına alındı. Söyledikleri tek şey "Buna artık kader demeyelim" idi. Serbest kaldıklarında şunu söylediler: "HABAŞ işçilerinin sesini yükseltmeye devam edeceğiz." Bu sözü tuttular.
11–12 Kasım: Telefon Yasağı ve Kapanan Ağızlar
Fabrika girişine bir duyuru asıldı: cep telefonunu teslim etmeyen çalışan turnikeden geçemeyecekti. Agos'un aktardığına göre işçiler bu talimatın ev hapsindeki yönetim kurulu başkanından geldiğini söylüyor.
Telefon yasağının iki işlevi var ve ikisi de aynı yere çıkıyor.
Birincisi tanıklığı engellemek. Patlamadan bir hafta önce fabrikanın içinden çekilmiş bir görüntü dolaşıma girmişti. Fabrikanın içi görünmeye başladığında, sermaye ilk iş olarak kamerayı işçinin elinden almaya çalışır. Astor'daki çipli kart üzerine yazdığımız Boynumuzdaki Kart yazısında, fabrikada gözetimin tek yönlü işlediğini anlatmıştık: patron işçiyi her an görür, işçinin patronu görmesi ise yasaklanır. HABAŞ'taki telefon yasağı bunun en çıplak örneği.
İkincisi acil durumda işçiyi yalnız bırakmak. İşçilerin itirazı tam olarak buydu. Dört gün önce 19 arkadaşını kaybetmiş bir işçiden, bir sonraki patlamada ailesine ulaşma imkanını kapıda bırakması isteniyordu.
Bu sırada yaşanan başka bir şey de dikkat çekici. Başaran Aksu'nun hesabındaki bir paylaşıma göre yerel bir haber sayfası, HABAŞ'la ilgili paylaşımını kaldırmış. Patlamayla ilgili haber, yorum ve eleştiriye ise yayın yasağı getirildi. EMEP Milletvekili Sevda Karaca'nın tepkisi kısaydı: "Siz önce o patronun peşine düşün."
Fabrikada telefon, ekranda haber, Meclis'te önerge yasaklandı. Üç yasağın ortak noktası var: hepsi görmeyi engelliyor.
13 Kasım: Turnikenin Önünde
13 Kasım sabahı gece ve sabah vardiyalarındaki işçiler fabrikaya girmedi. Evrensel'in haberine göre işçiler turnikelerin önünde toplandı, yönetime ve Türk Metal'e istifa çağrısı yapan sloganlar attı.
Talepleri açık ve somuttu:
- Enkaz kaldırılana ve güvenlik önlemleri sağlanana kadar ücretli izin, o zamana kadar üretimin durması
- Fabrikanın bağımsız denetimi (örneğin Makina Mühendisleri Odası tarafından)
- Ölenler için beş gün ücretli yas izni
- Her bölümden işçilerin risk değerlendirmesine katılması
- Cenazeler toprağa verilmeden sevkiyatın durması
Bu taleplerin hiçbiri ayrıcalık istemiyor. Hepsi zaten yasada, yönetmelikte, mühendislik biliminde yeri olan şeyler. İşçilerin istediği, yaşamak için gerekli olanın kağıtta değil fabrikada uygulanması.
Şirket 16.00–24.00 vardiyasını iptal etti. İşçiler bunu eylemin büyümesini engelleme hamlesi olarak gördü. Jandarma yolun açılmasını istedi, işçiler talepleri karşılanmadan açmayacaklarını söyledi. Ardından TOMA ve jandarma müdahale etti. Yaklaşık 20 işçi gözaltına alındı. Aralarında üç gün önce de gözaltına alınan Yücel Memiş vardı. Evrensel muhabirleri Hatice Çoruk ve Emirhan Durmaz da gözaltına alınmak istendi, diğer gazetecilerin araya girmesiyle bu engellendi.
Dört günün bilançosu şöyle: patlamada 19 ölü ve bir patron için ev hapsi. Ardından yaşamını korumak isteyen 20 işçi için gözaltı.
14 Kasım: İlk Geri Adım
Kayda geçmeyen gözaltı. Karakola götürülenler gece serbest bırakıldı. Resmi açıklamaya göre jandarma 7 işçiyi ve Ege İşçi Birliği'nden 2 kişiyi götürmüş, hepsi GBT sorgusunun ardından bırakılmış (T24). Karakolda bulunan İzmir Barosu Yönetim Kurulu üyesi Av. Göktuğ Burucuoğlu ise işçiler hakkında resmi bir gözaltı işlemi yapılmadığını, buna rağmen hukuka aykırı olarak karakolda tutulduklarını söyledi. Evrensel de işçilerin kalkanlarla sürülüp darbedilerek götürüldüğünü, kayıt tutulmadan alıkonulduğunu yazdı. İşçi karakoldaydı ama kağıtta yoktu. Patronun ev hapsi ise her belgede yazılı.
Enkazın yanında vardiya. BirGün'e konuşan 23-24 yaşlarında, taşeron bir işçi patlamanın ertesi gününü şöyle anlattı: "İçerisi bildiğin izdiham yeri. Her tarafı kan kokuyor yani. Daha ölüler bile hala çıkmadı... Akşam arıyorlar, diyorlar ki sevkiyat yapacaksınız." Anlatımına göre tırlar görünmesin diye arka kapıdan, kantardan geçiriliyordu. "Benim göğsümde HABAŞ yazıyor ama hiçbir şey yok," diyor. Bir başka işçi enkazda insan uzuvlarının bulunduğunu söyleyip talebi tekrarladı: "Arkadaşların talebi belli. Beş gün ücretli izin istiyoruz."
Yönetim geri çekildi. Ege İşçi Birliği'nin açıklamasına göre yönetim önce telefon yasağını geri çekti, ardından kadrolu çalışanlara gönderdiği mesajla ücretli izin verildiğini duyurdu. Bazı haberler iznin çelikhane bölümüne verildiğini yazıyor. Birlik bunu "önemli ama yeterli olmayan" bir kazanım olarak niteledi. İznin taşeron işçileri de kapsamasını, işverenden bağımsız bir heyetin denetim yapmasını ve fabrikada bölüm bölüm işçi komiteleri kurulmasını istedi. Açıklamada bir şey de dürüstçe söyleniyor: eyleme başta daha geniş bir kitle katıldı, süreç içinde katılım azaldı, ama direnmeyi sürdürenler ilk kazanımın önünü açtı.
Bu küçük bir şey değil. Dört gün boyunca "bekleyin, girin, telefonunuzu bırakın" denen işçiler, bir sabah turnikeden geçmeyerek ev hapsindeki patronun talimatını geri çektirdi. Ama kazanımın sınırı da öğretici. İzin kadroluya verildi, taşerona verilmedi. Göğsünde HABAŞ yazan ama "hiçbir şeyi olmayan" işçi yine kapının dışında kaldı. Patron geri çekilirken bile işçiyi bölüyor. Birliği büyütmenin yolu, taşeronla kadroluyu aynı talebin arkasında buluşturmaktan geçiyor.
Şirketin ilk sözü. Patlamadan dört gün sonra, 13 Kasım akşamı HABAŞ internet sitesinde ilk açıklamasını yayımladı. Olaya "elim kaza" dedi, kendini "son on beş yılın demir çelik ihracatı birincisi olan milli bir kuruluş" olarak tanıttı ve şunu ekledi: "Masumiyet karinesini yok sayan kötü niyetli sosyal medya paylaşımlarını hassasiyetle takip etmekteyiz." Kamuoyundan da "teyide muhtaç sosyal medya paylaşımlarına itibar edilmemesini" istedi. Odatv bu cümleyi bir dava tehdidi olarak okudu.
Açıklamada ölen işçilerin tek bir adı, işçilerin taleplerine dair tek bir cümle yok. Fabrika kapısında telefon yasağı, kamuoyuna "sosyal medyaya itibar etmeyin" çağrısı, tanıklık edenlere örtük bir dava uyarısı. Üçü aynı şeyi istiyor: işçinin anlattığı değil, şirketin onayladığı bilgi dolaşsın.
Fabrika önünde sendikalar, kapıda set. 14 Kasım'da vardiya değişiminde Bağımsız Maden-İş, DGD-SEN, DİSK/Enerji-Sen, İnşaat-İş, KATAŞ-SEN, OTİS, Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası, Tarım-Sen, TSS-İş ve Yapı Yol-İş fabrika önündeydi. Fabrikaya girip çıkan işçiler açıklamayı izlemek istedi. Şirketin özel güvenliği eylemle işçilerin arasına set çekti. Türk Metal temsilcileri de işçilerin eylemi görmesini engellemeye çalıştı, onları servise binmeye ya da içeri girmeye zorladı. Sarı sendikayı tanımlayan cümle bundan daha açık yazılamazdı: işçinin başka bir sesi duymasını engellemek.
Açıklamada Aliağa'daki Smart Solar direnişçileri de söz aldı. TES-İŞ'ten DİSK/Enerji-Sen'e geçtikleri için işten atılmışlardı. "Çalışırken ölmek istemiyoruz," dediler. Sendikaların talepleri şunlardı: patlama tüm yönleriyle soruşturulsun ve delil karartılmasın; patron, işveren vekilleri ve sorumlu kamu görevlileri hesap versin; işçinin güvenliğini korumayan Türk Metal yöneticileri de yargılansın ve metal işçileri bu sendikanın HABAŞ'taki yetkisini söküp atsın; Çalışma Bakanı istifa etsin; Aliağa'daki bütün ağır sanayi tesislerinde bağımsız ve sürekli denetim yapılsın; taşeronluk bitsin; işçinin üretimi durdurma hakkı güvence altına alınsın.
Ne değişmedi? Patron hala ev hapsinde. Bilirkişi raporu açıklanmadı. TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu'nun hazırlayacağını duyurduğu rapor henüz yok. Bağımsız denetim yok, Meclis araştırması yok. Taşeron işçi ücretli iznin dışında. Turnikenin önünde kazanılan ilk adım, geri kalan taleplerin de aynı yoldan kazanılabileceğini gösteriyor. Ama kendiliğinden gelmeyecekler.
Sarı Sendika: Taziye ile Turnike Arasında
Kavramın Kısa Tarihi
"Sarı sendika" deyimi 19. yüzyılın sonunda Fransa'da doğdu. Grev sırasında işverenle anlaşan bir grup işçinin toplandığı yerin camları kırılınca, camların yerine sarı kağıt yapıştırılmıştı. O günden beri, işçinin adını taşıyıp işverenin çıkarını gözeten örgüte "sarı" deniyor.
Sarı sendikayı tanımlayan şey, grev yapmaması ya da az yapması değildir. Asıl tanımı, işçinin kendi kararını kendisinin vermesini engellemesidir. Sarı sendika işçiyi temsil etmez, yönetir. Görevi, öfkeyi masaya taşımak değil, öfkeyi masanın dışında tutmaktır. Nursel Tabel Arslan'ın kitabı üzerine yazdığımız Emeğin Rızası yazısında anlattığımız mekanizma burada işler: sömürü yalnızca zorla değil, rızayla sürer ve sarı sendika rızanın kurumsal adresidir.
Türk Metal HABAŞ'ta Ne Yaptı?
Türk-İş'e bağlı Türk Metal, HABAŞ'ta örgütlü sendika. Patlamadan sonraki dört günde yaptıkları şöyle:
- Genel merkez taziye mesajı yayımladı. Başaran Aksu'nun tespitine göre sendikanın şube hesaplarında patlama neredeyse hiç yer almadı. Patrona tek bir eleştiri, kendi sorumluluğuna dair tek bir özeleştiri de yoktu.
- İşçilerin vardiyaya çağrılmasına ses çıkarmadı. Evrensel'e konuşan işçilere göre sendika, cenazeler kalkmadan üretime çağrılan işçilerin yanında durmadı.
- 13 Kasım sabahı işçileri içeri çağırdı. Türk Metal temsilcileri turnikenin önündeki işçileri içeri girmeye çağırınca tartışma çıktı. Öfkeli işçiler sendika yöneticilerini ve güvenlik şefini alandan uzaklaştırdı. Olayın ayrıntısında anlatımlar farklı. Evrensel arbedede darbe kullanıldığını yazıyor. Hürriyet, fabrika yetkilisi olarak tanımlanan birinin sendika temsilcisine saldırdığını aktarıyor. Toplumsal Muhalefet ise Türk Metal temsilcilerinin konuşma yapan Yücel Memiş'e saldırdığını yazıyor. Ayrıntı ne olursa olsun tablo aynı: sendika temsilcisi turnikenin işveren tarafında duruyordu.
- Öfke büyüyünce dil değiştirdi. Aynı gün öğleden sonra Türk Metal Genel Başkan Yardımcısı Mürsel Öcal fabrika önünde açıklama yaptı: "Biz bu yaşadıklarımıza iş kazası demiyoruz. Bunun tek bir adı vardır. O da iş cinayetidir." Dört günlük sessizliğin gerekçesi olarak da "cenazelerimize olan saygımızdandır" dedi. Başaran Aksu'nun paylaştığı videoda, açıklama sürerken işçilerin "Kim öldürdü?" sorusunu sloganla yanıtladığı görülüyor.
- Ertesi gün işçinin önüne set çekti. 14 Kasım'da mücadeleci sendikalar fabrika önünde açıklama yaparken Türk Metal temsilcileri, şirketin özel güvenliğiyle birlikte işçilerin açıklamayı izlemesini engellemeye çalıştı. Önceki gün "artık susmayacağız" diyen sendika, işçinin başka bir sesi duymasını istemedi.
Cenazelere saygı, cenazeler kalkmadan işçiyi fabrikaya çağıran patrona sessiz kalarak gösterilmez. Saygı, o işçiyle birlikte turnikenin önünde durmaktır.
Bu Yeni Bir Tavır Değil
Türk Metal'in HABAŞ'taki tutumu patlamayla başlamadı.
Kasım 2022. HABAŞ işçileri banka promosyonu için yaklaşık 3 bin imza topladı ve İstanbul'daki genel merkeze gönderdi. Evrensel'in aktardığına göre fabrika yönetiminin yanıtı tek cümleydi: "Patron bilir."
Ağustos 2025. MESS toplu sözleşmesi öncesinde HABAŞ'ta "giriş-çıkış" uygulaması başladı. İşçilerin anlatımına göre 14 yılı aşkın kıdemli, ücreti 60 bin liranın üzerinde olan işçilerden işten çıkıp yeniden girmeleri istendi. Amaç ücretleri 43 bin lira civarına indirip yeni sözleşmeyi bu taban üzerinden yapmaktı. 280 kişilik bir listeden söz ediliyordu, kabul etmeyen işten atılıyordu. İşçilere göre Türk Metal bu süreçte sessiz kaldı ve onlara "mahkemeye başvurun" demekle yetindi.
Parlamentoda dile getirilen iddiaya göre bu uygulamayla ücretler yüzde 33 düşürüldü. Evrensel bunu manşete taşıdıktan sonra gazetenin İzmir bürosu kurşunlandı. Milletvekilleri bu iki olay arasındaki bağlantıyı Meclis kürsüsünden sordu. Soruşturmada bu bağlantı incelenmedi.
Sarı sendikanın işlevini anlamak için bu üç tarihi yan yana koymak yeter. Ücret düşürülürken sustu, işçi ölürken sustu, işçi turnikenin önüne çıkınca konuştu ve ilk söylediği "içeri girin" oldu.
"Centilmenlik Anlaşması" Tartışması
Başaran Aksu bir adım öteye gidiyor. Ona göre üç konfederasyonun metal sendikaları arasında yapılan bir "centilmenlik anlaşması", metal işçisini seçeneksiz bıraktı, Türk Metal'i büyüttü ve Birleşik Metal-İş'i zayıflattı. Aksu bu anlaşmanın "yırtılıp atılmasını" HABAŞ'ta ölen işçilere bir borç olarak görüyor.
Bu iddianın ayrıntısını bilmiyoruz ve tartışmayı ilgili sendikaların açıkça yapması gerekiyor. Ama altındaki soru yerinde: bir işçi hangi sendikaya üye olacağını özgürce seçemiyorsa, o sendika onun sendikası mıdır? Türkiye'de sendika değiştirmek isteyen işçinin işten atılması bir istisna değil, kural. Panelsan'da Birleşik Metal-İş'e üye olan işçiler 3 Ağustos'tan beri fabrika önünde direniyor. Aksu'nun aktardığına göre Smart Solar'da sendika değiştiren işçiler de atıldı. Sarı sendikayı ayakta tutan yalnızca kendi bürokrasisi değil, işçinin başka bir kapıyı çalmasını engelleyen patron-devlet ortaklığıdır.
Patronun Düzeni: Teşvik, Ödül ve Ölüm
Ölümün Kronolojisi
İSİG Meclisi'nin verilerine göre HABAŞ işletmelerinde fabrika açıldığından bu yana en az 45 işçi öldü. Bunların 38'i, İSİG'in düzenli rapor tutmaya başladığı 2013'ten sonra. İSİG bu sayının "en az" olduğunu, birçok ölümün öğrenilemediğini hatırlatıyor.
Evrensel'in derlemesinden bazı duraklar:
- 2013: Fabrikada dört ayrı kaza. Çalışma Bakanlığı, kazalardan beş ay önce denetim yapıldığını ve eksiklerin giderildiğini savundu.
- 2017: HABAŞ'a ait LPG tankerinde patlama. İşçi Nail Demirci öldü, 10 kişi yaralandı.
- 2018: Bir ay arayla iki patlama, 8 işçi yanarak yaralandı.
- 2019: Devrilen potadan çalışma alanına 80 ton sıvı çelik döküldü.
- 2020: Kadir Özdemir yüksekten düşerek öldü. Raif Çatan, can yeleği verilmeden çalıştırıldığı limanda denize düşüp öldü.
- Eylül 2025: Ocak patlamasında 7 işçi yaralandı.
- 21 Ekim 2026: Hakan Doğan öldü.
- 5 Kasım 2026: Eyüp Eğinli öldü.
- 9 Kasım 2026: 19 işçi öldü.
Son üç haftada üç ayrı iş cinayeti. Bir fabrika bu kadar açık sinyal verdikten sonra yaşanan şeye "kaza" denemez.
Şirketin Kendi Raporu
Evrensel'in aktardığına göre şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporu şirketin kendi aleyhine veriler içeriyor. Kayıp günlü iş kazaları çalışanlarda 109'dan 146'ya, taşeron işçilerde 38'den 83'e çıkmış. Rapor sıkışma, aşırı sıcak ve düşmeyi yüksek sonuçlu yaralanma riskleri arasında sayıyor. Meclis'te aktarılan verilere göre iş güvenliği eğitim saatleri 66 bin saatten 9 bin saate düşmüş. Haftalık çalışma süresi 61 saat olarak geçiyor.
Bu rapor patlamanın önceden bilindiğini kanıtlamıyor. Ama şirketin risklerin büyüdüğünü bildiğini, buna rağmen eğitimi kıstığını gösteriyor. Rapor bir uyarıydı. Kimse onu uyarı olarak okumadı. Çünkü sürdürülebilirlik raporu işçi için değil, yatırımcı ve ihracat pazarı için yazılır.
Ceza Yok, Teşvik Var
HABAŞ'ın son on yılı iki paralel çizgide ilerledi. Bir yanda ölümler, öbür yanda devletin desteği:
- Vergi indirimi: Umut-Sen'in aktardığına göre şirket 2024'te 1,16 milyar liralık vergi indirimi ve kamu teşvikinden yararlandı. Dilovası'ndaki otomotiv yatırımı için verilen teşvik belgesi faiz desteği, gümrük ve KDV muafiyeti, yüzde 80 vergi indirimi ve yedi yıl boyunca işveren sigorta priminin devlet tarafından karşılanmasını kapsıyor.
- Kapasite mekanizması: Ocak 2026'da HABAŞ, 46,2 milyon lirayla en yüksek ödemeyi alan şirketler arasındaydı.
- ÇED kararları: Aliağa soğuk haddehanesi için "ÇED gerekli değildir" kararı verildi. Çakmaklı'da 123 dönümlük ormanlık alanı kapsayan imar değişikliği onaylandı. Yargının daha önce iptal ettiği cüruf depolama tesisi yeniden gündeme getirildi.
- Ödüller: Haziran 2025'te Cumhurbaşkanı'nın katıldığı TİM töreninde çelik sektörü birinciliği ödülü alındı.
- Servet: Forbes Türkiye 2025 listesine göre Mehmet Rüştü Başaran 950 milyon dolarlık servetle 35. sırada.
Yargı tarafında ise tablo şu: 21 Mayıs 2026'da Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 2017'deki LPG tankeri patlaması nedeniyle Başaran'a 4 yıl 10 ay 10 gün hapis cezası verdi. Karar kesinleşmedi, Başaran cezaevine girmedi. Kadir Özdemir dosyasında mahkeme HABAŞ'ı yüzde 70 asli kusurlu buldu ve aileye 471 bin lira tazminat ödenmesine hükmetti.
471 bin lira ile 1,16 milyar lira. Bu iki sayı arasındaki oran, bu düzende bir işçi yaşamının ne kadar ettiğini gösteriyor.
"Benden Sonra Tufan"
Marx Kapital'in iş günü bölümünde bu mantığı tek cümleyle özetler: "Benden sonra tufan! Her kapitalistin ve her kapitalist ulusun parolası budur." Sermaye, işçinin sağlığını ve ömrünü, toplum onu zorlamadıkça hesaba katmaz.
HABAŞ'ta bu zorlama yoktu. Bakanlık denetimi "ciddi sorun bulunmadığını" açıkladı. Mahkeme cezaları ya kesinleşmedi ya taşerona kesildi. Sendika ücret düşürülürken de işçi ölürken de sustu. Bu yüzden sermaye kendi mantığıyla, yani bakımı erteleyerek, eğitimi kısarak ve taşeronu büyüterek ilerledi. 2025 raporuna göre kaza artışı en çok taşeron işçide yaşanıyor. Patlamadan önceki on yılda ölen 11 işçinin 5'i taşerondu.
İşçiler Yazıyor: Başaran Aksu'ya Gelen Tanıklıklar
Patlamadan sonra Bağımsız Maden-İş örgütlenme uzmanı ve Umut-Sen örgütlenme koordinatörü Başaran Aksu'nun X hesabı, kimliğini gizleyen HABAŞ işçilerinin tanıklıklarını paylaştığı bir panoya dönüştü. Bu tanıklıklar tek tek doğrulanmış değil, yazanların isimleri gizli. Ama birbirinden bağımsız kişilerin aynı şeyleri anlatması bir örüntü gösteriyor. Bu yüzden onları belge olarak değil, sınıfın kendi sesi olarak okuyoruz. Fabrikada telefonu yasaklanan işçi, sesini başka bir yoldan duyurdu.
Hız ve korku. Bir işçi şöyle yazıyor: "HABAŞ'ta kimsenin kimseden haberi yok, hızlı hızlı 'hadi hadi bir şey olmaz' diye diye ömürleri tükeniyor insanların." Ona göre bölgedeki büyük rafinerilerde izinler alınır, önlemler alınır, sonra çalışılır. HABAŞ'ta ise ekipler iç içe çalışıyor, tonlarca malzeme birbirinin üzerinden geçiyor. "Gık diyen işten çıkıyor." HABAŞ'ın Aliağa'da "şartları en kötü, ücreti en düşük" fabrika olduğunu söylüyor. Müdürlerin bile patrondan korktuğunu, onun duymaması için sorunları görmezden geldiklerini anlatıyor.
Eski vinçler. Sevkiyat bölümünde taşeron olarak çalışmış bir başka işçi şunu yazıyor: "Çalıştığım aletler, edevatlar, vinçler hepsi eskiydi. Bu facianın en temel sorunu vinçlerin bakımının zamanında yapılmamasıdır." Hakkını aradığı için "verim" bahanesiyle işten çıkarıldığını, son günlerinin ücretinin ödenmediğini anlatıyor.
Kaza yok sayılır. Taşeron bir firmada çalışmış bir işçi, birkaç ayda iki iş kazası gördüğünü, birinin neredeyse ölümle sonuçlandığını yazıyor. İş kazası olarak kayda geçmesin diye ambulans bile çağrılmamış. İSG eğitimi verilmiyor, eğitim sonundaki testi bile "onlar çözüyor". İşçilerin düzgün kıyafeti ve ayakkabısı yok. Çalıştığı alanda tuvalet olmadığı için bir hafta boyunca yolun karşısındaki benzinliğin tuvaletini kullandıklarını anlatıyor.
Bir iş güvenliği uzmanının sözleri. Aliağa'da yaşayan, eşi HABAŞ'ta müteahhit personeli olan bir iş güvenliği uzmanı şöyle diyor: "Defalarca bildirilen uygunsuzluklar işveren tarafından dikkate alınmıyor. Kazanın ertesi günü, belki aylar öncesinde yapılması gerekenler alelacele yapılmış."
Fabrikanın dışında da aynı düzen. Tanıklıklar fabrikayla sınırlı değil. Kartal'daki dolum tesisinde çalışmış bir işçi, kalp hastası olmasına rağmen mola vermeden çalıştırıldığını, mobbing'den söz ettiği için patlamanın olduğu gün tazminatsız atıldığını anlatıyor. Grubun bankasından bir çalışan maliyet olmasın diye şubelere hiçbir şey alınmadığını, zam dönemlerinde herkesin "midesinin bozulduğunu" yazıyor. Patronun yalısında güvenlik görevlisi olarak çalışmış biri ise soğukta, ısıtıcısı olmayan bir kulübede beklediklerini, tuvalet bulunmadığı için bir kilometre ötedeki benzinliğe gittiklerini anlatıyor. Bir başka işçi yan hakların olmadığını, yemeklerin yenmeyecek kadar kötü olduğunu, pazar mesaisinin bile çok düşük ödendiğini yazıyor.
Komşu fabrika. Başaran Aksu, HABAŞ'ın karşısında "Çukur" denilen bölgedeki Kılıçlar Demir Çelik'ten gelen tanıklıkları da paylaştı. Sözü kısa: "HABAŞ'lar uzakta değil." Aliağa havzası tek bir patronun değil, aynı birikim modelinin coğrafyası.
Tanıklıkların hepsinde aynı üç unsur var: hız, korku ve yok sayılma. Hız karın ritmidir, korku o ritmi sürdüren disiplindir, yok sayılma ise işçinin bedeninin ve ihtiyaçlarının hesaba girmemesidir. Tuvaletin olmaması ile vinç bakımının ertelenmesi aynı hesabın ürünüdür. İkisinde de işçi bir maliyet kalemi olarak görülür.
Tepkiler: Kim Hangi Tarafta?
Patlamadan sonra herkes konuştu. Ama herkes aynı şeyi söylemedi. Söylenenleri, kimin yanında durduğuna göre ayırmak gerekiyor.
| Yetkililerin ve Sermayenin Dili | İşçilerin ve Dayanışmanın Dili |
|---|---|
| "Planlı bakım sırasında yaşanan kaza" (şirket) | "Kaza kader değil, katliam" (Umut-Sen) |
| "İhmali olanlarla ilgili adımlar kararlılıkla atılacak" (Çalışma Bakanı) | "Daha önce attığınız tek bir kararlı adımı gösterin" (Başaran Aksu) |
| Patrona ev hapsi | Hastane önünde konuşan işçi sözcülerine gözaltı |
| Patlama haberlerine yayın yasağı | İşçi tanıklıklarının sosyal medyada dolaşması |
| Meclis araştırma önergelerine ret (AKP ve MHP oyları) | Fabrika önlerinde, meydanlarda açıklamalar |
| İş dünyasından "Bir Acıya Bin Omuz" bağış kampanyası | Ücretli izin, bağımsız denetim, işçi katılımı talebi |
| Taziye mesajı ve "içeri girin" çağrısı (Türk Metal) | Turnikeden geçmemek, yolu kapatmak |
| Telefon yasağı | "Ölüler hakkını savunamaz, bu bizim görevimiz" |
| "Kötü niyetli sosyal medya paylaşımlarını takip ediyoruz" (HABAŞ) | Turnikeden geçmeyerek telefon yasağını geri çektiren işçiler |
Bakanlık
Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan Aliağa'ya gitti, ihmali olanlar hakkında "kararlılıkla" adım atılacağını açıkladı. Başaran Aksu'nun yanıtı üç soruluktu: daha önce atılan tek bir kararlı adımı gösterin, ihmal sizinse kim adım atacak, istifa edin. Aksu'nun hesabına göre Işıkhan'ın Haziran 2023'te göreve başlamasından bu yana en az 7.102 işçi iş cinayetlerinde öldü. İSİG'in son raporuna göre yalnızca Ekim ayında 193, yılın ilk on ayında en az 1.930 işçi hayatını kaybetti. Bakanlığın denetiminin ne olduğunu bu sayılar anlatıyor. Bakanın patlama için seçtiği kelime de Evrensel'in haftalık özetine göre şuydu: "Bu iş kazası ciddi anlamda sıkıntıya sebep oldu." On dokuz ölü, bir "sıkıntı".
Bağış Kampanyası
AKP Genel Sekreteri Eyyüp Kadir İnan'ın çağrısıyla İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve İzmir Ticaret Borsası, ölen işçilerin aileleri için "Bir Acıya Bin Omuz" kampanyası başlattı.
Ailelere yardım elbette küçümsenecek bir şey değil. Ama bir şeyi açıkça söylemek gerekiyor: işçinin ölümü sadakayla değil, sorumluların yargılanmasıyla ve önlemle karşılanır. HABAŞ'a teşvik veren, ÇED onayı veren, ödül veren iktidarın, ölümden sonra bağış kampanyasının da öncüsü olması bir çelişki değil, aynı politikanın devamıdır. Önce patronu desteklersin, sonra yası yönetirsin. İşçilerin istediği bağış değil, ücretli izin ve bağımsız denetimdi. Bu talepleri karşılamak bir kampanyaya gerek duymazdı, tek bir karar yeterdi.
Meclis
Yeni Yol, CHP, DEM Parti ve Yeni Parti'nin HABAŞ'taki ölümlerin araştırılması için verdiği önergeler AKP ve MHP oylarıyla reddedildi. Meclis, ülkenin en büyük çelik ihracatçılarından birinde 19 işçinin öldüğü bir olayı araştırmaya değer bulmadı.
Dayanışma: Yaşamak İçin Birlikte Davranmak
Bu yazının asıl konusu buydu. Patron, sendika ve devlet aynı yöne baktığında işçiler ne yaptı?
Aileler Sustu mu? Hayır
Şevval Özçelik abisinin cenazesinden sonra "her türlü konuşmaya, röportaja açığım" dedi. Ailelerin sesi kampanyalarla bastırılamadı. Başaran Aksu'nun paylaştığı videoda HABAŞ'ta oğlunu kaybeden bir annenin sözleri şöyleydi: "Yeter artık, bu holdinglere dur deyin!"
İşçiler Turnikeden Geçmedi
13 Kasım sabahı yaşananların önemi, eylemin kimden geldiği noktada yatıyor. Bunu bir sendika merkezi örgütlemedi. Vardiyadaki işçiler kendi aralarında karar verdi. Kendi taleplerini kendileri yazdı. Kendi sendikalarının temsilcilerini alandan uzaklaştırdı. Örgütlenme 2.0 yazımızda anlattığımız şeyin en sade biçimi bu: örgüt önce işyerinde, işçinin kendi kararında doğar. Tüzük ve tabela sonra gelir.
Ege İşçi Birliği burada öğretici bir örnek. Kayıtlı bir sendika değil, bir işçi birliği. Sözcüleri dört gün içinde iki kez gözaltına alındı. Bu, devletin neyden korktuğunu da gösteriyor: işçinin sendika bürokrasisinin dışında kendi sesini kurmasından.
Fabrika Önleri ve Meydanlar
Dayanışma Aliağa ile sınırlı kalmadı:
- 10 Kasım, Aliağa: Umut-Sen ve mücadeleci sendikalar Tüpraş, SOCAR, Petkim, İzmir Demir Çelik, Kocaer ve gemi söküm işçilerini önce HABAŞ önüne, ardından Aliağa Demokrasi Meydanı'na çağırdı. Bu çağrı önemli, çünkü havzanın bütün işçilerine sesleniyor. HABAŞ'ta olan, karşıdaki fabrikada da olabilir.
- 10 Kasım, İstanbul: Zeytinburnu'ndaki HABAŞ tesisinin önünde "Kaderse patronlar ölsün" açıklaması yapıldı. Şişli'deki genel merkez önündeki protestoda "On yılda 11 işçi ölürken bakanlık neredeydi?" sorusu soruldu.
- Ankara ve Gebze: Ankara Emek ve Demokrasi Güçleri "Ölmek değil, insanca yaşamak istiyoruz" dedi. Gebze'de Ravago Enplast işçileri kendi fabrikalarının önünde açıklama yaptı. Eğitim Sen de tüm sorumluların hesap vermesini istedi.
- 14 Kasım, Aliağa: Mücadeleci sendikaların çağrısıyla on sendika ve Smart Solar direnişçileri vardiya değişiminde HABAŞ önündeydi: "Kaza kader değil, cinayet."
- 14 Kasım, Tokat ve İstanbul: Tokat Emek ve Demokrasi Platformu kent merkezinde açıklama yaptı. İstanbul'da TKP üyeleri, patronun ev hapsini geçirebileceği konuşulan Boğaz'daki yalının önünde "Fabrikada cinayet, yalıda sefa" pankartı açtı.
- İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi: CHP Grup Sözcüsü Banu Gençkan, HABAŞ'ın yaklaşık 145 milyar liralık cirosunu ve devletten aldığı yaklaşık 18 milyar liralık teşviki hatırlatıp şunu söyledi: meclisin görüştüğü 30 ilçenin bütçesi toplansa bile bu ciroya ulaşmıyor.
Dayanışmanın Felsefesi
Dayanışmayı acımayla karıştırmamak gerekiyor. Acıma yukarıdan aşağıya doğru akar. Bağış kampanyası bunun örneğidir: güçlü olan, güçsüze yardım eder ve güç ilişkisi olduğu gibi kalır. Dayanışma ise yatay akar. Aynı koşulları paylaşanlar, ortak bir tehdide karşı birbirine omuz verir ve güç ilişkisini değiştirmeye çalışır.
Aliağa'da turnikenin önünde duran işçi bağış istemedi. İş arkadaşının ölümünün bir sonraki ölümün habercisi olmasını reddetti. "Benden sonra tufan" diyen sermayeye karşı, "bizden sonra kimse ölmesin" dedi. Bu, işçinin kendi yaşamını korumak için başkalarıyla birlikte davranması, yani sınıf bilincinin en temel biçimidir. Ders kitaplarında değil, fabrika kapısında öğrenilir.
Bu Neden Önemli? Sınıfsal Okuma
HABAŞ'ta dört günde yaşananlar, Türkiye'deki emek rejiminin bir kesitini veriyor. Bu kesitte dört şey açıkça görünüyor.
Birincisi, ölüm bir maliyet kalemidir. Bakımı ertelemek, eğitimi kısmak, taşeronu büyütmek ve vinci yenilememek, kısa vadede kar getirir. Bedeli ödenecekse işçinin bedeniyle ödenir. Ceza gelirse yıllar sonra gelir ve hafiftir. Tazminat ise teşvikin yanında devede kulaktır. Bu hesap değişmedikçe HABAŞ'lar sürecek.
İkincisi, sarı sendika bu hesabın parçasıdır. Sarı sendika patronla işçi arasındaki çatışmayı yönetir. Çatışmayı masaya değil, masanın dışına iter. HABAŞ'ta ücret düşürülürken susan, işçiyi cenaze kalkmadan fabrikaya çağıran bir sendika, işçinin değil üretimin sürekliliğinin temsilcisidir.
Üçüncüsü, devlet tarafsız değildir. Teşviki, ödülü, ÇED onayını veren de; yayın yasağını getiren, önergeyi reddeden, patrona ev hapsi işçiye gözaltı uygulayan da aynı devlettir. Çerçeve Yasa dizimizde anlattığımız gibi, egemen sınıfın oyun sahasında kurallar işçi için değil, sermaye için yazılır.
Dördüncüsü, işçi sınıfının kendi sesi var ve bu ses yasaklarla bastırılamıyor. Telefon kapıda bırakıldı, ama tanıklıklar dışarı çıktı. Haberlere yasak geldi, ama fabrikanın içi göründü. Sendika sustu, ama işçiler konuştu. Örgütlenmenin ilk adımı birbirini duymaktır. Aliağa'da bu adım atıldı.
Somut Görevler
HABAŞ ve Aliağa havzası işçileri için:
- Turnikenin önünde yazdığınız talepleri bir işyeri talep listesi olarak kayda geçirin ve her vardiyada çoğaltın.
- Her bölümde, birbirinize güvendiğiniz küçük işçi grupları kurun. Tanıklıkları, kaza kayıtlarını ve uygunsuzlukları bu gruplar içinde tarih ve saatle not edin. Bir gün mahkemede, Meclis'te ya da basında bu kayıtlar gerekecek.
- İş Kanunu'nun 34. maddesini ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 13. maddesindeki çalışmaktan kaçınma hakkını öğrenin. Ciddi ve yakın bir tehlike varsa işçi çalışmaktan kaçınabilir ve bu hakkı kullandığı için işten çıkarılamaz.
- Sendikanızın sizi temsil etmediğini düşünüyorsanız, sendika değiştirme hakkınızı ve bu hakkı kullanırken uğrayabileceğiniz baskılara karşı hukuki yolları öğrenin. Bu hakkı tek başınıza değil, birlikte kullanın.
- Kadrolu işçilere verilen ücretli iznin taşeron işçileri de kapsaması talebini ortak talep yapın. Aynı vardiyada çalışan, aynı enkazın yanından geçen işçinin yası ve güvenliği sözleşme türüne göre bölünemez.
Mücadeleci sendikalar ve emek örgütleri için:
- 14 Kasım'da fabrika önünde kurulan buluşmayı tek günlük bir açıklamada bırakmayın. Ege İşçi Birliği'nin önerdiği bölüm komiteleriyle birlikte havza çapında bir işçi meclisinin başlangıcına dönüştürün.
- Gözaltına alınan işçiler için hukuki destek ağını sürekli hale getirin.
- HABAŞ'ın bağımsız denetimi için Makina Mühendisleri Odası, TMMOB ve İSİG Meclisi ile birlikte bir "işçi denetim heyeti" önerisi geliştirin.
- Sendikalar arasındaki işçinin seçme hakkını kısıtlayan anlaşmalar varsa, bunların kamuoyu önünde açıkça tartışılmasını isteyin.
Hepimiz için:
- Ailelerin sesini duyurun. Bağış değil, adalet istediklerini unutmayın.
- Davaları takip edin. 2017 tanker patlaması davasındaki cezanın kesinleşip kesinleşmediğini, yeni soruşturmada bilirkişi raporunun ne zaman açıklanacağını sorun.
- İşçi tanıklıklarını paylaşın, ama tanıklık edenlerin kimliğini koruyun. Kimliği açığa çıkan işçi işini kaybeder.
- Gazetecilere sahip çıkın. HABAŞ'ı yazdığı için bürosu kurşunlanan, muhabirleri gözaltına alınmak istenen bir gazetecilik var. Basın Emekçilerine Sorular yazımızda söylediğimiz gibi, haberin emekçisi ile fabrikanın emekçisi aynı cephededir.
Sevgili Genç Yoldaşlar
Bu yazıda bir patron, bir sendika ve bir devletin aynı yöne baktığını gördünüz. Ama asıl görmenizi istediğim şey, turnikenin önünde duran işçiler.
O işçiler kahraman olmak için orada durmadı. Yaşamak için durdular. Dört gün önce 19 arkadaşlarını kaybetmişlerdi ve bir sonraki listede kendi isimlerinin olmasını istemediler. Bunu tek başlarına yapamayacaklarını da biliyorlardı. Bu yüzden birlikte durdular.
Sınıf bilinci dediğimiz şey çoğu zaman büyük kavramlarla anlatılır. Ama özünde basit bir şeydir: kendi yaşamının başkalarının yaşamına bağlı olduğunu kavramak ve buna göre davranmak. HABAŞ işçileri turnikenin önünde bunu yaptı. Telefonlarını vermediler, seslerini kısmadılar, sendikanın "içeri girin" çağrısına uymadılar.
Şevval Özçelik'in sözünü hatırlayın: "Ölüler hakkını savunamaz, bu bizim görevimiz." Bu görev yalnızca ailelerin değil. Bu ülkede çalışarak yaşayan herkesin görevi.
Ertesi gün bunun ilk karşılığını aldılar. Patron telefon yasağını geri çekti, kadrolu işçilere ücretli izin verdi. Küçük ama gerçek bir kazanım. Turnikenin önünde birlikte durmanın, tek tek susmaktan daha güçlü olduğunun kanıtı. Ama izin taşerona verilmedi, bağımsız denetim gelmedi, patron hala yalısında. Yani mücadele bitmedi, yeni başladı. Orada olamayanlar bulundukları yerde, kendi işyerinde, kendi okulunda bu sesi çoğaltabilir. Çünkü bu düzende HABAŞ tek bir fabrikanın adı değil. Bir üretim biçiminin adı. Ve o üretim biçimini değiştirecek olan, onu her gün kendi emeğiyle ayakta tutanlardır.
Kaynaklar
Haberler
- sendika.org, "Sendikalar HABAŞ önünde: 'Kaza-kader değil cinayet, hesabı sorulacak'", 14 Kasım 2026
- Evrensel, "Sendikalar HABAŞ önünden haykırdı: 'Kaza değil katliam, sorumlular hesap versin'", 14 Kasım 2026
- Dayanışma Datça, "HABAŞ İşçileri Direnerek Kazandı: Yönetim Geri Adım Attı!" (Ege İşçi Birliği açıklaması), 14 Kasım 2026
- Odatv, "HABAŞ patronu Başaran'ın Boğaz'daki yalısında protesto", 14 Kasım 2026
- Evrensel, "Bu hafta ne oldu? (14 Kasım 2026)", 14 Kasım 2026
- Evrensel, "Tokat'ta HABAŞ işçi ölümlerine ilişkin basın açıklaması", 14 Kasım 2026
- BirGün (Aycan Karadağ), "19 işçi hayatını kaybetmişti: HABAŞ'ta yas izni isteyen emekçilere gözaltı", 14 Kasım 2026
- T24, "19 işçinin öldüğü HABAŞ'ta cep telefonu yasağına karşı eylem: Gözaltına alınan 9 kişi serbest bırakıldı", 14 Kasım 2026
- İzmir Gaste, "HABAŞ eyleminde karakol süreci sona erdi: İşçiler serbest bırakıldı!", Kasım 2026
- Evrensel (Emirhan Durmaz), "HABAŞ işçilerine müdahale: Darbedilerek gözaltına alınan işçiler serbest bırakıldı", 13 Kasım 2026
- Milliyet / AA, "HABAŞ'tan İzmir'deki demir çelik fabrikasında meydana gelen patlamaya ilişkin açıklama", 13 Kasım 2026
- TMMOB, "MMO: HABAŞ faciasının takipçisiyiz", 11 Kasım 2026
- Hürriyet / İHA, "19 işçi patlamada hayatını kaybetmişti! HABAŞ'ta çalışanları isyan ettiren uygulama", 13 Kasım 2026
- Agos, "HABAŞ'ta işçiler protestoda: En az 20 gözaltı", 13 Kasım 2026
- Evrensel, "HABAŞ'ta işçiler 'artık yeter' dedi, fabrikaya girmedi", 13 Kasım 2026
- Medyascope, "HABAŞ'ta fabrika önünde eylem yapan işçilere jandarma müdahale etti", 13 Kasım 2026
- Sondakika / ANKA, "Aliağa'da Türk Metal Sendikası HABAŞ patlamasında ölen 19 işçi için adalet istedi", 13 Kasım 2026
- Evrensel, "İşçi katili HABAŞ ve tüm suç ortakları için hesap vakti", 11 Kasım 2026
- Evrensel (Emirhan Durmaz), "HABAŞ'ı büyüten düzen: Teşvik, ödül, onay ve işçi ölümleri", 10 Kasım 2026
- Evrensel, "HABAŞ patronu katliamın geleceğini biliyordu", 10 Kasım 2026
- Evrensel, "Evrensel'in HABAŞ gerçeğini katliamdan önce ortaya koyan haberleri TBMM gündeminde", 10 Kasım 2026
- Evrensel, "İSİG Meclisi Ekim ayı iş cinayetleri raporunu yayımladı", 10 Kasım 2026
- Evrensel, "EMEP Milletvekili Sevda Karaca'dan HABAŞ'ta yayın yasağına tepki", 9 Kasım 2026
- Evrensel, "Ankara Emek ve Demokrasi Güçleri'nden HABAŞ açıklaması", 10 Kasım 2026
- Diken, "'On yılda 11 işçi ölürken bakanlık neredeydi?': Şişli'de HABAŞ protestosu", 10 Kasım 2026
- haber.sol (Aslı İnanmışık), "HABAŞ faciası: Katliam sonrası vardiyaya çağrılan işçiler, kolon devrildi iddiası", 10 Kasım 2026
- Cumhuriyet, "HABAŞ'taki patlamanın ardından 'Buna artık kader demeyelim' dediler, gözaltına alındılar", 10 Kasım 2026
- sendika.org, "Gözaltına alınan Ege İşçi Birliği sözcüleri serbest", Kasım 2026
- Egede Son Söz, "İnan'ın HABAŞ çağrısına İzmir iş dünyasından karşılık: Bir Acıya Bin Omuz", 11 Kasım 2026
- Evrensel, "MESS grup toplu sözleşmesi öncesi HABAŞ patronu da saldırılara başladı: Giriş-çıkış hilesi", 8 Ağustos 2025
- Evrensel, "HABAŞ işçileri promosyon hakları için vardiya çıkışında eylem yaptı", 17 Kasım 2022
Başaran Aksu'nun paylaşımları (X, @BasaranAksu_2, 9–13 Kasım 2026)
- Hesap ana sayfası
- İşçi tanıklıkları: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Kılıçlar Demir Çelik
- Türk Metal üzerine: taziye dışında sessizlik, fabrika önü açıklaması ve sloganlar, "centilmenlik anlaşması"
- Bakanlık ve ölüm istatistikleri: Işıkhan'a yanıt, 7.102 işçi
- Eylem çağrıları: 10 Kasım Aliağa ve İstanbul, 14 Kasım HABAŞ önü
- Aileler: Şevval Özçelik, bir annenin sözleri
Bilgi Müşterekleri'nden ilgili yazılar
- HABAŞ'ta Patlama: Bu Bir Kaza Değil, Bir Üretim Biçimi
- Boynumuzdaki Kart: Astor'da Çipli Takip ve Fabrikada Dijital Gözetimin Anatomisi
- Emeğin Rızası
- Örgütlenme 2.0
- Egemen Sınıfın Oyun Sahasını Reddetmek
- Basın Emekçilerine Sorular: Örgütlü Değilsen Yol Yok
Kuramsal
- Karl Marx, Kapital, Cilt I, "İş Günü" bölümü
Not: Bu yazıdaki işçi tanıklıkları, kimliğini gizleyen işçilerin Başaran Aksu'ya gönderdiği ve onun kamuya açık hesabında paylaştığı mesajlardan aktarılmıştır. Tanıklıklar tek tek bağımsız olarak doğrulanmamıştır, birbirini tamamlayan bir örüntü olarak sunulmuştur. Olayların ayrıntılarına dair farklı anlatımlar olduğunda bunlar metinde ayrıca belirtilmiştir.
Bu yazı CC BY-SA 4.0 lisansıyla yayımlanmıştır.









