HABAŞ'ta Patlama: Bu Bir Kaza Değil, Bir Üretim Biçimi
Aliağa'da Ark Ocağına Düşen Vinç, Dilovası'ndan Soma'ya Önlenebilir Ölümler ve "İş Güvenliği" Denen Masraf Kalemi

Canlı belge. Bu yazı olayın ilk saatlerinde yazıldı. Resmi rakamlar ve tanıklıklar henüz netleşmedi. Bilgiler geldikçe güncellenecektir.
Güncelleme
En yeni kayıt üstte.
- 11 Kasım, 13.35. Evrensel, 13.10'da giren sayfayı 13.35'te güncelledi. Başlık ağır yaralanan bir işçi daha öldü diyor. İSİG Meclisi'nin X paylaşımı: patlamada ağır yaralanan Abdullah Kılınç öldü. Şanlıurfa Suruçlu. Hastaneye kaldırılmış. Sayfa onu 19. işçi diye yazıyor. Dün Adli Tıp'ta, yakınına ulaşılamayan ailelerin DNA örnekleriyle 18 işçinin öldüğü belirlenmiş. Barış Güney'e ait eşleşme yok. Kılınç 17'lik listede yok. 19 bu sayfanın sayısı. 17'ye eklenmiyor. Güney o listede var. Bu sayfa eşleşmenin olmadığını yazıyor. İki cümle duruyor. Hastane adı yok. (Evrensel)
- 11 Kasım, 11.57. Evrensel. Dakika 11.57. Güncelleme satırı yok. Başlık Barış Güney'e ait DNA örneği bulunamadı diyor. 18 işçi öldü. DNA bitmiş, Güney ile eşleşen örnek yok. DHA, enkaz altında kalmış olabileceği üzerinde duruyor. Arama sürüyor. "Ne olmuştu" 9 Kasım'ı 12.00 diye yazıyor. Mekanizma döküm ve ark ocağı. 17 ölü, 15 yaralı. 11 karar. Patron Rüştü Başaran İstanbul'da. Abdullah Kılınç, Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde öldü. Diğer tedaviler sürüyor. Bu cümle yeni toplam vermiyor. Son 10 yılda, son patlamayla birlikte toplam 28'e yükseldi diyor. Bu 28, yazının 11 ile 17'sinden kurduğu sayı değil. Sayfa kimin kime eklendiğini yazmıyor. 18 ile 17 aynı sayfada. (Evrensel)
- 11 Kasım, 11.45. İşçi Haber. Kaynak İHA. Abdullah Kılınç, Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde öldü. Can kaybı 18'e yükseldi diyor. İlk belirleme 17 ölü, 15 yaralı. 6 yaralının tedavisi sürüyor. Barış Güney için arama sürüyor. Bu 18, Güner Gökçe'yi 18. sayan sayfaların 18'i değil. Kılınç'ı 17'nin üstüne yazıyor. Evrensel 13.35 aynı ölümü 19 diye yazıyor. İkisi duruyor. (İşçi Haber)
- 11 Kasım, 11.30. Milliyet. Kadir Özen, DHA. Giriş ve güncelleme 11.30. Başlık 18 kişinin can verdiği faciada bir acı haber daha diyor. Gövde ilk belirlemeyi 17 ölü, 15 yaralı yazıyor. Saati önceki gün 12.00. Abdullah Kılınç bugün Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde öldü. Yeni toplam yok. Barış Güney kayıp. DNA bitmiş, eşleşme yok. Enkaz altında olabilir, arama sürüyor. 11 şüpheli gözaltına alındı diyor. Tuncay'ın cümlesi karardı. Unvanlar: yönetim kurulu başkanı, fabrika müdürü ve işveren vekili, kalite ve planlama müdürü-işveren vekili, idari müdür, Aliağa şube müdürü, çelikhane müdürü, mekanik bakım şefi, çelikhane şefi, periyodik kontrol mühendisi, bölüm mühendisi, vinç mekanik bakım mühendisi. İsim yok. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan bu 11 diye yazılmıyor. (Milliyet)
- 11 Kasım, 10.43. Pusula Haber. DNA bitmiş. Barış Güney ile eşleşme yok. Enkazda arama sürüyor. 17 ölü, 15 yaralı, 1 kayıp. Kayıp olanı Barış Güney diye yazıyor. Tuncay ad vermemişti. Kılınç yok. Güner Gökçe yok. (Pusula Haber)
- 11 Kasım, 01.51. Evrensel, 00.01'de giren sayfayı 01.51'de güncelledi. Ölen sayı 18. Patlamanın ertesi günü işçiler zorla çağrılmış. Telefon yasağı. "Nereye gidecekseniz bizden izin alacaksınız." Daha önce üretilmiş mallar tırlara yükletilmiş. Bölgede kaç işçi olduğu dün de yok. Elban, 200 civarı dendiğini aktarıyor. İşçiler daha fazla diyor. Türk Metal taziye dışında açıklama yapmamış, zorla çalıştırmaya ses çıkarmamış, sitesine tek kelime girmemiş. Açılış, patron Mehmet Rüştü Başaran ve 11 yetkili diyor. Tuncay'ın 11'i başkanı içeride sayıyordu. Bu cümle başkanı 11'in dışına yazıyor. İkisi duruyor. 30 saat sonra Kartal'daki evinden alınmış. Gözaltı anının tek karesi yok. Tuncay konuşurken fabrikada çalışma sürüyormuş. Hastanede liste gösterilmiş: yaşayanlar burada, ismi olmayanlar adli tıbba. Taşeron sahipleri "oğlunuzu kendi oğlumuz gibi severdik" demiş. Şevval Özçelik: saat 12'de öldürüldü, sakladılar, paçavra gibi haber verdiler, "sevdiklerimizi çöpte arıyoruz". Taşeron bir işçi her sabah "bugün başımıza bir şey gelecek mi" diyor. "Başımıza bir şey geldiğinde işten atılma korkusuyla şikayet edemiyoruz." Petrol-İş Gebze Şubesi, Ravago Enplast önünde vardiya çıkışı açıklama yapmış. Son on yılda en az 29 diyor. Bu, yazının en az 11'i değil. Sayfa 29'u nasıl topladığını yazmıyor. (Evrensel)
- 10 Kasım, 23.35. Yerel TV. Güncelleme 23.35. Elban'ın paylaşımı: Abdulkadir Kınacı'nın namazı Menemen Çınarlıdere Camii, İlker Sığırmacıoğlu ile Hüsnü Ersoy'un namazı Aliağa Bozköy Camii. Işıkhan da varmış. 3 işçi diyor. Yazılış Sığırmacıoğlu. Listenin Sığırtmacıoğlu'su değil. Abdulkadir, listenin Abdülkadir'i. (Yerel TV)
- 10 Kasım, 20.25 GMT+1. Euronews. Ölü sayısı 18'e yükseldi diyor. Mehmet Rüştü Başaran dahil 11 kişi gözaltına alındı. T24'e göre Asayiş Şube Müdürlüğü'ne götürülmüş, işlem sürüyor. Kartal yok. Yer, karbondioksit dolum tesisinde yer alan demir çelik fabrikası. Bu, çelikhane cümlesi değil. Saat 11.30. İlk belirleme döküm, tavan vinci ve ark ocağı. Fabrika, planlı bakım diyor. Elban, 300'ün üzerinde olması gerekirken 200 civarı demiş. 18'in adı yok. Güner Gökçe yok. Kılınç yok. (Euronews)
- 10 Kasım, 20.43. Sabah. Kuzenler. İlker Sığırtmaçoğlu 31, evli. Hüsnü Ersoy 38, evli, ikiz kızların babası. Bozköy Camii, ikindi. Işıkhan, Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın, Elban, AK Parti İzmir İl Başkanı Bilal Saygılı. Tabutlar bayraklı. Yazılış Sığırtmaçoğlu. (Sabah)
- 10 Kasım, 20.37. BirGün. Ceylan Bıyıklı Bozköy'de toprağa verilmiş. Evrensel 16.26 Emiralem yazıyordu. İkisi duruyor. HABAŞ çelengindeki yazı sökülüp parçalanmış. Smart Solar direnişçileri. Kız kardeşi, sarı sendika TES-İŞ'ten DİSK/Enerji-Sen'e geçtikleri için çıkarılan 85 işçiden. Direniş sürüyor. Sayfa bunu sendika.org'a yazıyor. (BirGün)
- 10 Kasım, 19.33. Nefes. Giriş ve son güncelleme 19.33. Güner Gökçe'nin cansız bedenine ulaşılmasıyla 18. 13'ü İzmir ve ilçeleri, 5'i memleket. Güner, Erzurum Şenkaya Paşalı. Ceylan Bıyıklı Menemen Emiralem. BirGün aynı akşam Bozköy yazıyor. Abdülkadir Kınacı 57, 3 çocuk, işe başladıktan 4 gün sonra. Çınarlı Dere Camii, ikindi. Işıkhan, AKP Genel Sekreteri Eyyüp Kadir İnan, Elban, milletvekilleri, Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan. Bir yerde Sığırtmacıoğlu, programda Sığırtmaçoğlu. 18, Güner'i 17'nin üstüne yazıyor. Kılınç yok. Bu ad 17'ye eklenmiyor. (Nefes)
- 10 Kasım, 17.49. Evrensel, 14.35'te giren sayfayı 17.49'da güncelledi. Başlık patron Rüştü Başaran gözaltına alındı diyor. Spot 17 ölü, yönetim kurulu başkanı 11'in içinde, Başaran İstanbul'da. Gövde: dün öğle, 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı. Tedavi sürüyor. Sabahki kararın ardından AA, Kartal'daki adresinde gözaltına alındı diyor. Tuncay'ın 11 unvanı duruyor. Ad yalnızca Başaran. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan bu 11 diye yazılmıyor. Karar, 11 için. Alındı, Başaran için. 9 Kasım 11.45, kiriş bütün halinde, şarj vinci ve çanak. Aile başvurusuna göre 1 işçiye ulaşılamamış. Bu cümle 17'yi 18 yapmıyor. Kim olduğu yazılmıyor. Ölüm, karbonizasyon derecesinde yanık. Daha önceki ölümler için duyum ve ihbar var. Euronews aynı kişiyi Mehmet Rüştü diye yazıyor. Bu sayfa Rüştü. İkisi duruyor. Tuncay'ın 15 yaralısı bu sayfada yok. 12 duruyor. (Evrensel)
- 10 Kasım, 17.09. Evrensel, 17.01'de giren sayfayı 17.09'da güncelledi. Başlık ve spot 18 işçi diyor. İlk cümle, 17 işçiden üçünün Bozköy'e defnedileceğini yazıyor. İlker Sığırtmacıoğlu, Hüsnü Ersoy, Göksel Ünaldı. HABAŞ taziye çelengi göndermiş. Şirket sessiz. Çelenk, AKP'li Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan ve AK Parti Menemen İlçe Başkanı Avukat Hakkı Durmaz'ın çelenkleriyle yan yana. 18 ile 17 aynı sayfada. (Evrensel)
- 10 Kasım, 17.04. Haberport. Kayıp işçinin Güner Gökçe olduğu tespit edilmiş. Can kaybı 18. Cenaze yarın Şenkaya Paşalı Köyü Mezarlığı. Tuncay'ın öğle sözünü kayıp diye aktarıyor. Patlamayı dün öğle diye yazıyor. 17'ye eklenmiyor. Nefes'in 18'i bu ad. İşçi Haber'in 18'i Kılınç. İkisi duruyor. (Haberport)
- 16.26. Evrensel, 12.05'te giren sayfayı 16.26'da güncelledi. Başlık defin yerleri de belli oldu diyor. İlk cümle "netleşmeye başladı" diyor. Liste aynı 17 ad. Mezarlıklar: İlker Sığırtmacıoğlu, Hüsnü Ersoy ve Göksel Ünaldı Aliağa Bozköy; Yasin Taşçı Menemen Koyundere; Uğur Temel Buca; Barış Güney Afyonkarahisar Güneytepe; Orhan Altay Buca Kaynaklar; Özcan Efe Manisa Şehzadeler Kırtıkdere; Recep Fedai Afyonkarahisar Şuhut Karacaören / Karaadilli; Abdülkadir Kınacı Menemen Yahşelli Çınarlıdere; Ceylan Bıyıklı Menemen Emiralem; Ferhat Maraşlı Menemen Koyundere; Ersin Oğuz Kınık Büyükovaköyü; Mustafa Sert Menemen Asarlık; Kadir Kaan Özçelik Menemen Ulukent; Serkan Kurt Doğançay Örnekköy; Fatih Işık Kırıkkale Yuva. Sayfa, İSİG'in açıkladığı adlardan Günay Gökçe'nin bu 17'de olmadığını yazıyor. Alt başlık aynı kişiyi Güner Gökçe diye yazıyor, Erzurum Şenkaya. Bu ad 17'ye eklenmiyor. Tuncay'ın ulaşılamayan cenaze cümlesiyle özdeş değil. Listenin yazılışı İlker Sığırtmacıoğlu. Alt başlık Sığırtmaçoğlu. Göksel Ünaldı'nın çocukları, babanın işteki ilk günü olduğunu, kazan bakımında temizlik yaptığını, patlamadan sonra eve jandarma gelince anladıklarını söylüyor. Cümle bir yerde Günaldı yazıyor. Orhan Altay Erzurum Aşkale köyünden. Serkan Kurt Karşıyaka'da yaşıyormuş. Recep Fedai Menemenli metal işçisi diye de yazılıyor. (Evrensel)
- 14.49. Habertürk. Giriş 14.48, güncelleme 14.49. Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay fabrikada. 17 ölü, 15 yaralı, biri ağır. Saati 11.45. Anlatım: 3. ark ocağının çanağı taşınırken vinç yolu kirişi kolon mesnet ve bağlantılarından ayrılarak bütün halinde düşmüş, şarj vinci ve çanak düşmüş, patlama bundan çıkmış. Valinin akşam sözü kazan değişimi ve gaz hattıydı. DHA ile NTV'nin "ilk belirleme"si sıvı çelik dökümü ve ark ocağı. Hürriyet 10.44 bakım ve gaz hattı. Bu, dördüncü anlatım. Ailelerin başvurusuna göre bir işçinin cenazesine henüz ulaşılamamış. Bu cümle 17'yi 18 yapmıyor. Kim olduğu yazılmıyor. Gözaltı kararı 11. Unvanlar: fabrika müdürü ve işveren vekili, çelikhane müdürü, mekanik bakım şefi, çelikhane şefi, periyodik kontrol mühendisi, bölüm mühendisi, vinç mekanik bakım mühendisi, kalite ve planlama müdürü, idari müdür, Aliağa şube müdürü, yönetim kurulu başkanı. Kişi adı yok. Savcılığın metni 6. NTV 11.21 ve Hürriyet 7 yazıyor. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan bu 11 diye yazılmıyor. Tuncay'ın cümlesi karar. NTV 13.58 bunu "alınanların sayısı" diye yazıyor. Ön bilirkişi raporu var. 11 karar bu rapora göre. Raporun ayrıntısı yayımlanmadı. Ölüm sebebi, adli tıbbın incelemesine göre karbonizasyon derecesinde yanık. Bu, patlamanın nedeni diye yazılmıyor. Olay yerindeki bölümde daha önce işçi ölümü olduğuna dair duyum ve ihbar var. İki ayrı soruşturma varmış. Dosyalar birleşebilir. Hangi ölümler olduğu bu metinde yok. (Habertürk)
- 13.58. NTV, 11.04'te giren sayfayı 13.58'de güncelledi. 12.48'deki 17 ad duruyor. Tuncay'ın sözünü gözaltına alınanların sayısının 11'e yükseldiği diye yazıyor. Yaralı cümlesi duruyor: biri ağır 14. Saat 12.00. "İlk belirleme" yine döküm ve ark ocağı. Tuncay'ın 15'i ve kiriş anlatımı bu sayfada yok. (NTV)
- 13.26. Bianet. Giriş 13.20, güncelleme 13.26. DNA sürüyor. Şevval Özçelik'i gazetecilere akşam haber aldı diye yazıyor ve X paylaşımını da koyuyor. X, sabah saklandı, vali özel aracıyla gitti, abisi ceset torbasındaydı diyor. İki aktarım aynı sayfada. Yeni cümle: elleri bu işyerinde yanmış, iş kazası dersem seni atarlar diye korkutmuşlar, Menemen Devlet Hastanesi'ne gitmiş, şikayetçi olamamış, bir hafta sonra dönmüş. AA'nın sayfası tehdidi ve hastaneyi yazmıyordu. (Bianet)
- 10 Kasım, saat yok. DW. Pelin Ünker, Alican Uludağ. Dakika yok. Savcılığın 6'sını yazıyor. 11 yok. HABAŞ'ın yazılı açıklaması, olayı elektrik ark ocaklarından birinde planlı bakım sırasında "kaza" diye kuruyor. Valiliğin ilk açıklamasını döküm ve ark ocağı, valinin sözünü kazan değişimi, Işıkhan'ın sözünü bakımda düşen malzemenin doğal gaz ve oksijen borusunu koparması diye ayırıyor. DGD-SEN'den Tuğçe Kızıldemir, vince bağlı parçanın doğal gaz borusuna çarptığı bilgisini aktarıyor. "Daha 5 gün önce orada bir iş cinayeti olmuş. Herhangi bir denetim görmemiş" diyor. 5, onun cümlesi. ÇHD İzmir Şube Başkanı Firdevs Avşar, 11.30 sıralarında vincin ana bağlantılarından kopup gaz borularına çarptığının konuşulduğunu, içeride her şey yandığı için keşif yapılamadığına dair tutanak tutulduğunu aktarıyor. Geçmişte birçok dosyanın tazminatla kapatıldığını söylüyor. Şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporu. Giriş, kayıp günlü kazalar yüzde 56 arttı, taşeronda iki katını aştı diyor. Gövde: şirket çalışanı 109'dan 146'ya, yaklaşık yüzde 34. Taşeron 38'den 83'e, yaklaşık yüzde 118. Toplam 147'den 229'a. Bunlar ölüm değil. Yaralanan kişi ertesi iş günü işbaşı yapamamış. Firma çalışanının çalışma saati yüzde 3 düşmüş. Bir milyon saatte sıklık, şirket çalışanında 22, taşeronda 39,34. İş güvenliği eğitimi 2024'te 65.700 saat, 2025'te 8.697 saat. Yaklaşık yüzde 87 düşüş. Aynı yıl 4.363 kişi-eğitim. Temel güvenlik eğitimi alan taşeron 269'dan 615'e çıkmış. Saat düşünce kişi artmış. Sayfa bunu açıklamıyor. 2025'te çelikhanenin kumanda odaları basınç riskine karşı taşınmış. Bir yükleme vincinin fren ve aktarma sistemi yenilenmiş. Bunun patlamanın olduğu alanla ilişkisi bilinmiyor. Yargıtay 20 Nisan 2021'de, vinçle taşınan demirlerin teli kopunca ölen taşeron işçinin davasında beş sanığın beraatini bozmuş. İşçinin adı bu metinde yok. 26 Şubat 2024 kararında, sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığında yaralanan bir taşeron işçide HABAŞ yüzde 40, Mesan Transport yüzde 10 kusurlu bulunmuş. Bu, ölüm değil. (DW)
- 10 Kasım, saat yok. İSİG Meclisi'nin Ekim raporu. Dakika yok. 12.35'teki seri bu sayfanın aylık dökümü. HABAŞ cümlesi: tavan vinci kopmuş, ark ocağına düşmüş. Şu ana kadar 17 ölü, biri ağır 12 yaralı. Son yirmi yılda 12 saat. Yaklaşık yirmi iş cinayetine son iki haftada Hakan Doğan ile Eyüp Eğinli eklenmiş. Dün 17 işçi daha ölmüş, üretim sürmüş. Yirmi, onların yaklaşık sayısı. Yazının bugünden önceki sayımı en az 11. 17 bu yirmiye eklenmiyor. 1.930'un içinde de değil. Pankartı "dün sabah" asıldı, patlama "ertesi gün" oldu diye yazıyor. BBC pankartı patlamanın gününe yazıyordu. İki cümle duruyor. Hastane önünde arkadaşlarının terörle mücadele polisi tarafından alındığını yazıyor. İsim yok. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan bu cümlenin içi diye yazılmıyor. Patron yargılansın, başta Çalışma Bakanı ilgili bakanlar istifa etsin diyor. (İSİG Meclisi)
- 13.11. Evrensel'in kimlik haberi güncellendi. Giriş 12.05, güncelleme 13.11. Başlık kimlikler netleşti diyor. Gövdenin ilk cümlesi "netleşmeye başladı" diyor. Listeyi İSİG Meclisi'ne yazıyor. 17 ad: İlker Sığırtmacıoğlu, Hüsnü Ersoy, Göksel Ünaldı, Yasin Taşçı, Uğur Temel, Barış Güney, Orhan Altay, Özcan Efe, Recep Fedai, Abdülkadir Kınacı, Ceylan Bıyıklı, Ferhat Maraşlı, Ersin Oğuz, Mustafa Sert, Kadir Kaan Özçelik, Serkan Kurt, Fatih Işık. NTV 12.48, AA'nın yeni sayfası ve Yeni Şafak 12.40 aynı 17 adı, başka sırayla yazıyor. Başhekimin 19.08 listesinde Fatih Işık, İzmir Şehir Hastanesi'ne sevk edilen yaralıların arasındaydı. Bu sayfalar, yaralı Fatih Işık'ın öldüğünü yazmıyor. Şevval Özçelik'in X paylaşımını aktarıyor: abisi 25 yaşında makina mühendisi, sabah ölmüş, kimse söylememiş; işe başlayalı 3 ay olmuş, bu ikinci patlamaymış; "listede adı olmayanlar adli tıpa baksın"; vali isimleri söylemek yerine özel aracıyla gitmiş, abisi ceset torbasındaymış. AA'da aynı kardeş gazetecilere akşam haber aldığını söylüyor. İki aktarım duruyor. Ferhat Maraşlı'nın cenazesi, Menemen'de gömülmek üzere ailesine verilmiş. Abdülkadir Kınacı Menemenli, Ersin Oğuz Kınıklı diye yazıyor. (Evrensel)
- 12.48. NTV, 11.04'te giren sayfayı 12.48'de güncelledi. Başlık 17 işçinin kimliği belli oldu diyor. Gövde, kimlik tespitinin sürdüğünü ve DNA karşılaştırması yapılırken ailelerin kapıda olduğunu da yazıyor. Ardından 17 adı sayıyor. Yaralı cümlesi duruyor: biri ağır 14, tedavi sürüyor. Merih Ak'ın 7 gözaltısı duruyor. Savcılığın metni 6. İsim yok. Yücel Memiş ve Sonay Tezcan bu 7'nin içinde diye yazılmıyor. (NTV)
- 12.40. Yeni Şafak, 12.09'da giren sayfayı 12.40'ta güncelledi. 17 işçi öldü, 14 yaralandı. 17 adı sayıyor. Otopsi ve DNA sürüyor. Aileler Adli Tıp'ta. Saati 12.00 yazıyor. Vali 11.46 demişti. (Yeni Şafak)
- 10 Kasım, saat yok. AA yeni bir sayfa açtı. Dakika yok. Başlık adli tıp işlemleri sürüyor diyor. 17 işçinin otopsi ve DNA eşleştirmesi sürüyor. Cenazeler işlem bitince ailelere verilecek. Aynı sayfa 17 adın belirlendiğini yazıyor. Yaralılardan 6'sı taburcu. Tedavisi süren: 1'i Aliağa Devlet Hastanesi, 4'ü İzmir Şehir Hastanesi, 3'ü Çiğli. 6 ile 8'in toplamı 14. Kapanış 17 ölü, 14 yaralı. Başhekimin 19.08'deki 16 adı bu 14 ile aynı liste değil. Şevval Özçelik gazetecilere, 25 yaşındaki makine mühendisi ağabeyi Kadir Kaan Özçelik'in haberini akşam aldığını, patlamanın olduğu bölümde çalıştığını, işe 3 ay önce girdiğini, daha önce bir iş kazasında ellerinden yaralanıp bir hafta sonra döndüğünü söylüyor. Bekarmış. "Teker teker hesap vereceksiniz" diyor. (AA)
- 12.35. İSİG Meclisi, 2026'nın ilk on ayını saydı. Ocak 155, Şubat 129, Mart 151, Nisan 190, Mayıs 214, Haziran 228, Temmuz 216, Ağustos 227, Eylül 227, Ekim 193. Toplam en az 1.930. Bu, onların sayımı. 7 Ekim'de Evrensel'in aktardığı İSİG dökümü Eylül'ü 226, ilk dokuz ayı 1.736 yazıyordu. Aynı kurulun bu paylaşımı Eylül'ü 227 yazıyor. Ekim bu listede. 9 Kasım'daki HABAŞ ölümleri bu on ayın dışında. (İSİG Meclisi)
- 11.50. Cumhuriyet. Yücel Memiş ve Sonay Tezcan'ın gözaltısını yazıyor. Ege İşçi Birliği, ikisinin daha sonra serbest bırakıldığını açıklamış. İddia "halkı kin ve düşmanlığa tahrik". Bu ikisi, savcılığın 6'sı ve NTV'nin 7'si diye yazılmıyor. Sayfanın bilançosu 17 ölü ve 2'si ağır 13 yaralı. Bu, sabahki 12, 13 ve 14 ile aynı sayı değil. Memiş hastane önünde, bugün kaç ölü olduğunu bilmediğini, bu havuzda bu yıl 6. işçi olduğunu ve buna kader demeyelim dediğini aktarıyor. 6, onun o andaki cümlesi. Yazının Aliağa sayımı değil. (Cumhuriyet)
- 11.21. NTV, 11.04'te giren sayfayı 11.21'de güncelledi. 17 işçinin kimliği İzmir Adli Tıp'ta sürüyor. Cenaze ve aile örneklerinde DNA karşılaştırması. Aileler kapıda. Ad yok. Yaralı: biri ağır 14. Tedavi sürüyor. Bölge temsilcisi Merih Ak, gözaltının 7'ye çıktığını söylüyor. Savcılığın yazılı açıklaması 6. 7 kişi bu metinde tek tek yok. Yücel Memiş ve Sonay Tezcan bu 7'nin içinde diye yazılmıyor. Işıkhan İzmir'de, incelemeler sürüyor. Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay'ın önümüzdeki saatlerde fabrikaya geleceği yazılıyor. Mekanizma "ilk belirlemelere göre": sıvı çelik dökümü sırasında tavan vinci kopmuş, ark ocağına düşmüş. Valinin 17.43 sözü kazan değişimi ve doğal gaz hattı. Hürriyet 10.44 spotu da gaz hattı. Arama, gece geç saate kadar sürmüş diye geçmiş zamanda. (NTV)
- 10.52. Cumhuriyet, 10.43'te giren sayfayı 10.52'de güncelledi. "Yapılan resmi açıklamaya göre" 17 işçi öldü, 1'i ağır 12 işçinin tedavisi sürüyor. Hangi açıklama olduğu yazılmıyor. DNA eşleştirme. Aileler Adli Tıp önünde. Ad yok. (Cumhuriyet)
- 10.44. Hürriyet sayfası 07.00'de açılmış, 10.44'te güncellenmiş. Başlık 17 can kaybı, 1'i ağır 13 yaralı. Gövde 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı. Başlık ile gövde aynı sayıda değil. Saat 11.46, bakım. Spot, tavan vincinin koparak doğal gaz hattına düştüğünü yazıyor. Gövde, düşen parçaların doğal gaz hattına çarptığını yazıyor. DHA 10.13 ve NTV 11.21 "ilk belirleme" diye sıvı çelik dökümünde vincin ark ocağına düştüğünü yazıyor. Soruşturma kapsamında 7 kişi gözaltında. İsim yok. Savcılığın metni 6. Hastanede yurttaşlara seslenmek isteyen bir kişinin polis tarafından alındığını da yazıyor. Cümle tek kişi. Öğleden sonraki iki sözcüyle özdeş değil. Ad yok. "2018'den düne kadar 8 işçi" Hürriyet'in sayımı. Yazının sayımı, bugünden önce en az 11. (Hürriyet)
- 10.13. DHA. 17 işçi öldü, 1'i ağır 14 yaralı. Tedavi sürüyor. Saati 12.00 yazıyor. Vali 11.46 demişti. "İlk belirlemelere göre" sıvı çelik dökümü sırasında tavan vinci kopmuş, ark ocağına düşmüş. 4 savcı, 2 mülkiye başmüfettişi. Adli Tıp'ta gece boyu otopsi ve DNA. Aileler bekliyor. Ad yok. Gözaltı sayısı bu metinde yok. (DHA)
- 10 Kasım, saat yok. AA'nın 9 Kasım sayfası 10 Kasım'da güncellendi. Dakika yok. Açılış artık 17 ölü, 1'i ağır 13 yaralı. 9 Kasım akşamı aynı sayfa 16 ve 2'si ağır 13 ile açılıyordu. Gövde, Erdoğan'ın 16 ve 2'si ağır 13'ünü duruyor. Bakanlar bölümü patlamayı hala "16 kişinin hayatını kaybettiği" diye yazıyor. Memişoğlu'nun 21.48 sözü duruyor: 14 olay yerinde, 2 hastanede, 2'si ağır, "13 yaralımız iyi durumda." Yeni bölüm sayının 17'ye yükseldiğini Memişoğlu'nun mesajıyla yazıyor: durumu ağır olan bir kişi daha öldü. Ad yok. Savcılık hala 6 şüpheli. Bayraktar sayı artabilir demişti. NTV 11.21 ve Hürriyet 10.44 gözaltıyı 7 yazıyor. İsim yok. (AA)
- 23.16. Evrensel'in ölüm karnesi yeniden güncellendi. Giriş 17.18, güncelleme 23.16. Başlık ve adres artık "10 yılda en az 28". Bugünü 17 yazıyor. Bugünden önceki 11 ile bugünün 17'sini toplayıp 28 diyor. Bu, resmi bir can kaybı değil. 19.36'daki aynı sayfa bugünü 16 yazıp 27 diyordu. 17. kişi tek tek yok. Ölenlerin adı yok. Aynı sayfada A sınıfı iş güvenliği uzmanı Deniz İpek, 2018'den bu yana en az yedi işçi öldü, beşinin taşeron olduğunu söylüyor. Bu, onun sayımı. Yazının sayımı, bugünden önceki 10 yılda en az 11: beşi taşeron, ikisi stajyer. İpek, ilk iş yeri bilgisini vincin potayı indirirken doğal gaz borusuna çarpması diye aktarıyor ve "bu bilgi doğrulanırsa" diyor. (Evrensel)
- 23.11. Evrensel'in gelişme haberi güncellendi. Giriş 12.25, güncelleme 23.11. Başlık ve spot 17 işçi öldü, 2'si ağır çok sayıda işçi yaralandı diyor. Memişoğlu'nun mesajını şöyle aktarıyor: "durumu ağır olan bir vatandaşımız daha maalesef hayatını kaybetmiştir." 17. kişinin adı yok. Erdoğan cümlesini yine 16 ve "çok sayıda" diye kuruyor. Bu, yeni bir cumhurbaşkanı açıklaması değil. Valinin 10 ölüsü, 4'ü ağır 15 yaralısı, alandaki 20'si ve enkaz altında değerlendirdiği 4 kişi gövdede duruyor. Başhekimin 16 adı duruyor. Ölenlerle yaralıların sayısının tam bilinmediği ve kimliği tespit edilemeyen işçiler cümlesi duruyor. Kardeşini kaybeden kişinin kendini yakması duruyor. Ad yok. Yayın yasağı duruyor. (Evrensel)
- Saat yok. AA'nın 9 Kasım sayfası o akşam Erdoğan'ın 16 ölüsü ve 2'si ağır 13 yaralısıyla açılıyordu. 10 Kasım güncellemesi açılışı yukarıya aldı. Memişoğlu'nun 21.48'deki sözünü de koyuyor: 14'ü olay yerinde, 2'si hastanede. Ardından enkazda kalanlarla ilgili çalışmaların tamamlandığını, bilgilendirmenin süreceğini yazıyor. TRT 22.16'da aramanın sürdüğünü yazıyordu. Bayraktar'ın AA'daki sözü, iki haftada bir bakımda vincin çöktüğü. Habertürk 21.48'de aynı bakanın cümlesini zincirin koptuğu diye yazmıştı. Bayraktar'ın aynı sayfadaki paylaşımı 16 işçi öldü, ikisi ağır 15 işçi yaralı kurtarıldı diyor. Bu, sözlü "yaklaşık 15" değil. Erdoğan'ın 13'ü ve TRT'nin 12'si de değil. Işıkhan, vincin bakımının ne zaman yapıldığı sorulunca, müfettişlerin çok ciddi sıkıntı görülmediğini belirlediğini, söylemek için erken olduğunu, başmüfettişin görevlendirildiğini söylüyor. Sayfa savcılığın 6 gözaltısını da yazıyor. İsim yok. (AA)
- 22.30. Sözcü, sayfayı 22.30'da güncelledi. Başlık "can kaybı 17'ye yükseldi". Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun, yaralılardan birinin daha ölmesiyle vefat sayısının 17'ye çıktığını açıkladığını yazıyor. 17. kişi tek tek yok. Yeni yaralı sayısı bu haberde yok. Sözcü patlamayı karbondioksit dolum tesisine yazıyor. Aynı sayfa 6 gözaltı da yazıyor. İsim yok. (Sözcü)
- 22.16. TRT Haber, kaynağını AA diye yazıyor. Sayfa 22.16. 17 kişi öldü, 1'i ağır 12 kişi yaralandı. Arama sürdüğü de yazıyor. 16'dan 17'ye çıkan kişi, 13'ten 12'ye inen yaralı ve 2 ağırdan 1 ağira inen fark bu metinde tek tek yok. Ölenlerin adı yok. (TRT Haber)
- 22.02. Evrensel'in gözaltı haberi güncellendi. Spot hâlâ 10 ölü ve 15 yaralı, soruşturmada 6 gözaltı diyor. Gövde önce 5 gözaltı yazıyor, ardından Erdoğan'ın 16 ölü ve 2'si ağır 13 yaralısını veriyor. Menemen Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasını da koyuyor: çelikhane, saat 12.00 sıraları, 6 kişi gözaltında. 18.22'deki sayı 5'ti. İsim yok. Savcılık metni, hastane önündeki Yücel Memiş ile Sonay Tezcan'ı bu 6'nın içine koyup koymadığını söylemiyor. (Evrensel)
- 21.48. Üç bakan fabrikada. Habertürk girişi ve güncellemesi 21.48. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, iki haftada bir yapılan bakımda bir ark ocağının zincirinin koptuğunu söyledi. 16 ölü. Yaklaşık 15 yaralı, tedavileri sürüyor. Tesiste aynı anda yaklaşık 1800 kişi çalışıyormuş. Kimlik tespitleri yapılıyor, bir kısmı tamamlanmış. Başsavcılık 6 kişi hakkında gözaltı kararı yürütüyor, sayı artabilir. Valinin akşamki anlatımı kazan değişimi, düşen malzeme ve doğal gaz hattıydı. Bayraktar'ın cümlesi zincir. Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan, iş yerinde 37 iş güvenliği uzmanı, 2 iş yeri hekimi ve 1 sağlık personeli olduğunu söyledi. Çeşitli dönemlerde denetim yapılmış. İlk incelemeye göre bakım sırasında malzeme düşmüş, doğal gaz ve oksijen boruları kopmuş, patlama bundan çıkmış. Vali akşam yalnızca doğal gaz hattını söylemişti. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 16 ölü dedi. 14'ü olay yerinde, 2'si hastanede. Yaralılardan 2'si ağır, biri çok kritik. "13 yaralımızın ise durumu orta ve iyi" dedi. 2 hastayla ilgili kritik süreç sürüyor. Vali 17.43'te 2'si hastanede, 8'i çarpma ve altında kalmayla, toplam 10 demişti. Bakanın 14'ü ile valinin 8'i aynı döküm değil. 10'dan 16'ya çıkan 6 kişi yine tek tek yok. "13'ü orta ve iyi" cümlesi, Erdoğan'ın 2'si ağır 13'ü ile aynı sayı değil. Bu açıklama 17'den önce. Ölenlerin adı yok. (Habertürk)
- 21.33. Milliyet, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasını veriyor. Son güncelleme 21.34. Çelikhanede saat 12.00 sıraları. İnceleme sonunda kusuru bulunduğu tespit edilen 6 şüpheli gözaltında. Habertürk aynı metni 21.18'de geçiyor. 18.22'deki ajans metni 5 diyordu. İsim yok. (Milliyet, Habertürk)
- 21.30. Sabah, yayın yasağını daha geniş gerekçeyle yazıyor. Hakimlik, yazılı ve görsel basın ile internette gerçeği yansıtmayan ve dezenformasyon niteliğinde paylaşımlar yapıldığını söylemiş. Bu paylaşımlar infiale yol açabilir, ülke genelinde olayları tetikleyebilir, soruşturmayı engelleyebilir. Gerekçe kamu düzeni ve güvenliği. Yasak, soruşturma bitene kadar yazılı, görsel, sosyal medya ve internette haber, röportaj, eleştiri ve yorumu kapsıyor. Dayanak yine 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 3/2. maddesi. Bu, 20.31'deki kararın Sabah'taki aktarımı. Sabah'ın yeri HABAŞ Demir Çelik. Sayı yok. (Sabah)
- 21.12. Evrensel, yayın yasağı için ayrı haber yayımladı. Giriş 21.03, güncelleme 21.12. Bugünü 16 ölü, 2'si ağır çok sayıda yaralı yazıyor. Kararın cümlesini "savunuldu" diye kuruyor. Mekanizması kazan değişimi, düşen vinç, ark ocağı. (Evrensel)
- 21.00. T24, yasağı 16 ölü ve 2'si ağır 13 yaralıyla, 5 gözaltıyla yazıyor. Patlamayı karbondioksit dolum tesisine yazıyor. Cumhuriyet'in kutusu da öyleydi. Kararın ve AA'nın yeri demir-çelik fabrikası. (T24)
- 21.06. Evrensel'in gelişme haberi güncellendi. 20.48'deki halinde başlık 13'ü bırakmış, 2'si ağır çok sayıda işçi yaralandı demiş. Gövde, Erdoğan'ın cümlesini de 13 yerine "çok sayıda" diye kuruyor. Bu, yeni bir cumhurbaşkanı açıklaması değil. AA ve Sabah 13'ü duruyor. Valinin 10 ölü, 4'ü ağır 15 yaralı, enkaz altında 4 kişi ve alanda 20 kişi cümlesi bu metinde duruyor. Başhekimin 16 adı da var. Ardından şunu yazıyor: hayatını kaybeden ve yaralananların sayısı tam olarak bilinmiyor; açıklamalara göre kimliği tespit edilemeyen işçiler var. Aynı haber, patlamada kardeşini kaybeden bir kişinin fabrikanın önünde kendini yaktığını, hastaneye kaldırıldığını, durumunun o sırada bilinmediğini yazıyor. Ad yok. 21.06 güncellemesi yayın yasağını da ekliyor. Sabah'ın 21.06 metni 16 ölü ve 2'si ağır 13 yaralı yazıyor, valinin 10'unu ve alandaki 20'yi aktarıyor. Ölüm karnesi 21.06'da hâlâ 19.36 halindeydi: 16, 2'si ağır 13, 11 ile birlikte 27. Adres o saatte 21'di. Ölenlerin adı yok. (Evrensel, Sabah)
- 20.31. Aliağa Sulh Ceza Hakimliği, Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığının talebiyle yayın yasağı kararı verdi. Soruşturma bitene kadar dosya kapsamındaki olayla ilgili haber, röportaj, eleştiri ve yorum yasak. Karar, paylaşımların yanlış bilgilendirmeye yol açtığını ve soruşturmayı engellediğini yazıyor. Dayanak, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 3/2. maddesi. Hürriyet canlı yayını maddeyi 20.31 diye yazıyor. Sayfanın güncellemesi 20.37. Son Dakika 20.35, kaynağı AA. Cumhuriyet haberi 20.39, güncellemesi 21.11. Cumhuriyet'in "ne olmuştu" kutusu patlamayı karbondioksit dolum tesisine yazıyor. Kararın ve AA'nın yeri demir-çelik fabrikası. Yasak sayıyı değiştirmiyor. Erdoğan'ın 16'sı, valinin 10'u, başhekimin 16 adı duruyor. Ölenlerin adı yok. (Hürriyet, AA, Cumhuriyet, Son Dakika)
- 20.10. Diken'in 19.20 haberi güncellendi. Sayfa saati 20.10. Yeni metin, valinin alanda 300'ün üzerinde çalışandan 20 kişi bulunduğunu söylediğini yazıyor. Bu, DHA'nın kısa aktarımı. Timeturk'ün uzun aktarımı yaklaşık 200. Aynı sayfa 5 gözaltıyı ve son 10 yılda 11 işçiyi de yazıyor. Haddehane sözü ve yarına çağrı duruyor. Valinin akşamki yeri çelikhane. Sayı hâlâ 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. (Diken)
- 19.36. Evrensel, 17.52'deki ölüm karnesi haberini güncelledi. Başlık artık "10 yılda en az 11". Spot ve gövde bugünü 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı yazıyor. Bugünden önceki 11 ile bugünün 16'sını toplayıp 27 diyor. 17.52 metni bugünü 10 yazıyordu. Valinin 10'u ve enkaz altında değerlendirdiği 4 kişi bu güncellemede yok. 10'dan 16'ya çıkan 6 kişi tek tek yok. Adres o saatte 21'di. Aynı sayfa 23.16'da yeniden güncellendi. Ölenlerin adı yok. (Evrensel)
- 19.23. Evrensel'in gelişme haberi de başlığı 16 ölü ve 2'si ağır 13 yaralıya çekti. Gövde, valinin 10 ölü, 4'ü ağır 15 yaralı ve enkaz altında 4 kişi cümlesini duruyor. Aynı metin, alanda 300'ün üzerinde çalışandan 20 kişi bulunduğunu valiye yazıyor. Bu, DHA'nın kısa aktarımı. Timeturk'ün uzun aktarımı yaklaşık 200. Son 10 yılda 11 işçi diyor. Bugünü bu 11'in dışında tutuyor. Bu kayıt, sayfanın 19.23 halidir. Aynı sayfa 20.48'de 13'ü bırakıp "çok sayıda" yazdı. 21.06'da yayın yasağını ekledi. (Evrensel)
- 19.20. Diken, HABAŞ yönetiminin patlamanın olduğu bölümün dışındaki işçileri yarına çağırdığını yazdı. İşçilere "Yarın herkes iş yerine gelsin, biriminde hazır bulunsun ancak üretim olmayacak" denmiş. Diken o bölümü haddehane diye yazıyor. Vali akşam çelikhaneyi ve kazan değişimini söylemişti. Aynı haber Erdoğan'ın sayısını tekrarlıyor: 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Çağrının saati yok. (Diken)
- 19.08. Aliağa Devlet Hastanesi Başhekimi Uzm. Dr. Yalçın Koçyiğit, yaralıların adını saydı. İHA aktarımı. Habertürk kaydı 19.04, güncellemesi 19.10. Son Dakika 19.08, kaynağı İHA. Taburcu: Osman Akın, Mustafa Taştan, Uğur Bayram. İzmir Şehir Hastanesi'ne sevk: Mehmet Güneş, Fatih Işık, Serkan Kaygısız, Yılmaz Belevi. Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne sevk: Osman Aydoğan, Abdullah Kılıç, Nuri Elek. Aliağa'da tedavisi süren: Muharrem İri, Yılmaz Çam, İsmail Kavas, Okan Gülçiçek, Kemal Evren, Mahsun Dursun. Listede 16 ad var. Vali 17.43'te 15 yaralı demişti, 4'ü ağır. Erdoğan 2'si ağır 13 yaralı dedi. Başhekim hangisinin ağır olduğunu yazmıyor. Ölenlerin adı bu listede yok. Arama sürdüğü de yazıyor. Türkiye Gazetesi'nin 19.46 haberi aynı listeyi veriyor. O haberin giriş cümlesi hâlâ 16 ölü ve 13 yaralı. (Habertürk, Son Dakika, Türkiye Gazetesi)
- 19.03. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kabine toplantısının ardından can kaybını 16 diye açıkladı. Yaralıyı 2'si ağır 13 dedi. Vali 17.43'te 10 ölü, 4'ü ağır 15 yaralı demiş, enkaz altında 4 kişi kaldığını değerlendirmişti. Açıklama, 10'dan 16'ya çıkan 6 kişiyi tek tek saymıyor. Yaralı 15'ten 13'e, ağır yaralı 4'ten 2'ye inmiş. Bu iki farkın ölü sayısına yazılıp yazılmadığı söylenmiyor. Enkaz altındaki 4 kişinin 16'nın içinde olup olmadığı da yazılmıyor. (Hürriyet, AA)
- 18.53. soL, TKP İzmir'in akşam 19.30'da Aliağa Demokrasi Meydanı'na çağırdığını yazdı. Çağrı, "HABAŞ patronu, işçi cinayetlerinin hesabını verecek" diyor. Parti açıklamaları aşağıdaki bölümde. (soL)
- 18.22. Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı, patlamada ihmali veya sorumluluğu bulunduğu değerlendirilen 5 şüpheliyi gözaltına aldı. İsim ve görev yok. Ajans metni patlamayı hâlâ "sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi" diye yazıyor. Aynı metin, valinin olay yerinde üretimin olmadığını ve düşen malzemenin doğal gaz hattına çarptığını söylediğini de aktarıyor. Bu gözaltı, hastane önünde alınan Yücel Memiş ve Sonay Tezcan'dan ayrı. (Habertürk, İHA)
- 18.14. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin talimatıyla olayı araştırmak üzere 2 mülkiye başmüfettişi görevlendirildi. Bu, Işıkhan'ın 14.28'de duyurduğu SGK başmüfettişinden ayrı. (Hürriyet, AA)
- 17.52. Evrensel, günün bilançosunu 10 ölü ve 4'ü ağır 15 yaralı diye yazdı. Aynı haberde bugünden önceki son 10 yıl 11 işçi: 5'i taşeron, 2'si stajyer. Öğleden sonraki özette "son 10 yılda 9" deniyordu. Bu metin, isimli listeyle aynı sayıya geldi. Başlık 11 diyor. Haberin adresinde hâlâ 21 yazıyor. 11, bugünden önceki döküm. Bugünün 10'u bunun dışında. Bu kayıt, sayfanın 17.52 halidir. Aynı sayfa 19.36'da bugünü 16'ya ve toplamı 27'ye çekti. 23.16'da bugünü 17'ye ve toplamı 28'e çekti. (Evrensel)
- 17.43. İzmir Valisi Süleyman Elban olay yerinde konuştu. Timeturk aktarımı 17.43, DHA 17.44. Saat 11.46. Kazan değişimi sırasında tavan vinç düşmüş, malzemeler ark ocağına düşmüş, çelikhanede patlama olmuş. 2 işçi hastanede, 8 işçi düşen malzemenin çarpması ve altında kalmasıyla öldü. Toplam 10. Hastanede 15 yaralı var. 4'ünün durumu ağır, 11'i daha hafif. 4 ağır yaralı İzmir'deki hastaneye sevk edilmiş, 11'i Aliağa'da. 3 kişi daha sevk edilebilir; ağır değiller. Enkaz altında 4 kişi kaldığını değerlendiriyor. Arama, son yer bakılana kadar sürecek. O an demir-çelik üretimi yokmuş. Patlama, düşen malzemelerin doğal gaz hattına çarpmasıyla olmuş. Normal vardiyada o hatta 300'ün üzerinde çalışan varken, kazan değişiminde sayının yaklaşık 200 olduğu söylenmiş. DHA'nın kısa aktarımı aynı yeri "300'ün üzerinde çalışandan 20 kişi alanda" diye yazıyor. Çalışma Bakanı ile Enerji Bakanı Ankara'dan yola çıkmış. Kısa süre sonra Sağlık Bakanı da bekleniyor. Gözaltı için savcılıktan henüz bilgi gelmediğini, muhtemelen geleceğini söyledi. DHA, yanında AK Parti İzmir milletvekilleri Mahmut Atilla Kaya ve Ceyda Bölünmez Çankırı'nın bulunduğunu, işçi yakınlarının fabrikaya koştuğunu ve bazılarının sinir krizi geçirdiğini yazdı. (Timeturk, DHA)
- 16.15. İSİG Meclisi, HABAŞ'taki işçi katliamının ardından Aliağa Devlet Hastanesi önünde işçilerin çalışma koşullarını anlatan Ege İşçi Birliği sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan'ın gözaltına alındığını duyurdu.
- 16.08. Umut-Sen, hastane önünde açıklama yapmak isteyen Yücel Memiş ve Sonay Tezcan'ın polis tarafından sürüklenerek gözaltına alındığını yazdı. Paylaşım, ikisinin derhal serbest bırakılmasını istiyor.
- 16.14. Evrensel, tesisteki eski ölüm dökümüne üç kayıt ekledi: 25-26 Temmuz 2018 patlamasında yaralanan 29 yaşındaki Evren Erik 3 Ağustos'ta öldü; 29 Ağustos 2022'de emekliliğine 9 ay kalan Oktay Eryılmaz vinçten düşerek öldü; Ağustos 2025'te iki stajyer işçi öldü. Özet cümle son 10 yılda 9 işçi diyor. İsimli döküm, bugünden önce en az 11 işçi sayıyor. Beşi taşeron, ikisi stajyer. (Evrensel)
- 15.52. Hürriyet, yüzlerce işçi yakını ve yurttaşın hastane bahçesinde beklediğini, polis ve jandarmanın geniş güvenlik önlemi aldığını yazdı. (Hürriyet)
- 15.35. Evrensel, yaralıların kaldırıldığı Aliağa Devlet Hastanesi'nin önüne çevik kuvvet yığıldığını, polisin giriş ve çıkışı engellediğini yazdı. Bahçede yakınlar beklerken sevk sürüyordu. (Evrensel)
- 15.30. HABAŞ, patlamanın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım sırasında olduğunu açıkladı ve olaya "üzücü kaza" dedi. (AA)
- 15.27. İSAF başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari, patlamayı "kaza değil, sistematik iş cinayeti" diye adlandırdı. (Cumhuriyet)
- 15.04. Adalet Bakanı Akın Gürlek, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 4 savcı görevlendirdiğini, savcılarla bilirkişi heyetinin olay yerinde inceleme yaptığını duyurdu. (Hürriyet)
- 14.55. İzmir Valiliği ölü sayısını 6'ya çıkardı. Ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılan 1 işçi ile enkaz altından çıkarılan 2 işçi daha hayatını kaybetti. Arama sürüyor. Bu açıklama enkaz altında kaç kişinin kaldığını yeniden saymıyor. AA akşam üstü 6 ölü ve 13 yaralı yazdı; yangın söndürülmüştü. BirGün'ün spotu ve AP, enkaz altında 8 kişi kaldığını valiliğe dayandırıyor. Aktarılan 14.55 metninde bu sayı yok. (Evrensel, BirGün, AA, AP)
- 14.28. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, SGK tarafından bir başmüfettiş görevlendirildiğini söyledi. (Hürriyet)
- 13.58. İzmir Valiliği'nin ilk bilançosu: 3 işçi öldü, 3'ü ağır 14 işçi yaralandı, 10 işçi enkaz altında. Patlama, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin kopup elektrik ark ocağına düşmesiyle meydana geldi. Saat 12.00 sıraları. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, yangının söndüğünü, çöken platformun kaldırıldığını, can kaybının enkaz kalkınca netleşeceğini söyledi. (Haberler.com, Hürriyet)
- 12.00 sıraları, ilk saatler. İlk haberler saati 11.30 diye verdi. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu "1 ölü, 15 yaralı, 3'ü ağır" dedi. Bazı yerel kaynaklar 4 ölü verdi. Bölüm olarak çinko tesisi ya da karbondioksit dolum tesisi yazıldı. Sonraki resmi açıklamalar olayı çelikhanedeki ark ocağına bağladı.
- Gün içinde. Ege İşçi Birliği, HABAŞ'ın çitlerine "HABAŞ'ta iş cinayeti! Artık yeter!" yazılı bir pankart astı. Pankart kaldırıldı. Aynı BBC metni, Birleşik Metal-İş'in hesabından şunu aktarıyor: işçi sağlığını maliyet kalemi gören sermayenin kâr hırsı, taşeron düzen ve kamusal denetimsizlik işçilerin hayatına mal oluyor. Önceki iki iş cinayetinden sonra işverenin hangi önlemi aldığı ve kamu denetiminin yapılıp yapılmadığı açığa çıkarılmalıdır. Saat yok. (BBC) Umut-Sen haberleşme grubuna ulaşan, doğrulanmamış bir işçi tanıklığı, o bölümde bakım olduğunu, kolona benzer bir malzemenin doğal gaz tankının üzerine düştüğünü söylüyor. Deniz İpek'in aktardığı ilk iş yeri bilgisi de vincin potayı indirirken bir doğal gaz borusuna çarptığı yönünde.
Önce Kısaca
Bugün, 9 Kasım 2026 Pazartesi, İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir-Çelik tesisinde ark ocağında patlama ve ardından yangın çıktı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kabine toplantısının ardından can kaybını 16 diye açıkladı. Yaralıyı 2'si ağır 13 dedi. Vali Süleyman Elban saat 17.43'te olay yerinde 10 işçi öldü demişti. 15 yaralının 4'ü ağırdı. Enkaz altında 4 kişi kaldığını değerlendiriyordu. 16 ile 10 arasındaki 6 kişi akşamki açıklamada tek tek sayılmıyor. Aliağa Devlet Hastanesi başhekimi akşam 16 yaralının adını saydı. Valinin 15'i, Erdoğan'ın 13'ü ve bu 16 ad aynı sayıda değil. Ölenlerin adı yok. Evrensel 19.36'da 17.52 haberini güncelledi: bugün 16, 2'si ağır 13 yaralı, 11 ile birlikte 27. 17.52 metni 10'dı. Valinin 10'u bu güncellemede yok. Evrensel'in gelişme haberi 21.06'da 13'ü bırakıp 2'si ağır çok sayıda yaralı yazdı ve sayının tam bilinmediğini, kimliği tespit edilemeyen işçiler olduğunu söyledi. Sabah aynı saatte 13'ü tutuyor. Saat 20.31'de Aliağa Sulh Ceza Hakimliği yayın yasağı getirdi. Yasak sayıyı değiştirmedi. Saat 21.48'de Memişoğlu 16 dedi: 14'ü olay yerinde, 2'si hastanede. Sözcü 22.30'da bakanın, yaralılardan birinin daha ölmesiyle sayının 17'ye çıktığını açıkladığını yazıyor. TRT 22.16'da 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı yazıyor. 17. kişi tek tek yok. 11 ile 17 toplanınca en az 28. Evrensel'in 19.36 toplamı 27'ydi. Evrensel 23.11'de başlığı 17 ölü ve 2'si ağır çok sayıda yaralıya çekti. Memişoğlu'nun mesajını, durumu ağır olan bir kişinin daha öldüğü diye aktarıyor. Ad yok. Ölüm karnesi 23.16'da bugünü 17 yazıp 11 ile birlikte 28 diyor. Bu, onların toplamı. AA'nın sayfası 9 Kasım akşamı 16 ve 2'si ağır 13 ile açılıyordu. 10 Kasım güncellemesinde açılış 17 ölü ve 1'i ağır 13 yaralı. Gövde 16'yı ve Memişoğlu'nun 2 ağırını duruyor. DHA 10.13 ile NTV 11.21 biri ağır 14 yazıyor. Hürriyet 10.44 başlığı 1'i ağır 13, gövdesi 12. Cumhuriyet 10.52 resmi açıklama diye 1'i ağır 12 yazıyor. 11.21'de ad yoktu. Öğleden sonra NTV 12.48, AA'nın yeni sayfası, Yeni Şafak 12.40 ve Evrensel 13.11 aynı 17 adı yazdı. Aynı sayfalar DNA'nın sürdüğünü de yazıyor. Fatih Işık dünkü yaralı listesinde de var. Sayfalar bunu aynı kişi diye yazmıyor. Ege İşçi Birliği, Yücel Memiş ile Sonay Tezcan'ın serbest kaldığını açıkladı. 16.26'da defin yerleri yazıldı. Listenin dışında bir ad var. Sayfa onu Günay Gökçe ve Güner Gökçe diye iki türlü yazıyor. 17'ye eklenmiyor. Tuncay 14.49'da 11 kişi hakkında gözaltı kararı, yaralıyı biri ağır 15 dedi. Ailelerin başvurusuna göre bir cenazeye ulaşılamamış. Bu, 18. ölü değil. NTV 11.21 gözaltının 7'ye çıktığını yazıyor. Menemen savcılığı 21.33'te kusuru bulunan 6 şüpheliyi gözaltında yazıyor. 18.22'deki sayı 5'ti. İsim yok. TRT 22.16 aramanın sürdüğünü, AA'daki Memişoğlu enkaz çalışmalarının tamamlandığını yazıyor. Vali, patlamayı saat 11.46'ya, kazan değişimine ve düşen malzemenin doğal gaz hattına çarpmasına bağladı. Öğleden sonraki yazılı açıklama ise olayı sıvı çelik dökümüne bağlıyordu. Saat 18.22'de savcılık, ihmali bulunduğu değerlendirilen 5 kişiyi gözaltına aldı. İsim yok. Saat 16.15'te İSİG Meclisi, hastane önünde Ege İşçi Birliği sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan'ın gözaltına alındığını duyurdu. Umut-Sen, ikisinin açıklama yapmak isterken polis tarafından sürüklenerek gözaltına alındığını yazdı. Diken'in 19.20 haberi, HABAŞ'ın patlamanın olduğu bölümün dışındaki işçileri yarına çağırdığını yazıyor: biriminde hazır bulunsun, üretim olmayacak. Diken o bölümü haddehane diye yazıyor. Valinin akşamki yeri çelikhane.
Bu yazının tezleri kısaca şunlar:
- HABAŞ'ta bu ilk değil. Evrensel'in 17.52 haberinde, bugünkü patlamadan önce son 10 yılda 11 işçi sayılıyor. Beşi taşeron, ikisi stajyer. Vali 17.43'te bugünkü ölü sayısını 10'a çıkardı. Erdoğan akşam 16 dedi. 11 ile 16 toplanınca en az 27. 10'dan 16'ya çıkan 6 kişi açıklamada tek tek yok. Evrensel'in 17.52 metni bugünü 10 yazıyordu. Aynı haber 19.36'da güncellendi: bugün 16, 2'si ağır 13 yaralı, 11 ile birlikte 27. Valinin 10'u bu paragrafta yok. Gelişme haberi 21.06'da 13'ü bırakıp çok sayıda yazdı. Sabah 13'ü tutuyor. Saat 21.48'de Memişoğlu 16 dedi: 14'ü olay yerinde, 2'si hastanede. Sözcü 22.30'da sayının 17'ye çıktığını yazıyor. TRT 22.16'da 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı yazıyor. 17. kişi tek tek yok. 11 ile 17 toplanınca en az 28. Evrensel'in 19.36 toplamı 27'ydi. Aynı gazete 23.16'da bugünü 17 yazıp kendi toplamını 28'e çekti. Bu, resmi bir sayı değil. 10 Kasım sabahı sayfalar bugünü 17 yazıyor. Yaralı sayısı aynı değil: AA açılışı 1'i ağır 13, gövdesi 2 ağır ve 16 ölü; DHA ile NTV 11.21 biri ağır 14; Hürriyet başlığı 13, gövdesi 12; Cumhuriyet 10.52 resmi açıklama diye 12. 17. kişi tek tek yok. Ad yok. NTV gözaltıyı 7 yazıyor. Savcılığın metni 6. İsim yok. Öğleden sonra aynı 17 ad yazıldı. Aynı sayfalar DNA'nın sürdüğünü de yazıyor. Fatih Işık dünkü yaralı listesinde de var. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan serbest bırakıldı. 16.26'da defin yerleri yazıldı. Listenin dışında bir ad var. Sayfa onu Günay Gökçe ve Güner Gökçe diye iki türlü yazıyor. 17'ye eklenmiyor. Tuncay 14.49'da 11 kişi hakkında gözaltı kararı, yaralıyı biri ağır 15 dedi. Ailelerin başvurusuna göre bir cenazeye ulaşılamamış. Bu, 18. ölü değil.
- Patlamalar da ilk değil. 2018'de, 2019'da (ark ocağından potaya döküm sırasında; çatı çöktü) ve Eylül 2025'te (7 yaralı) bu tesiste patlamalar yaşandı. 2019'da işçiler bakım arasının 16 saatten 8 saate indirildiğini anlatıyordu.
- Temel güvenlik önlemleri ya yoktu ya işletilmedi. Vali akşam, o an üretim olmadığını ve patlamanın düşen malzemenin doğal gaz hattına çarpmasıyla çıktığını söyledi. Öğlenki yazılı açıklama, sıvı çelik dökümü sırasında vincin ocağa düştüğünü yazıyordu. İki resmi anlatım çelişiyor. Çelişmeyen şu: vinç koptu, yük gaz hattına indi, alanda işçi vardı. 10 Kasım'da DHA ve NTV "ilk belirleme" diye öğlenki yazılı cümleyi tekrarlıyor: sıvı çelik dökümünde vinç kopmuş, ark ocağına düşmüş. Hürriyet 10.44 spotu bakımı ve doğal gaz hattını yazıyor. Valinin akşam sözü kazan değişimi ve gaz hattı. Üç anlatım duruyor. 14.49'da Tuncay dördüncüyü ekledi: 3. ark ocağının çanağı taşınırken vinç yolu kirişi bütün halinde düşmüş, şarj vinci ve çanak düşmüş. HABAŞ'ın yazılı cümlesi planlı bakım ve "kaza". Bu anlatımlar duruyor. Valiye aktarılan sayı, 300'ün üzerindeki hattın kazan değişiminde yaklaşık 200 kişiyle sürdüğü. DHA'nın kısa aktarımı 20 kişi diyor.
- Sorun bireysel hata değil, üretim temposudur. Bakımın "üretim kaybı", güvenliğin "masraf" sayıldığı yerde vinç de kopar, boru da patlar.
- Mevzuat kağıt üzerinde var, fabrikada yok. İş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi, risk değerlendirmesi ve kurul patronun denetiminde. Bağımlı bir denetim, denetim değildir.
- Cezasızlık bu düzenin sigortasıdır. Bir davada mahkeme HABAŞ'ı %70 asli kusurlu buldu; bir diğerinde cezalar iyi hal indirimiyle 2 yıl 6 aya düştü ve ölen işçi "tali kusurlu" sayıldı.
- HABAŞ bir istisna değil, kuraldır. Soma'da, Ermenek'te, Amasra'da, İliç'te, Hendek'te ve geçen yıl Dilovası'nda aynı zincir işledi: bilinen bir tehlike, ertelenen bir önlem, göstermelik bir denetim ve sonunda "kader" denilen bir ölüm. Beşinci duruşması daha geçen hafta görülen Dilovası davası, denetim aygıtının nasıl çalışmadığını mahkeme tutanaklarıyla gösteriyor.
- Çıkış yolu örgütlenmedir. Ölen işçilerin %97'si sendikasız; sendikanın örgütlü olduğu yerde de sendika susuyorsa, iş güvenliğinin işçinin kendi elinde olması gerekir.
Şimdi ayrıntılara geçelim.
Ne Oldu? İlk Saatlerin Kaydı
Patlama, Aliağa'nın Bozköy/Çakmaklı tarafındaki HABAŞ tesislerinde, öğle saatlerinde yaşandı. Kilometrelerce öteden duyulan sesin ardından tesisten yoğun duman yükseldi. Bölgede yaşayanlar "burada sık sık patlama oluyor" diyor. (Haberler.com)
Rakamlar saat saat değişti:
| Kaynak | Açıklanan tablo |
|---|---|
| Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu (ilk açıklama) | 1 ölü, 15 yaralı, 3'ü ağır |
| Aliağa Belediye Başkanı Serkan Acar | 1 ölü, 1 entübe, 15 hastanede; enkaz altında işçiler var, kayıp artabilir |
| Bazı yerel kaynaklar (ilk saatler) | 4 ölü |
| İzmir Valiliği (13.58) | 3 ölü, 3'ü ağır 14 yaralı, 10 kişi enkaz altında; saat 12.00 sıraları |
| İzmir Valiliği (14.55) | Ölü sayısı 6. Ağır yaralılardan 1'i hastanede, enkazdan çıkarılan 2 işçi daha öldü. Arama sürüyor |
| Anadolu Ajansı (akşam üstü) | 6 ölü, 13 yaralı; yangın söndürüldü, arama sürüyor |
| İzmir Valisi Süleyman Elban (17.43, olay yeri) | 10 ölü: 2'si hastanede, 8'i düşen malzemenin çarpması ve altında kalmasıyla. 15 yaralı, 4'ü ağır. Enkaz altında 4 kişi kaldığı değerlendiriliyor. Saat 11.46, kazan değişimi. Üretim yok. Düşen malzeme doğal gaz hattına çarptı |
| Evrensel (17.52) | 10 ölü, 4'ü ağır 15 yaralı |
| AP (akşam başlığı) | 10 ölü, 4 kayıp, 15 yaralı. Ağır yaralıyı 2 yazıyor. Valinin Türkçe aktarımı ve Evrensel 4 ağır diyor |
| Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan (kabine sonrası; Hürriyet 19.03, AA) | 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Valinin 17.43'teki 10 ölü, 4'ü ağır 15 yaralı ve enkaz altında değerlendirilen 4 kişi bu açıklamada tek tek yok |
| Aliağa Devlet Hastanesi Başhekimi Yalçın Koçyiğit (İHA, 19.08) | 16 yaralının adı: 3'ü taburcu, 4'ü İzmir Şehir Hastanesi, 3'ü Çiğli, 6'sı Aliağa'da. Ağır olanı ayırmıyor. Ölü sayısı yok. Valinin 15'i ve Erdoğan'ın 13'ü ile aynı değil |
| Evrensel, gelişme haberi (19.23) | Başlık 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Gövde valinin 10 ölüsünü, 4'ü ağır 15 yaralıyı ve enkaz altındaki 4 kişiyi duruyor. Alandaki sayıyı 20 yazıyor |
| Evrensel, ölüm karnesi (19.36; 17.52 metninin güncellemesi) | Bugün 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Bugünden önceki 11 ile birlikte 27. 17.52 metni bugünü 10 yazıyordu. Valinin 10'u bu paragrafta yok. Adres o saatte 21. 23.16'da sayfa bugünü 17'ye ve toplamı 28'e çekti |
| Diken (20.10; 19.20 sayfasının güncellemesi) | 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Alandaki sayıyı 20 yazıyor. 5 gözaltı. Son 10 yılda 11. Bölümü haddehane diye yazıyor |
| Aliağa Sulh Ceza Hakimliği (haber 20.31) | Yayın yasağı. Soruşturma bitene kadar haber, röportaj, eleştiri ve yorum yasak. Sayı yok |
| Evrensel, gelişme haberi (20.48 / 21.06) | Başlık 16 ölü, 2'si ağır çok sayıda yaralı. 19.23'teki 13 bu başlıkta yok. Gövde valinin 10'unu duruyor. Sayı tam bilinmiyor, kimliği tespit edilemeyen işçiler var diyor. 21.06'da yayın yasağını ekliyor |
| Sabah (21.06) | 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Valinin 10 ölüsünü, 4'ü ağır 15 yaralıyı ve enkaz altındaki 4 kişiyi aktarıyor. Alandaki sayıyı 20 yazıyor |
| Sabah (21.30) | Yayın yasağının geniş gerekçesi: dezenformasyon, infial, ülke genelinde olayların tetiklenmesi, kamu düzeni. Sayı yok |
| Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar (21.48, fabrika) | İki haftada bir bakım, ark ocağının zinciri kopmuş. 16 ölü. Yaklaşık 15 yaralı. Tesiste aynı anda yaklaşık 1800 kişi. 6 kişi hakkında gözaltı, sayı artabilir |
| Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan (21.48) | Bakım sırasında malzeme düşmüş, doğal gaz ve oksijen boruları kopmuş. 37 iş güvenliği uzmanı, 2 iş yeri hekimi, 1 sağlık personeli |
| Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu (21.48) | 16 ölü: 14'ü olay yerinde, 2'si hastanede. 2'si ağır, biri çok kritik. "13 yaralının durumu orta ve iyi." Bu, Erdoğan'ın 2'si ağır 13'ü değil. 17'den önceki söz |
| Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı (Milliyet 21.33, Habertürk 21.18) | Çelikhane, saat 12.00 sıraları. Kusuru bulunan 6 şüpheli gözaltında. 18.22 metni 5 diyordu. İsim yok |
| TRT Haber (22.16, kaynak AA) | 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı. 17. kişi tek tek yok. Arama sürüyor |
| Sözcü (22.30) | Memişoğlu, yaralılardan birinin daha ölmesiyle sayının 17'ye çıktığını açıklamış. Yeni yaralı sayısı yok. Yeri karbondioksit dolum tesisi diye yazıyor. 6 gözaltı |
| Evrensel, gelişme haberi (23.11) | Başlık ve spot 17 ölü, 2'si ağır çok sayıda yaralı. Memişoğlu'nun mesajı: durumu ağır olan bir kişi daha öldü. Ad yok. Erdoğan cümlesi yine 16 ve "çok sayıda". Sayı tam bilinmiyor |
| Evrensel, ölüm karnesi (23.16) | Bugün 17. Bugünden önceki 11 ile birlikte 28. Bu, onların toplamı. 19.36 hali bugünü 16 yazıp 27 diyordu. Adres artık 28. 17. kişi tek tek yok |
| AA (9 Kasım akşamı, saat yok) | Açılış o akşam 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralıydı. 10 Kasım güncellemesi açılışı 17 ve 1'i ağır 13 yaptı. Gövde 16'yı ve 2 ağırı duruyor. Memişoğlu: enkaz çalışmaları tamamlandı, bilgilendirme sürecek. TRT 22.16 arama sürüyor diyordu. Bayraktar'ın paylaşımı: 16 ölü, ikisi ağır 15 yaralı kurtarıldı. Sözlü cümlesi "yaklaşık 15"ti. AA'daki mekanizma "vincin çökmesi". Habertürk 21.48 "zincir koptu" yazmıştı |
| DHA (10 Kasım, 10.13) | 17 ölü, 1'i ağır 14 yaralı. Saati 12.00 yazıyor. Vali 11.46 demişti. "İlk belirleme": sıvı çelik dökümünde vinç kopmuş, ark ocağına düşmüş. Ad yok. Gözaltı sayısı yok |
| Hürriyet (10 Kasım, 10.44; sayfa 07.00'de açılmış) | Başlık 17 ölü, 1'i ağır 13 yaralı. Gövde 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı. Bakım, doğal gaz hattı. Soruşturmada 7 gözaltı. İsim yok. Savcılığın metni 6. "2018'den düne 8 işçi" onun sayımı |
| Cumhuriyet (10 Kasım, 10.52) | "Resmi açıklamaya göre" 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı. Hangi açıklama yazılmıyor. DNA. Ad yok |
| NTV (10 Kasım, 11.21) | 17 işçinin kimliği Adli Tıp'ta. DNA. Biri ağır 14 yaralı. Merih Ak: gözaltı 7. Savcılık 6. İsim yok. "İlk belirleme" yine döküm ve ark ocağı. Arama geçmiş zamanda, gece geç saate kadar |
| Cumhuriyet (10 Kasım, 11.50) | Yücel Memiş ve Sonay Tezcan serbest bırakılmış. İddia kin ve düşmanlığa tahrik. Bilanço 17 ölü, 2'si ağır 13 yaralı. Memiş'in "bu yıl 6. işçi" cümlesi onun o andaki sözü |
| Yeni Şafak (10 Kasım, 12.40) | 17 ölü, 14 yaralı. 17 ad. Otopsi ve DNA sürüyor. Saati 12.00 |
| NTV (10 Kasım, 12.48) | Başlık 17 kimlik belli oldu. Gövde kimlik tespiti ve DNA sürüyor da diyor. Aynı 17 ad. Biri ağır 14. Gözaltı 7 |
| AA (10 Kasım, yeni sayfa, saat yok) | 17 ad belli oldu. Otopsi ve DNA sürüyor. 6 taburcu, 1 Aliağa, 4 Şehir, 3 Çiğli. Toplam 14. Başhekimin 16 adı bu liste değil. Kadir Kaan Özçelik'in kardeşi akşam haber aldığını söylüyor |
| Evrensel (10 Kasım, 13.11) | Listeyi İSİG'e yazıyor. Aynı 17 ad. Başlık netleşti, ilk cümle netleşmeye başladı. Şevval Özçelik'in X'i sabah öldü, saklandı diyor. Ferhat Maraşlı'nın cenazesi ailesine verilmiş |
| Bianet (10 Kasım, 13.26) | Şevval gazetecilere akşam haber aldı diyor. X sabah saklandı diyor. Eller bu işyerinde yanmış, şikayet ettirilmemiş |
| NTV (10 Kasım, 13.58) | 17 ad duruyor. Tuncay'ı "11 kişi alındı" diye yazıyor. Biri ağır 14. Kiriş anlatımı yok |
| Habertürk (10 Kasım, 14.49) | Tuncay: 17 ölü, biri ağır 15 yaralı. Saat 11.45. Kiriş ve şarj vinci. 11 gözaltı kararı, unvan var, ad yok. Bir cenazeye ulaşılamamış. 18. ölü değil |
| Evrensel (10 Kasım, 16.26) | Aynı 17 ad, defin yerleri. Günay Gökçe ve Güner Gökçe listede yok. Ünaldı'nın çocukları: ilk gün, kazan bakımı |
| AA (10 Kasım, saat yok) | Açılış 17 ölü, 1'i ağır 13 yaralı. Gövde Erdoğan'ın 16'sını, Memişoğlu'nun 14+2'sini ve 2 ağırını duruyor. Bakanlar bölümü "16 kişinin hayatını kaybettiği" diyor. Savcılık 6. NTV ve Hürriyet 7 yazıyor |
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğünü açıkladı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, olayı araştırmak üzere SGK tarafından bir başmüfettiş görevlendirildiğini söyledi. Adalet Bakanı Akın Gürlek, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma başlattığını, 4 savcı görevlendirdiğini ve savcılarla bilirkişi heyetinin olay yerinde inceleme yaptığını duyurdu. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, itfaiye ve kurtarma ekiplerinin yangını söndürdüğünü, çöken platformun kaldırılmasının sürdüğünü, can kaybının enkaz kalkınca netleşeceğini söyledi. AA, Aliağa Devlet Hastanesi'ndeki bir yaralının helikopter ambulansla İzmir Şehir Hastanesi'ne sevk edildiğini yazdı. Saat 18.14'te Çiftçi'nin talimatıyla 2 mülkiye başmüfettişi daha görevlendirildi. Bu, SGK başmüfettişinden ayrı. (AA, Hürriyet, Evrensel, BirGün)
TRT 22.16'da aramanın sürdüğünü yazıyor. AA'nın sayfasında Memişoğlu, enkazda kalanlarla ilgili çalışmaların tamamlandığını, bilgilendirmenin süreceğini söylüyor. İki cümle aynı anda duruyor. 10 Kasım sabahı NTV ve DHA aramayı geçmiş zamanda yazıyor: gece geç saate kadar sürmüş. Cumhurbaşkanı Erdoğan kabine sonrasında can kaybını 16 diye açıkladı. Yaralıyı 2'si ağır 13 dedi. Vali Elban'ın 17.43 bilançosu, 14.55'teki 6 ölüyü geçmişti: 10 işçi öldü. Enkaz altında 4 kişi kaldığını değerlendiriyordu. 14.55 açıklaması enkazdaki sayıyı yeniden vermemişti. 17.43 bilançosu da, 13.58'de enkaz altında denilen 10 kişinin teker teker nereye yazıldığını saymıyor. Akşamki 16 da, 10'un üzerine eklenen 6'yı saymıyor. Başhekim 19.08'de 16 yaralının adını saydı. Valinin 15'i ve Erdoğan'ın 13'ü bu listeyle aynı sayıda değil. Evrensel 19.36'da 17.52 haberini güncelledi: bugün 16, 2'si ağır 13 yaralı, 11 ile birlikte 27. 17.52 metni 10'dı. Valinin 10'u bu güncellemede yok. Evrensel'in gelişme haberi 21.06'da 13'ü bırakıp 2'si ağır çok sayıda yaralı yazdı ve sayının tam bilinmediğini söyledi. Sabah aynı saatte 13'ü tutuyor. Saat 20.31'de yayın yasağı geldi. Yasak sayıyı değiştirmedi. Ölenlerin adı yok. Bu yüzden ilk sözümüz şudur: önce o işçiler. 10 Kasım öğleden sonra yazılan 17 ad şunlar: İlker Sığırtmacıoğlu, Hüsnü Ersoy, Göksel Ünaldı, Yasin Taşçı, Uğur Temel, Barış Güney, Orhan Altay, Özcan Efe, Recep Fedai, Abdülkadir Kınacı, Ceylan Bıyıklı, Ferhat Maraşlı, Ersin Oğuz, Mustafa Sert, Kadir Kaan Özçelik, Serkan Kurt, Fatih Işık. NTV, AA, Yeni Şafak ve Evrensel'in İSİG'e yazdığı liste bu. Aynı sayfalar DNA karşılaştırmasının sürdüğünü de yazıyor. 16.26'da aynı listeye defin yerleri yazıldı. Sayfa, bu 17'nin dışında Günay Gökçe ve Güner Gökçe diye iki yazılış koyuyor. Bu ad 17'ye eklenmiyor. Arama-kurtarma ekiplerine, hastanelerde mesai yapan sağlık emekçilerine, kapıda bekleyen ailelere ve yaşamını yitiren işçilerin yakınlarına dayanışma duygularımızı iletiyoruz.
Evrensel'in 15.35 güncellemesi, yaralıların kaldırıldığı Aliağa Devlet Hastanesi'nin önüne çevik kuvvet yığıldığını, polisin giriş ve çıkışı engellediğini yazıyor. Bahçede yakınlar beklerken hastaneye sevk sürüyor. (Evrensel) Hürriyet'in 15.52 kaydı, yüzlerce işçi yakını ve yurttaşın bahçede beklediğini, polis ve jandarmanın geniş güvenlik önlemi aldığını ekliyor. (Hürriyet)
İSİG Meclisi saat 16.15'te şunu duyurdu: HABAŞ'taki işçi katliamının ardından Aliağa Devlet Hastanesi önünde işçilerin çalışma koşullarını anlatan, iş cinayetlerine karşı ses olan Ege İşçi Birliği sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan gözaltına alındı. (İSİG Meclisi) Umut-Sen, ikisinin açıklama yapmak isterken polis tarafından sürüklenerek gözaltına alındığını yazdı ve derhal serbest bırakılmalarını istedi.
BBC'nin İSİG Meclisi'nden aktardığına göre Ege İşçi Birliği aynı gün HABAŞ'ın çitlerine "HABAŞ'ta iş cinayeti! Artık yeter!" yazılı bir pankart astı. Pankart gün içinde kaldırıldı. (BBC) İş Sağlığı ve Güvenliği Dernekleri Federasyonu başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari, Eyüp Eğinli'nin ölümünden dört gün sonraki bu patlamayı "kaza değil, sistematik iş cinayeti" diye adlandırdı. (Cumhuriyet)
Valinin akşam anlatımı
Saat 17.43'te Vali Süleyman Elban olay yerinde, öğlenki yazılı metinden başka bir tablo anlattı. (Timeturk, DHA)
Elban'a göre patlama saat 11.46'da, bir kazan değişimi sırasında oldu. Tavan vinç düştü, malzemeler ark ocağına düştü, çelikhanede patlama çıktı. O an demir-çelik üretimi yoktu. Patlama, düşen malzemelerin doğal gaz hattına çarpmasıyla oldu. Ölen 10 işçinin 2'si hastanede, 8'i malzemenin çarpması ve altında kalmasıyla öldü. 15 yaralının 4'ü ağır. Enkaz altında 4 kişi kaldığını değerlendiriyor.
Bu anlatım, öğleden beri sahadan gelen iki bilgiyi doğruluyor: bakım ve doğal gaz. 13.58'deki yazılı valilik açıklamasını ise tutmuyor. O metin, patlamayı "sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi" diye yazmıştı. Saat 18.22'deki gözaltı haberi de aynı öğlen cümlesini tekrarlıyor. Aynı gün, aynı olay için iki neden söyleniyor.
Alanda kaç işçi vardı? Elban, sayıyı kendisine söylenen bir bilgi diye aktardı. Timeturk'ün uzun aktarımında cümle iki kez geçiyor: normal vardiyada o hatta 300'ün üzerinde çalışan varken, kazan değişiminde yaklaşık 200. DHA'nın kısa aktarımında aynı yer "300'ün üzerinde çalışandan 20 kişi alanda" diye duruyor. Hangisi doğruysa alan boşaltılmamış.
Elban bu tabloya "kaza" dedi. Bir daha olmamasını "Rabbim bizlere göstermez" diye bağladı. DHA, yanında AK Parti İzmir milletvekilleri Mahmut Atilla Kaya ve Ceyda Bölünmez Çankırı'nın bulunduğunu yazıyor. Çalışma Bakanı ile Enerji Bakanı Ankara'dan yola çıkmıştı. Basın gözaltını sorunca, savcılıktan henüz bilgi gelmediğini, muhtemelen olacağını söyledi. Saat 18.22'de 5 şüpheli gözaltına alındı. İsim ve görev yok. Hastane önünde açıklama yapmak isteyen iki sözcü öğleden sonra alınmıştı. Akşam alınan 5 kişinin işçiden mi, vardiya amirinden mi, yöneticiden mi olduğu yazılmadı.
Saat 19.03'te Hürriyet, Erdoğan'ın kabine toplantısının ardından can kaybını 16, yaralıyı 2'si ağır 13 diye açıkladığını yazdı. AA aynı sayıyı veriyor. Valinin 10 ölüsü, 15 yaralısı ve enkaz altında değerlendirdiği 4 kişi bu cümlede yok. Saat 19.08'de başhekim 16 yaralının adını saydı. Bu 16, valinin 15'i ve Erdoğan'ın 13'ü değil. Evrensel 19.36'da 17.52 haberini güncelledi: bugün 16, 2'si ağır 13 yaralı, 11 ile birlikte 27. 17.52 metni 10'dı. Valinin 10'u bu paragrafta yok. Gelişme haberi 21.06'da 13'ü bırakıp çok sayıda yazdı. Sabah 13'ü tutuyor. Saat 20.31'de yayın yasağı geldi. Yasak sayıyı değiştirmedi. Sözcü 22.30'da sayının 17'ye çıktığını yazıyor. TRT 22.16'da 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı yazıyor. 17. kişi tek tek yok. Evrensel 23.11'de başlığı 17'ye çekti. Memişoğlu'nun mesajı, durumu ağır olan bir kişinin daha öldüğü. Ad yok. Ölüm karnesi 23.16'da 11 ile birlikte 28 yazıyor. Bu, onların toplamı. AA'nın 10 Kasım açılışı 17 ölü ve 1'i ağır 13 yaralı. Gövde 16'yı ve 2 ağırı duruyor. DHA 10.13 ile NTV 11.21 biri ağır 14 yazıyor. Hürriyet 10.44 başlığı 1'i ağır 13, gövdesi 12. Cumhuriyet 10.52 resmi açıklama diye 1'i ağır 12 yazıyor. Ad yok; Adli Tıp'ta DNA sürüyor. NTV gözaltıyı 7 yazıyor. Savcılığın metni 6. İsim yok. Öğleden sonra aynı 17 ad yazıldı. Aynı sayfalar DNA'nın sürdüğünü de yazıyor. Fatih Işık dünkü yaralı listesinde de var. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan serbest bırakıldı. 16.26'da defin yerleri yazıldı. Listenin dışında bir ad var. Sayfa onu Günay Gökçe ve Güner Gökçe diye iki türlü yazıyor. 17'ye eklenmiyor. Tuncay 14.49'da 11 kişi hakkında gözaltı kararı, yaralıyı biri ağır 15 dedi. Ailelerin başvurusuna göre bir cenazeye ulaşılamamış. Bu, 18. ölü değil. (Hürriyet, AA)
Sahadan gelen ses
Öğlenki resmi açıklama "tavan vinci koptu" diyordu. Sahadan gelen tanıklık iki ayrıntı ekliyordu: bakım çalışması ve doğal gaz. Umut-Sen haberleşme grubuna, patlamanın olduğu yerde çalışan bir işçiyle görüşen arkadaşımızın aktardığına göre:
"O bölümde bakım çalışması varmış zaten, kolona benzer bir malzeme doğal gaz tankının üstüne düşmüş, patlama olmuş."
Vali akşam, düşen malzemenin doğal gaz hattına çarptığını söyledi. Tanıklığın "kolona benzer malzeme" ve "doğal gaz tankı" diye anlattığı ayrıntı, valinin "hat" cümlesiyle birebir örtüşmüyor. Hat ile tank aynı şey değil. Örtüşen, gazın patlamanın içinde olduğu. Aynı tanıklığa göre patlamadan iki üç dakika önce çıkanlar kurtulmuş, hafif yaralılar dışarıda tutuluyormuş. Bu iki bilgi hâlâ doğrulanmadı. Vali, yıkılan tarafın altında 4 kişi kaldığını değerlendiriyor. Tanıklık "çok sayıda işçi" diyordu.
Öğlenki soru şuydu: bakım yapılan bir bölümde sıvı çelik dökümü neden sürüyordu? HABAŞ, AA'ya yansıyan açıklamasında patlamanın ark ocaklarından birinde planlı bakım sırasında olduğunu söylemiş, olaya "üzücü kaza" demişti. Bakımın hangi ocakta, dökümün hangi ocakta sürdüğü açıklanmadı. Vali akşam dökümü inkâr etti: üretim yoktu, kazan değişiyordu. Öğlenki yazılı metin ile akşamki söz çelişiyor. Soru daraldı, kalkmadı. Üretim yoksa, kazan değişen bir alanda vinç neden gaz hattının üzerine yük düşürebiliyor?
İş güvenliği uzmanı Deniz İpek, ilk iş yeri bilgilerine dayanarak vincin potayı indirirken bir doğal gaz borusuna çarptığını aktarmış ve uyarmıştı: sorgulanması gereken yalnızca vinç operatörü değil; doğal gaz hattının nereden geçtiği, nasıl korunduğu ve acil kesme sistemlerinin olup olmadığıdır. (Evrensel) Evrensel'in 17.52'de yayımladığı değerlendirmede İpek bu cümleyi hâlâ "bu bilgi doğrulanırsa" diye kuruyor. Valinin akşam sözü, çarpma kısmını doğruladı. İpek'in asıl sorusu duruyor: gaz nasıl tutuştu, acil kesme var mıydı, varsa neden patlamayı kesmedi? Aynı sayfa 23.16'da duruyor. İpek orada 2018'den bu yana en az yedi işçi öldü, beşinin taşeron olduğunu söylüyor. Bu, onun sayımı. Yazının sayımı, bugünden önceki 10 yılda en az 11. (Evrensel)
Bu uyarı önemlidir. Çünkü her iş cinayetinden sonra ilk kurulan cümle, suçu en alttaki işçiye yıkmaya hazırdır: "operatör hatası", "dikkatsizlik", "talimata uymama". Saat 18.22'de gözaltına alınan 5 kişinin kim olduğu açıklanmadı. Oysa ağır yük taşıyan bir tavan vincinin ve doğal gaz hattının aynı alanda bir araya geldiği bir tesiste, tek bir hatanın faciaya dönüşebilmesi tasarımın kendisinin sorunudur.
Partiler Ne Dedi?
Açıklamalar öğleden sonra düştü. Bir kısmı, valinin 10 ölü dediği saatten önce yazıldı. Aşağıda her metin, yayımlandığı andaki sayıyla duruyor.
EMEP
Genel Başkan Seyit Aslan, olayı münferit bir kaza saymadı. HABAŞ'ı "işçilerin yaşamlarının hiçe sayıldığı bir köle kampı" diye yazdı. Üretim aksamasın diye bakımın ertelendiğini, arızanın geçici yöntemle kapatıldığını, eski ekipmanla üretime devam edildiğini, taşeronluğun ve güvencesizliğin işçinin canını patronun kârına teslim ettiğini söyledi. (Evrensel)
Aslan, şirketin kendi 2025 sürdürülebilirlik raporuna dayanarak şunu aktardı: kayıp günlü iş kazaları bir yılda yaklaşık yüzde 56, taşeron işçilerde yüzde 118 artmış. Şirket, yüksek sonuçlu yaralanmaya yol açabilecek tehlikeler arasında sıkışmayı, aşırı sıcakla teması ve düşmeyi sayıyormuş. Bu satırlarda raporu yeniden açmadık. Aktarılan, Aslan'ın metnidir.
Soruları şunlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nerede? HABAŞ'ta bugüne kadar kaç denetim yapıldı? Daha önceki iş cinayetlerinden sonra hangi önlem alındı? Aynı işyerinde ölüm neden tekrarlıyor? Bakanlık, denetlemek için daha kaç işçinin ölmesini bekliyor? Aslan, patron kadar, denetlemeyen ve yaptırım uygulamayan kamu kurumlarını da sorumlu saydı. HABAŞ yönetimi, iş güvenliği yetkilileri ve ihmali bulunan kamu görevlileri hakkında etkin soruşturma istedi. "İşçilerin yaşamı patronların kârından daha değerlidir."
EMEP İzmir İl Örgütü ayrı bir metin yayımladı. Patlamayı fabrikada üç hafta içindeki üçüncü ölümlü olay diye yazdı. Son on yılda en az yedi işçi dedi. Bu yazının isimli dökümü, bugünden önce en az on bir sayıyor. İl örgütünün talepleri şunlar:
- HABAŞ patronu ve yöneticileri başta olmak üzere tüm sorumlular derhal yargılansın.
- Patlamanın nedeni bağımsız bir heyetçe araştırılsın. Bugüne kadarki denetimler ve sonuçları açıklansın.
- Üretim, işçi sağlığı ve güvenliği sağlanana kadar, ücretler ödenerek durdurulsun. Yeni yatırım ve kapasite artışı onayları askıya alınsın.
İl örgütü, HABAŞ işçilerini, Aliağa'daki fabrika ve liman işçilerini, sendikaları ve emek örgütlerini ortak mücadeleye çağırdı. (Cumhuriyet)
TİP
Genel Başkan Erkan Baş, saat 16.00'da şunu yazdı: "Patronların iktidarı işçilere savaş açmıştır, bu kadar iş cinayetinin başka bir açıklaması olamaz. MESEM'lerde, madenlerde, fabrikalarda bir ülkenin emekçileri katlediliyor; 'fıtrat, kader, kaza' diyerek geçiştirmeye devam ediyorsunuz. Aldığınız canların mutlaka hesabını vereceksiniz." (Haberler)
TİP İzmir İl Örgütü, iş cinayetini kader değil, denetimsizliğin ve güvencesiz çalışmanın sonucu diye yazdı. "İşçilerin yaşamı, sermayenin kâr hırsına feda edilemez." Aynı metin, patlamayı Saray Türkiyesi'nin rutini haline gelen işçi katliamlarına eklenen bir yenisi saydı. "İşçiye ölüm, patrona servet kader olamaz. İşçilerin katili, Saray Rejimi'dir." (Cumhuriyet)
Yeni Parti
Genel Başkan Özgür Özel'in mesajı, valiliğin ilk bilançosu dururken yazıldı: 3 emekçi ölmüş, 14 kişi yaralanmış. Özel, ölenlere rahmet, ailelere başsağlığı, yaralılara şifa diledi. Enkaz altındakilerin sağ salim çıkarılmasını temenni etti. "Aliağa'nın ve tüm İzmir'in başı sağ olsun." Mesaj, ölümün nedenine ve sorumluya girmiyor. (Cumhuriyet)
DEM Parti
Merkez Yürütme Kurulu saat 16.20'de yazılı açıklama yaptı. Kullandığı resmi sayı, öğleden sonranın sayısıdır: en az 6 ölü, 3'ü ağır 13 yaralı. Aynı metin, hastane kaynaklarının, görgü tanıklarının ve yerel kaynakların ölü sayısını 16 diye söylediğini, ağır yaralılarla bu sayının artabileceğini yazdı. Vali akşam 10 ölü dedi ve enkaz altında 4 kişi kaldığını değerlendirdi. DEM'in 16'sı, o saatte doğrulanmış bir resmi sayı değildir. Akşam Erdoğan da 16 dedi. DEM'in öğleden sonra aktardığı sayı, cumhurbaşkanının akşamki sayısıyla aynı rakama geldi. DEM metni bunu resmi sayı diye yazmamıştı. Açıklama, kurtarmanın bütün imkânlarla sürmesini, nedenin, ihmalin ve denetimsizliğin şeffaf ortaya çıkmasını, hiçbir sorumlunun cezasız kalmamasını istedi. Fabrikada bu yıl da işçi öldüğünü hatırlattı. "İşçilerin yaşam hakkını hiçe sayan, ihmalleri ve sorumluları görünmez kılan sermaye yanlısı rantçı anlayışı kabul etmiyoruz." (Evrensel)
TKP
Genel Sekreter Kemal Okuyan, bugün yaşanan için "iş cinayeti demek hafif kalır" dedi. "İçeride partili arkadaşlarımız var, ölü sayısı ne yazık ki çok yüksek. Türkiye işçi sınıfının başı sağolsun." Partili işçilerin öldüğü bu cümleden çıkmaz. Okuyan, içeride partili arkadaşları olduğunu ve ölü sayısının yüksek olduğunu yazdı. (Cumhuriyet, soL)
TKP İzmir İl Örgütü fabrikaya ve hastanenin önüne gitti. İl Başkanı Tuğçe Sezen Gedik, hastane önünde "HABAŞ bir katliam makinesi gibi çalışmaktadır" dedi. İl örgütü, yaşananın bütün yönleriyle açığa çıkarılmasının takipçisi olacağını yazdı. soL'ün 18.53 güncellemesi, aynı örgütün akşam 19.30'da Aliağa Demokrasi Meydanı'na çağırdığını duyurdu: "HABAŞ patronu, işçi cinayetlerinin hesabını verecek." (soL)
TKH
Türkiye Komünist Hareketi, olayı münferit kaza değil, göz göre göre gelen cinayet diye yazdı. "Kader", "kaza" ve "fıtrat" diyenleri bu düzenin sorumlusu saydı. Son 25 yılda iş cinayetlerinin artmasını, ihmalden öte sistematik bir sömürü politikası diye okudu. "İzmir Aliağa'da yaşanan felaket, emek ile sermaye arasındaki acımasız ve kanlı sınıf savaşının açık bir resmidir. Fabrikalar, bankalar ve siyasi iktidar emeğin olmadıkça bu cinayetler son bulmayacaktır." Hesabı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanından, denetlemeyen kamu görevlilerinden ve kuralsız çalışmayı dayatan fabrika yönetiminden sordu. Metin, öğleden sonranın sayısını kullanıyor: 6 ölü, 3'ü ağır 14 yaralı, 10 işçiye ulaşılamamış. (Cumhuriyet)
EHP
Emekçi Hareket Partisi'nin erişim engeli nedeniyle açtığı yeni hesapta, @emekcihareketi, öğleden sonraki bir paylaşım var. Sayı, valiliğin ilk bilançosu: 3 işçi öldü, 3'ü ağır 14 işçi yaralandı, enkaz altında arama sürüyor. Dört gün önceki Eyüp Eğinli'yi ve 2020'deki ölümde Aliağa İş Mahkemesi'nin HABAŞ'ı yüzde 70 asli kusurlu bulmasını hatırlatıyor. Patronun maliyeti düşürmek ve üretimi aksatmamak için iş güvenliğini hiçe saydığını, AKP iktidarının denetimi göstermelik bıraktığını yazıyor. Talepleri şunlar: sıvı çelikle çalışılan tesiste önlem alınıp alınmadığı açıklansın; soruşturma bağımsız bilirkişilerle, sendikaların ve işçi temsilcilerinin katılımıyla yürüsün; şirket yöneticileri ile denetimden sorumlu kamu görevlileri yargılansın; taşeron çalıştırma kaldırılsın; sağlıklı ve güvenli koşullar sağlanana kadar iş durdurma hakkı tanınsın; denetim, işçilerin ve sendikaların katılımıyla yapılsın.
SOL Parti
Resmi hesap @solpartibilgi, akşam BirGün'ün "ölü sayısı 10'a yükseldi" haberini alıntılayarak yazdı. Başlık: "Aliağa'da işçiler ölüyor, sorumlusu olan AKP ve sermaye düzeni seyrediyor." HABAŞ'taki katliamı lanetliyor. Yaşananı kaza ve kader saymıyor: "göz göre göre gelen bir işçi katliamı". Sorumluyu, emeği ucuzlatan ve insan hayatını kâr hesabına indirgeyen sermaye düzeni diye yazıyor. Patronları ve "onları koruyan, gerekli önlemleri almayan, denetim görevini yerine getirmeyen AKP iktidarı"nı aynı cümlede sayıyor. "İşçilerin yaşam hakkını patronların insafına bırakan bu düzen değişmeden iş cinayetleri son bulmayacaktır."
Teknik Olarak: Ark Ocağı, Pota ve Vinç
Genç yoldaşlar için kısaca anlatalım. HABAŞ gibi hurdadan çelik üreten tesislerde üretimin kalbi elektrik ark ocağıdır (EAF). Hurda, devasa elektrotlar arasında oluşturulan elektrik arkıyla 1600 derecenin üzerinde eritilir. Eriyik çelik pota denen dev kazanlara alınır ve bu potalar tavan vinçleriyle taşınarak döküm makinelerine aktarılır. Bir pota onlarca, bazen yüz tonu aşan sıvı metal taşır.
Bu zincirde üç büyük tehlike vardır:
- Sıvı metal ile suyun ya da nemin buluşması: Su, sıvı çeliğin altında anında buharlaşır; hacmi yüzlerce kat büyür ve patlama etkisi yaratır.
- Ağır yük taşıyan vinçlerin bakımsızlığı: Halat, kanca, fren ve ray sistemlerinin düzenli muayenesi yapılmazsa vinç kopabilir.
- Gaz hatları: Ocaklarda ve ön ısıtmada kullanılan doğal gazın borusu ya da tankı, düşen bir yükün ya da sıçrayan metalin altında kalırsa yangın ve patlama kaçınılmazdır.
Bunların hepsi bilinen risklerdir. Mühendislik literatüründe, yönetmeliklerde, uluslararası standartlarda tek tek yazılıdır. Yani mesele "bilmemek" değildir; mesele, bilineni uygulamanın maliyetinin kime çıkarılacağıdır.
HABAŞ'ta Bu İlk Değil
HABAŞ, Türkiye'nin en büyük çelik üreticilerinden biri; sektör haberlerinde dünya çelik üreticileri sıralamasında yükseldiği, yeni haddehane ve soğuk hadde yatırımları için onay aldığı sık sık yazılıyor. (SteelRadar, SteelOrbis) Kapasite büyüyor. Peki işçinin güvenliği aynı hızla büyüyor mu? Kayıtlar başka bir şey söylüyor:
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 25-26 Temmuz 2018 | 150 tonluk 3. ocakta kırılan elektrotlar çıkarılırken patlama; Mevlüt Şimşek ağır olmak üzere 5 işçi yaralandı. Yaralılardan 29 yaşındaki Evren Erik 3 Ağustos'ta öldü |
| 29 Ağustos 2018 | Sürekli döküm makinesinde patlama; Veli Yılmaz, Ramazan Şen ve Hüseyin Gül ağır yanıklarla hastaneye kaldırıldı. soL haberi aynı olayı 30 Ağustos diye tarihlemişti |
| Ekim 2018 | Hasan Bostancı, toz toplama bacasından düşerek öldü |
| 8 Mayıs 2019 | 120 tonluk pota taşıma aracına yerleştirilirken devrildi, yaklaşık 80 ton sıvı çelik taştı, 11 işçi yaralandı. Dönemin işçi anlatımı: döküm sırasında sıvı metal suyla temas etti, patlamada çatı çöktü |
| 14 Ağustos 2020 | Taşeron işçi Şaban Karaca, çelik blokların arasında sıkışarak iç kanamadan öldü |
| 7 Ekim 2020 | Kadir Özdemir (36), kadrolu işçi, aşınmış saclar değiştirilirken 10 metreden düşerek öldü. Mahkeme sonra HABAŞ'ı %70 asli kusurlu buldu |
| 6 Kasım 2020 | HABAŞ Limanı'nda taşeron YÜKSAN işçisi Raif Çatan, gece denize düşerek öldü |
| 29 Ağustos 2022 | Emekliliğine 9 ay kalan Oktay Eryılmaz vinçten düşerek öldü |
| 11 Ocak 2024 | Kemal Özdemir (50), limanda taşeron temizlik işçisi, üzerine metal bobin düşmesiyle öldü |
| Ağustos 2025 | İki stajyer işçi öldü |
| Eylül 2025 | Patlama, 7 işçi yaralandı, biri ağır |
| 21 Ekim 2026 | Taşeron Akyaka işçisi Hakan Doğan (55), merdivenden 8 metre düşerek öldü |
| 5 Kasım 2026 | Taşeron Çeksan işçisi Eyüp Eğinli (20), iş makinesinin lastiği şişirilirken patlayınca öldü; iki işçi hafif yaralandı |
| 9 Kasım 2026 | Ark ocağında patlama. Vali Elban saat 17.43'te ölü sayısını 10'a çıkardı: 2'si hastanede, 8'i düşen malzemenin altında ve çarpmasıyla. 15 yaralı, 4'ü ağır. Enkaz altında 4 kişi kaldığı değerlendiriliyor. İlk bilanço 3 ölü, 14 yaralı, 10 kişi enkaz altındaydı. Erdoğan kabine sonrasında ölü sayısını 16, yaralıyı 2'si ağır 13 dedi. 10'dan 16'ya çıkan 6 kişi açıklamada tek tek yok. Başhekim 19.08'de 16 yaralının adını saydı. Evrensel 19.36'da bugünü 16, 2'si ağır 13 yaralı yazdı ve 11 ile birlikte 27 dedi. 17.52 metni 10'dı. Valinin 10'u bu paragrafta yok. Gelişme haberi 21.06'da 13'ü bırakıp çok sayıda yazdı. Sabah 13'ü tutuyor. Saat 20.31'de yayın yasağı geldi. Sözcü 22.30'da 17 yazıyor. TRT 22.16'da 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı yazıyor. 17. kişi tek tek yok. Evrensel 23.11'de başlığı 17'ye çekti. Memişoğlu'nun mesajı, durumu ağır olan bir kişinin daha öldüğü. Ad yok. Ölüm karnesi 23.16'da 11 ile birlikte 28 yazıyor. Bu, onların toplamı. AA'nın 10 Kasım açılışı 17 ölü ve 1'i ağır 13 yaralı. Gövde 16'yı ve 2 ağırı duruyor. DHA 10.13 ile NTV 11.21 biri ağır 14 yazıyor. Hürriyet 10.44 başlığı 1'i ağır 13, gövdesi 12. Cumhuriyet 10.52 resmi açıklama diye 1'i ağır 12 yazıyor. Ad yok; Adli Tıp'ta DNA sürüyor. NTV gözaltıyı 7 yazıyor. Savcılığın metni 6. İsim yok. Öğleden sonra aynı 17 ad yazıldı. Aynı sayfalar DNA'nın sürdüğünü de yazıyor. Fatih Işık dünkü yaralı listesinde de var. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan serbest bırakıldı. 16.26'da defin yerleri yazıldı. Listenin dışında Günay Gökçe ve Güner Gökçe var. 17'ye eklenmiyor. Tuncay 14.49'da 11 gözaltı kararı, biri ağır 15 yaralı dedi. Ulaşılamayan cenaze 18. ölü değil |
Kaynaklar: Evrensel, 9 Kasım 2026, 16.14, Evrensel, 19.23, Evrensel, 17.52; sayfa 19.36'da güncellendi, Timeturk – Vali Elban, Hürriyet – Erdoğan, 19.03, AA, soL, Evrensel – Eyüp Eğinli
Evrensel'in 16.14 güncellemesi, bugünkü patlamadan önceki ölüm dökümüne üç kayıt daha ekliyor: 25-26 Temmuz 2018 patlamasında yaralanan 29 yaşındaki Evren Erik 3 Ağustos'ta öldü; 29 Ağustos 2022'de emekliliğine 9 ay kalan Oktay Eryılmaz vinçten düşerek öldü; Ağustos 2025'te iki stajyer işçi öldü. Aynı güncellemenin özet cümlesi son 10 yılda 9 işçi diyordu. İsimli döküm, stajyerler dahil, bugünden önce en az on bir işçi sayıyor. Beşi taşeron, ikisi stajyer. Evrensel'in 17.52 haberi bu özeti 11'e çekti ve bugünü ayrı yazdı: 10 ölü. Valinin açıkladığı 10 ölümle, bugünden önceki 11 ile birlikte sayı en az 21'e çıktı. Erdoğan akşam bugünü 16 diye açıkladı. Bu sayı tutulursa, bugünden önceki 11 ile birlikte en az 27. Evrensel'in 17.52 metni 16'yı yazmıyordu. Aynı haber 19.36'da güncellendi: bugün 16, 2'si ağır 13 yaralı, 11 ile birlikte 27. Valinin 10'u bu paragrafta yok. Gelişme haberi 21.06'da 13'ü bırakıp çok sayıda yazdı ve sayının tam bilinmediğini söyledi. Sabah 13'ü tutuyor. 10'dan 16'ya çıkan 6 kişi açıklamada tek tek yok. Bugünkü işçilerden kaçı taşerondu, henüz açıklanmadı. Akşam başhekim 16 yaralının adını saydı. Evrensel 19.36'da bugünü 16, 2'si ağır 13 yaralı yazdı ve 11 ile birlikte 27 dedi. 17.52 metni 10'dı. Valinin 10'u bu paragrafta yok. Ölenlerin adı yok. Bugünkü patlamadan yalnızca dört gün önce, 20 yaşındaki Eyüp Eğinli hayatını kaybetmişti. Ege İşçi Birliği'ne göre onunla birlikte Aliağa'da bu yıl ölen işçi sayısı beşe çıkmıştı. Valinin 10 ölü açıklamasıyla bu yılki sayı en az 15'ti. Erdoğan'ın 16'sıyla en az 21. 17 tutulursa bu yılki sayı en az 22. Evrensel 23.16'da bugünden önceki 11 ile 17'yi toplayıp 28 yazıyor. Bu, onların toplamı. 17. kişi tek tek yok. 10 Kasım sabahı sayfalar bugünü 17 yazıyor. Yaralı sayısı aynı değil. Öğleden sonra aynı 17 ad yazıldı. Aynı sayfalar DNA'nın sürdüğünü de yazıyor. Fatih Işık dünkü yaralı listesinde de var. Yücel Memiş ile Sonay Tezcan serbest bırakıldı. 16.26'da defin yerleri yazıldı. Listenin dışında bir ad var. Sayfa onu Günay Gökçe ve Güner Gökçe diye iki türlü yazıyor. 17'ye eklenmiyor. Tuncay 14.49'da 11 kişi hakkında gözaltı kararı, yaralıyı biri ağır 15 dedi. Ailelerin başvurusuna göre bir cenazeye ulaşılamamış. Bu, 18. ölü değil.
İşçiler 2018'de ne diyordu?
2018'deki patlamadan sonra Evrensel'e konuşan HABAŞ işçilerinin anlattıkları, bugün okununca insanın içini daha da acıtıyor. (soL) İşçilere göre:
- Döküm makinesi kurulduğundan beri revizyon görmemiş, arızalar "yamayla" geçiştiriliyormuş.
- Döküm kanalı sayısı altıdan sekize çıkarılmış ama hiçbir takviye yapılmamış.
- Bakım dört beş gün sürecekken yönetim üretimi durdurmak istememiş.
- Sürekli yeni ve deneyimsiz işçi alınıyor, deneyimli işçiye ağır yük biniyormuş.
- Üretim kapasitesi artıyor, güvenlik önlemleri masraf olarak görülüyormuş.
2019: "1640 santigratlık cehennem"
Bir yıl sonra, Mayıs 2019'daki patlamanın ardından Ercüment Akdeniz Evrensel'deki köşesinde bir HABAŞ işçisiyle yaptığı görüşmeyi yazdı. Başlık her şeyi söylüyordu: "1640 santigratlık cehennem." O patlama da bugünküyle aynı noktada, ark ocağında eritilen hurdanın potaya döküldüğü sırada yaşanmıştı: vinç kancası pota kulağını görmekte zorlanmış, dökülen sıvı metal altındaki suyla temas etmiş, patlamada çatı çökmüştü. İşçinin anlattıkları:
- Bakım için işe ara verme süresi 16 saatten 8 saate düşürülmüş.
- Çalışma süresi fiilen 8 saatten 12–13 saate çıkmış, tempo artmış.
- Vinç operatörünün pota kulağını görmesini sağlayacak bir kamera sistemi bile yokmuş; işçiler tahminle çalışıyormuş.
- İş güvenliği uzmanları şirkete bağlı olduğu için tarafsız değilmiş; ISO belgelerine rağmen ihmaller sürüyormuş.
- Deneyimli işçiler gitmiş, yerine düşük ücretli yeni işçiler gelmiş: "Her yeni işçi, daha düşük ücret daha az itiraz demek patronlar için."
Ve o yazının en ağır cümlesi: "En ucuz yedek parça işçidir, onlar için."
Akdeniz o yazıda işçilerin bunu kader saymadığını ama "henüz sendika bürokrasisini aşacak örgütlülüğe sahip olmadıklarını" da yazıyordu. Patlamadan sonra ne iş bırakma olmuştu ne de protesto.
2022'de HABAŞ işçileri promosyon hakları için vardiya çıkışında eylem yaptığında da tablo aynıydı: işçiler ücretlerin bölgenin en düşüğü olduğunu, iş kazalarının ve esnek çalışma baskısının sürdüğünü, sendika yönetiminin bu konularda görünmez kaldığını anlatıyor; taşeron, ara kadro, sendikalı ayrımı yapılmadan hakkın herkese verilmesini istiyordu. (Evrensel)
2018'de "bakımı yapmak için üretimi durdurmuyorlar", 2019'da "bakım arası yarıya indi", 2026'da "o bölümde bakım çalışması varmış." Bugün sahadan gelen ilk tanıklığın böyle başlaması bir tesadüf mü?
Ağır sanayide vinç meselesi de yalnızca HABAŞ'ın meselesi değil: daha üç ay önce, Ağustos 2026'da, yine Aliağa'da, Aliağa OSB'deki Eltaş Transformatör fabrikasında 23 yaşındaki Özer Şahin vinçle taşınan 700 kiloluk trafo parçasının altında kalarak öldü. (Evrensel)
Bir Çelikhanede Güvenlik Nasıl Olmalı?
Önce şunu söyleyelim: Aşağıda anlatacaklarımızın hiçbiri bilinmeyen, yeni ya da pahalı bir teknoloji değil. Hepsi mühendislik literatüründe, uluslararası standartlarda ve büyük ölçüde Türkiye'nin kendi mevzuatında yazılıdır. Sorun bilgi eksikliği değil, uygulama iradesidir. Bir çelikhanede güvenliği beş katmanda düşünebiliriz.
Birinci katman: Tehlikeyi kaynağında yok etmek
İş güvenliği biliminin temel ilkesi bir hiyerarşidir: önce tehlikeyi ortadan kaldır, yapamıyorsan daha az tehlikeli olanla değiştir, o da olmuyorsa mühendislik önlemiyle ayır, sonra idari önlem al, en son çare olarak kişisel koruyucu donanım ver. Türkiye'de bu hiyerarşi tersinden işler: işçiye bir baret, bir eldiven verilir ve "önlem alındı" denir.
Bir çelikhanede kaynağında önlem şu demektir:
- Gaz hattının güzergahı: Doğal gaz boruları ve tankları, vinç yollarının, sıvı metal taşıma hattının ve olası sıçrama alanlarının dışından geçirilir. Geçmek zorundaysa, darbeye ve ısıya dayanıklı muhafazaların içine alınır.
- Su ile sıvı metalin ayrılması: Ocak soğutma panellerinde sızıntıyı anında algılayan sistemler kurulur; döküm alanında su birikintisi, nemli hurda ya da ıslak zemin bulunmaz. Hurda ocağa girmeden önce kurutulur ve kapalı kap (patlayabilecek tüp, varil) taraması yapılır.
İkinci katman: Mühendislik önlemleri
- Yedekli vinç sistemleri: Sıvı metal taşıyan vinçler sıradan vinçlerden farklıdır. Çift halat, çift fren, aşırı yük sınırlayıcı, aşırı ısıya karşı korunmuş elektrik aksamı ve halat kopmasında yükü tutacak ikinci sistem bulunur. Tek bir parçanın arızası potanın düşmesine yol açmamalıdır.
- Vinç ve kancanın izlenmesi: Halat aşınması, fren sıcaklığı ve yük durumu sürekli sensörlerle izlenir. Operatörün potayı ve kancayı doğrudan görmesini sağlayan kamera sistemleri bulunur. 2019'da HABAŞ işçisinin "pota kulağını görmek için kamera yok, tahminle çalışıyoruz" demesi, bu katmanın yokluğunun itirafıdır.
- Otomatik gaz kesme: Gaz hattında basınç düşüşünü ve kaçağı algılayan dedektörler ve uzaktan kumandalı, otomatik kapanan acil kesme vanaları bulunur. Bir boru zarar gördüğünde gaz saniyeler içinde kesilmelidir.
- Patlamaya dayanıklı yapılar: Kontrol odaları, soyunma ve dinlenme alanları patlama etkisinin ulaşamayacağı mesafede ya da dayanıklı yapılarda kurulur. "Yıkılan tarafta altta çok sayıda işçi vardı" tanıklığı, işçilerin bulunduğu alanın bu açıdan nasıl tasarlandığının sorulmasını gerektirir.
Üçüncü katman: İş organizasyonu ve idari önlemler
- Eş zamanlı işlem yasağı: Bakım, onarım ya da inşaat işleri ile sıvı metal dökümü aynı alanda aynı anda yapılmaz. Uluslararası literatürde "eş zamanlı işlemler" (SIMOPS) olarak geçen bu durum, ayrı bir risk değerlendirmesi yapılmadan ve özel izin alınmadan asla gerçekleşmez.
- İş izin sistemi: Sıcak iş, yüksekte çalışma, kapalı alan, enerji hattı yakınında çalışma gibi her tehlikeli iş yazılı bir izinle başlar. İzin formu, o alanda başka hangi işlerin yapıldığını, hangi enerji kaynaklarının kapatıldığını ve kimin sorumlu olduğunu gösterir.
- Kilitleme ve etiketleme: Bakım yapılan ekipmanın enerjisi (elektrik, gaz, hidrolik) kesilir, kilitlenir ve etiketlenir. Kilidin anahtarı bakımı yapan işçidedir; o çıkmadan kimse enerjiyi açamaz.
- Tehlike bölgesi ve personel sınırı: Döküm sırasında potanın geçeceği alan ve ocak çevresi kapatılır; orada yalnızca o iş için zorunlu olan işçiler bulunur. Kimin nerede olduğu, acil durumda kimin içeride kaldığı anında bilinir.
- Bakım takvimi ve üretim baskısı: Bakım süresi üretim planına göre değil, ekipmanın ihtiyacına göre belirlenir. Bakımı kısaltma kararını veren kişi, riski kabul eden kişidir ve sorumluluk ondadır.
- Çalışma süresi: 12–13 saatlik vardiyalar dikkat ve tepki süresini düşürür. Ağır sanayide uzun vardiya, kendi başına bir risk etkenidir.
Dördüncü katman: Acil durum
- Patlamadan Korunma Dokümanı, acil durum planı ve tahliye planı kağıt üzerinde değil, tatbikatla yaşatılır.
- Kaçış yolları birden fazladır, açıktır ve işaretlidir.
- Bölgede yanık tedavisi yapabilecek bir sağlık altyapısı bulunur. Oysa Aliağa'da ağır yaralılar hala Menemen'e, Bozyaka'ya, Çiğli'ye sevk ediliyor; yanık ve mikrocerrahi birimi olan meslek hastanesi yıllardır bitirilmedi.
Beşinci katman: Kimin denetlediği
Bütün bu önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını kim denetler? Türkiye'deki en büyük yapısal sorun buradadır.
Kağıt Üzerinde Var, Fabrikada Yok: Mevzuatın Boşlukları
Türkiye'nin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, ilk bakışta eksiksiz görünür. 2012'de çıkarılan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, risk değerlendirmesini, iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi çalıştırmayı, çalışan temsilcisini, iş sağlığı ve güvenliği kurulunu ve tehlike anında çalışmaktan kaçınma hakkını düzenler. Kaldırma araçlarının periyodik kontrolü, patlayıcı ortamlardan korunma, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi için ayrı yönetmelikler vardır. Türkiye ILO'nun iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 155 ve 187 sayılı sözleşmelerini, Soma'dan sonra da madenlerde güvenliğe ilişkin 176 sayılı sözleşmeyi onayladı.
Peki neden her gün yedi işçi ölüyor? Çünkü bu düzenin kalbinde bir çelişki var:
| Mevzuatta | Fabrikada |
|---|---|
| İş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi çalıştırılır | Uzmanın ve hekimin maaşını patron öder; çoğu OSGB üzerinden, birkaç saatlik sözleşmelerle çalışır. Üretimi durdurmayı öneren uzman, sözleşmesinin yenilenmeyeceğini bilir |
| Risk değerlendirmesi yapılır | Risk değerlendirmesi çoğu zaman kopyala-yapıştır bir dosyadır; işçiye sorulmadan hazırlanır |
| Çalışan temsilcisi seçilir | Temsilci çoğu yerde atanır ya da göstermeliktir; korunması zayıftır |
| İSG kurulu kurulur | Kurul toplantıları tutanak için yapılır; işçinin sesi azınlıkta kalır |
| İşçi ciddi ve yakın tehlikede çalışmaktan kaçınabilir | Kaçınan işçi işten atılmayla, mobbingle ya da "işe gelmedi" tutanağıyla karşılaşır; sendikasız işçi bu hakkı fiilen kullanamaz |
| Bakanlık müfettişleri denetler | Müfettiş sayısı denetlenecek iş yeri sayısının çok gerisindedir; denetimlerin önemli bir kısmı iş cinayetinden sonra yapılır |
| Ağır kusurda yaptırım uygulanır | İdari para cezaları düşüktür; ceza davalarında iyi hal indirimi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve ertelemeler yaygındır |
Yani mevzuat, işçiyi koruyacak araçları patronun eline vermiştir. Uzman patronun, hekim patronun, risk değerlendirmesi patronun, kurul patronun denetimindedir. Bağımlı bir denetim, denetim değildir.
Mahkemede İşçinin Hayatı Kaç Para?
İş cinayetlerinden sonra ikinci perde mahkeme salonlarında oynanır. HABAŞ davaları bu perdenin nasıl yazıldığını açıkça gösteriyor:
- Kadir Özdemir davasında Aliağa İş Mahkemesi Mart 2023'te HABAŞ'ı %70 oranında asli kusurlu buldu ve ailesine toplam 471 bin lira maddi-manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Ailenin avukatı Onur Can Ergün, SGK kayıtlarının fabrikada kazaların sık yaşandığını gösterdiğini, işçilerin üretim sürsün ve maliyet düşsün diye önlemsiz çalıştırıldığını söylüyordu. Fabrika müdürünün, iş güvenliği uzmanının ve sorumlu mühendisin yargılandığı ceza davası ise yıllarca sürdü. (Evrensel)
- Raif Çatan davasında HABAŞ Limanı'nda taşeron YÜKSAN'a bağlı çalışan Raif Çatan, vinç operatörü olduğu halde sapancı olarak görevlendirilmiş, can yeleği verilmemiş ve denize düşerek ölmüştü. Temmuz 2025'te HABAŞ Liman Müdürü dahil beş sanığa verilen 3'er yıllık cezalar iyi hal indirimiyle 2 yıl 6 aya düştü. İstinafta alınan yeni bilirkişi raporu vardiya amirlerini kusursuz, ölen işçiyi ise "tali kusurlu" buldu. Dava 27 Ekim 2026'da görüldü ve 12 Ocak 2027'ye ertelendi. (Evrensel)
Bir şirketin %70 kusurlu bulunduğu bir ölümün bedeli, ertelenebilen, paraya çevrilebilen, iyi hal indirimiyle eriyen cezalardır. Ölen işçinin bile "tali kusurlu" ilan edilebildiği bir yargı düzeninde, sorumluluğun zincirin en altına doğru nasıl kaydırıldığını açıkça görüyoruz. Bu durumda sermaye açısından hesap basittir: güvenlik yatırımı kesin bir masraftır; cezası ise belirsiz, düşük ve uzak bir ihtimaldir. Kar oranını hesaplayan bir yönetim kurulunun bu iki rakamı yan yana koyduğunda hangisini seçeceği bellidir.
İşte biz buna "iş kazası" değil iş cinayeti diyoruz. Çünkü öngörülebilen, önlenebilen ve önlenmemesi bir maliyet tercihine dayanan ölüm, kaza değildir.
Aliağa: Ölüm Havzası
Aliağa yalnızca HABAŞ değildir. Rafineri, petrokimya, gemi söküm, demir-çelik, liman, enerji santralleri... Türkiye'nin ağır sanayisinin önemli bir kısmı yüz bin nüfuslu bu ilçeye yığılmış durumda.
İSİG Meclisi'nin 2022'de yayımladığı Aliağa raporuna göre (Cumhuriyet):
- 2013–2022 arasında ilçede en az 97 işçi öldü.
- Ölümlerin %28'i gemi sökümde, %27'si metal iş kolunda. Yani yarıdan fazlası bu iki sektörde.
- Gemi sökümdeki ölüm oranı, Türkiye'nin resmi iş kazası ölüm oranının yaklaşık 30 katı.
- Kimya ve inşaatta ölenlerin büyük çoğunluğu taşeron işçiler.
- Ağır yaralılar ilçede tedavi edilemiyor, Menemen'e, Bozyaka'ya, Çiğli'ye sevk ediliyor; yanık ve mikrocerrahi birimi olan bir meslek hastanesi yıllardır "yapım aşamasında".
Yıllar önce bianet'te bir başlık şöyle diyordu: "Aliağa Tuzla'dan Farksız: İş Kazası Çok Ama Duyan Yok." Aradan geçen yıllar, duyulmayan sesin hala duyulmadığını gösteriyor.
Türkiye'nin Tablosu: Her Gün Yedi İşçi
HABAŞ'taki patlama, Türkiye'de her gün yaşanan sessiz bir savaşın yalnızca en gürültülü anıdır.
- İSİG Meclisi'ne göre 2025'te en az 2.105 işçi çalışırken hayatını kaybetti; bunların 94'ü çocuktu. Yalnızca metal iş kolunda 108 işçi öldü. (soL)
- 2026'nın ilk dokuz ayında en az 1.736 işçi öldü. Yalnızca Eylül ayında 226 işçi. (Evrensel)
- 10 Kasım 12.35'te İSİG Meclisi ilk on ayı saydı: Ocak 155, Şubat 129, Mart 151, Nisan 190, Mayıs 214, Haziran 228, Temmuz 216, Ağustos 227, Eylül 227, Ekim 193. Toplam en az 1.930. Eylül, 7 Ekim aktarımındaki 226'dan 227'ye çıkmış. 9 Kasım'daki HABAŞ ölümleri bu on ayın dışında. (İSİG Meclisi)
- Eylül'de ölen işçilerin %97'si sendikasızdı.
Dokuz ayın 1.736'sı günde ortalama yedi işçi demektir. On ayın 1.930'u da günde altıyı geçiyor. Bir savaşta bu kadar asker ölse, ülkede seferberlik ilan edilirdi. Ama ölenler işçi olunca haber bültenlerinde "kaza" diye geçer, ertesi gün unutulur.
İHD'nin 2025 raporunu değerlendirdiğimiz yazıda da söylemiştik: Türkiye'de hak ihlali sonucu ölümlerin büyük çoğunluğu fabrikada, şantiyede, tarlada yaşanıyor. Devlet meydanda her yerdedir; fabrikada ise yoktur.
Türkiye'de İhmal Edilen Alanlar: Olaylarla
Madenler: Soma'dan Amasra'ya, İliç'e
Soma, 13 Mayıs 2014: Türkiye tarihinin en büyük iş cinayetinde 301 maden işçisi hayatını kaybetti. Gaz ölçüm sistemlerinin yetersizliği, kaçış yollarının ve yaşam odalarının olmaması, taşeron sistemi ve "kömür kotası" baskısı ortaya döküldü. Dönemin Başbakanı'nın "bu işin fıtratında var" sözü, iş cinayetlerine bakan zihniyetin özeti olarak hafızalara kazındı.
Ermenek, Ekim 2014: Soma'dan sadece beş ay sonra, Karaman Ermenek'te bir maden ocağını su bastı ve 18 işçi hayatını kaybetti. Ders alınmamıştı.
Amasra, 14 Ekim 2022: Bir kamu kuruluşu olan TTK'nın Amasra ocağındaki grizu patlamasında 43 maden işçisi öldü. Ocakta gaz birikmesine ilişkin uyarıların yapıldığı, raporlarda risklerin yazıldığı sonradan ortaya çıktı. Kamunun kendi işletmesi bile kendi işçisini koruyamadı.
İliç, 13 Şubat 2024: Erzincan İliç'teki altın madeninde siyanürlü yığın liçi sahası kaydı ve dokuz işçi toprak altında kaldı. Sahadaki kaymalara ilişkin uyarılar önceden yapılmıştı. Bu facia, işçi sağlığının ve çevre sağlığının aynı sermaye mantığının iki yüzü olduğunu da gösterdi.
İnşaat: Yüksekten düşmenin olağanlaşması
İnşaat, her yıl en çok işçinin öldüğü sektörlerden biridir. İSİG'in Eylül 2026 verilerinde bile ölüm nedenleri arasında yüksekten düşme 41 ölümle ikinci sıradaydı. İskele, korkuluk, emniyet kemeri ve güvenlik ağı gibi en basit önlemler bile taşeron zincirinin alt halkalarında "masraf" olarak görülür. İstanbul'un dev projelerinin, havalimanının, köprülerin, rezidansların her birinin altında isimleri pek anılmayan işçilerin mezarları vardır. 2018'de havalimanı inşaatında koşullara itiraz eden işçilerin gözaltına alınması, iş güvenliği talep etmenin bu ülkede nasıl suç sayıldığının örneğidir.
Kimya ve patlayıcı ortamlar: Hendek
Hendek, 3 Temmuz 2020: Sakarya Hendek'teki havai fişek fabrikasında art arda yaşanan patlamalarda 7 işçi öldü, yüzden fazla kişi yaralandı. Fabrikanın daha önce de patlamalar yaşadığı, yerleşim alanına yakın olduğu ve kapasitesinin üzerinde patlayıcı madde depoladığı tartışıldı.
Tersaneler ve gemi söküm
2000'lerin sonunda Tuzla tersanelerinde art arda yaşanan ölümler, taşeron sisteminin ağır sanayide nasıl bir ölüm makinesine dönüştüğünü gösterdi. Bugün Aliağa gemi söküm sahalarında ölüm oranı Türkiye ortalamasının yaklaşık 30 katıdır. Asbest, ağır metaller ve zehirli boyalar işçilerin yalnızca bugününü değil, yıllar sonrasını da tehdit eder.
Görünmeyen ölümler: Meslek hastalıkları
İş cinayetlerinin bir de sessiz olanları vardır. Bunlar bir patlamayla değil, yıllar içinde gelir:
- Silikozis: 2000'lerde kot taşlama atölyelerinde çalışan genç işçiler, akciğerlerini kum tozuyla doldurup birkaç yıl içinde ölümcül silikozise yakalandı. Kot kumlama 2009'da yasaklandı ama aynı tehlike taş ve kuvars işleme atölyelerinde, mutfak tezgahı üretiminde bugün de sürüyor.
- Asbest: Gemi sökümde, eski binaların yıkımında ve deprem enkazlarının kaldırılmasında asbest, on yıllar sonra kansere dönüşecek bir tehlikedir. 6 Şubat depremlerinden sonra enkaz kaldırma çalışmalarında çalışan işçilerin ve bölge halkının asbeste maruz kalması, uzman örgütlerin uyarılarına rağmen yeterince önlenmedi.
- Kayıt dışılık: Türkiye'de resmi istatistiklere yansıyan meslek hastalığı sayısı, sanayileşmiş ülkelerle karşılaştırıldığında inanılmaz derecede düşüktür. Bu, işçilerin hastalanmadığını değil, meslek hastalığının teşhis edilmediğini ve kayda geçmediğini gösterir. İş yeri hekiminin patrona bağlı olduğu bir düzende, işçinin hastalığını işe bağlamak, patronu sorumlu tutmak demektir.
Sıcak, servis, kalp krizi: İş cinayetinin yeni biçimleri
İSİG raporlarında her ay trafik ve servis kazaları ile kalp krizi ve beyin kanaması ilk sıralarda yer alır. Uzun çalışma saatleri, gece vardiyaları, aşırı sıcakta çalışma ve yorgun işçiyi taşıyan bakımsız servisler; bunların hepsi işin yarattığı ölümlerdir ama çoğu "doğal ölüm" ya da "trafik kazası" diye kayda geçer.
Çocuk işçiler
2025'te en az 94 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti. Mesleki eğitim merkezleri (MESEM) üzerinden çocukların ucuz iş gücü olarak fabrikalara gönderilmesi, bu tabloyu daha da ağırlaştırıyor. Bir sonraki bölümde anlatacağımız Dilovası'nda ölen yedi işçiden üçünün çocuk olması bir tesadüf değildir.
Dilovası: Bir Denetimsizlik Belgesi
Ne oldu?
8 Kasım 2025'te, Kocaeli Dilovası'ndaki Ravive Kozmetik'e ait parfüm dolum imalathanesinde yangın çıktı. Yedi işçi hayatını kaybetti: Tuğba Taşdemir (17), Nisanur Taşdemir (15), Cansu Esetoğlu (15), Hanım Gülek (52), Esma Gikan (31), Şengül Yılmaz (59) ve Tuncay Yıldız. Üçü çocuktu, altısı kadındı. (bianet)
Ön bulgular, yangının etil alkolün kazana aktarılması sırasında statik elektrik ya da elektrik teması sonucu alkolün tutuşmasıyla çıktığı yönündeydi.
SGK raporu ne buldu?
SGK'nın inceleme raporu, Dilovası'nı bir "kaza" olmaktan çıkarıp bir ihmal zincirinin belgesine dönüştürdü. Rapora göre (Milliyet):
- İmalathane itfaiye uygunluk onayı ve yapı kullanma izni olmadan üretime başlamıştı.
- Etkin topraklama, yeterli havalandırma, patlayıcı ortam önlemleri, yangın merdiveni, yangın algılama ve alarm sistemi yoktu. Yani yanıcı alkolle çalışılan bir yerde, yukarıda saydığımız temel önlemlerin neredeyse hiçbiri yoktu.
- Binada tek bir çıkış kapısı vardı; acil çıkış yoktu. İlk anlarda bazı işçiler kurtulabildi, diğerleri alevlerin arkasında kaldı.
- Ölen yedi işçinin hiçbirinin yangın günü için sigorta girişi yapılmamıştı.
- Rapor işletmeciyi asli kusurlu, bina sahibini tali kusurlu, kamu kurumlarını ruhsat ve denetim görevlerini yerine getirmedikleri için idari açıdan kusurlu buldu. İşçiler ve vardiya sorumlusu ise kusursuz bulundu, çünkü patronun belirlediği üretim planına göre çalışıyorlardı.
Mahkemede tanıklık yapan 17 yaşındaki bir eski işçi, 15 yaşında işe başladığını, sigortasız, koruyucu donanımsız ve iş güvenliği eğitimi almadan çalıştırıldığını, yoğun dönemlerde gece vardiyasına kaldığını ve binada yangın merdiveni olmadığını anlattı. (Kısa Dalga)
Denetim nasıl "yapıldı"?
Dilovası davasının en öğretici yanı, denetim aygıtının mahkeme tutanaklarına geçen işleyişidir.
- Mart 2024'te, yangından bir buçuk yıl önce, vergi dairesi binada parfüm dolum faaliyeti olduğunu tespit etmişti. Mahalle muhtarı CİMER'e şikayette bulunmuştu. Buna rağmen zabıta denetiminde "faaliyet yok" tutanağı tutuldu. (Cumhuriyet)
- Eski zabıta müdürü, binanın üst katının denetlenmediğini söyledi.
- Eski zabıta müdür vekili, ruhsat biriminden işletmenin ruhsatlı olduğunun söylendiğini, ruhsat adresini kontrol etmediğini ve tuttuğu denetim tutanağının tarihsiz olduğunu kabul etti. Aileler, bu tutanağın yangından sonra düzenlendiğini iddia ediyor.
- Tanık işçi, belediye görevlilerinin neredeyse iki günde bir geldiğini ama denetim yapmadığını anlattı: "Parfüm alıp gidiyorlardı."
- İş sağlığı ve güvenliği hizmeti veren iki çalışan, kendilerine bildirilen adrese gittiklerinde orada başka bir şirketin faaliyet gösterdiğini gördüklerini söyledi.
Bu tutanaklar bize bir şeyi açıkça gösteriyor: Kağıt üzerinde vergi dairesi, belediye, zabıta, ruhsat birimi ve İSG hizmeti; yani beş ayrı denetim halkası vardı. Ama hiçbiri yedi işçinin hayatını korumadı. Çünkü her biri ya kağıt üzerinde işledi ya da hiç işlemedi.
Davada ne oluyor?
Aralık 2025'te hazırlanan iddianamede 16 sanık yer aldı. Dört şirket yetkilisi için "olası kastla öldürme" suçlamasıyla yedişer kez müebbet hapis, sekiz sanık için bilinçli taksirle ölüme neden olmaktan 5 ila 12 yıl hapis istendi. (NTV) Belediye ve elektrik dağıtım şirketi yetkilileri hakkındaki soruşturma ayrıldı; Temmuz 2026'da yedi kamu görevlisi hakkında ayrı bir iddianame hazırlandı.
Olası kast suçlaması önemlidir. Çünkü savcılık şunu söylemektedir: Bu kadar açık bir tehlikeyi bilerek çalışmaya devam etmek, sonucu kabullenmek demektir. Bu, Türkiye'de iş cinayeti davalarında hala istisnai bir yaklaşımdır ve ailelerin, avukatların, emek örgütlerinin ısrarının ürünüdür.
Ama davanın seyri başka bir şey anlatıyor:
- Fabrika sahiplerinden Kurtuluş Oransal tutukluyken cezaevinde öldü. Oğlu Altay Ali Oransal mahkemede bütün sorumluluğu babasına yükledi, şirketin "kağıt üzerinde" kendisinin olduğunu söyledi ve şu cümleyi kurdu: "Binlerce kaza oluyor ama şirket sahiplerinin yargılandığını duymadım." (Evrensel) Bu cümle, bir itiraf kadar bir sınıf bilincinin de ifadesidir: Patron, cezasızlığı bir hak olarak görmektedir.
- Eylül 2026'daki dördüncü duruşmada belediyenin üst düzey eski yöneticileri adli kontrolle tahliye edildi; iki eski zabıta yöneticisi yeniden tutuklandı. (Evrensel) Aileler, sorumluluğun yine en alt kademeye yıkılmasına tepki gösterdi.
- Kasım başında görülen beşinci duruşmada iki sanık, Ali Osman Akat ve Abdurrahman Bayat, yurt dışı çıkış yasağıyla tahliye edildi. Altay Ali Oransal, İsmail Oransal, Gökberk Güngör ve kamu görevlileri Cengiz Taşdemir, Nizamettin Balcı ile Necati Temiz'in tutukluluğu sürüyor. Dava, mali bilirkişi raporu için 23 Mart 2027'ye ertelendi. (bianet, Ekmek ve Gül)
- Aileler adalete güvenlerinin kalmadığını, sanıkların birer birer tahliye edileceğinden korktuklarını söylüyor.
Dilovası'ndan HABAŞ'a
Dilovası küçük, ruhsatsız, kayıt dışı bir imalathaneydi. HABAŞ ise ISO belgeleri, sürdürülebilirlik raporları ve dünya sıralamasıyla övünen dev bir sanayi kuruluşu. İlk bakışta iki ayrı dünya gibi görünüyorlar. Ama ortak noktaları çarpıcıdır:
| Dilovası | HABAŞ |
|---|---|
| Patlayıcı ortam önlemi yok | Gaz hattının vinç yolu altında korumasız olduğu iddia ediliyor |
| Tek çıkış kapısı, yangın merdiveni yok | Yıkılan bölümün altında çok sayıda işçi bulunuyordu |
| Çocuk işçi, sigortasız işçi | Ölenlerin çoğu taşeron işçi |
| Vergi dairesi ve muhtar uyarmış, belediye "faaliyet yok" demiş | İşçiler 2018'den beri bakımın ertelendiğini anlatıyor |
| Denetçi "parfüm alıp gidiyormuş" | İş güvenliği uzmanı patronun bordrosunda |
| Patron: "Şirket sahiplerinin yargılandığını duymadım" | %70 asli kusurlu bulunan şirketin davalarında cezalar indiriliyor |
Küçük atölyede kayıt dışılık, büyük fabrikada kayıtlı ihmal. Biçim farklı, mantık aynı: İşçinin hayatı, üretimin maliyet hesabında bir kalemdir ve en kolay kısılan kalem odur.
Sınıfsal Okuma: Kimin Hayatı, Kimin Hesabı?
Bu facianın üç temel sorusunu soralım: Kimin elinde? Kimin denetiminde? Kimin yararına?
Üretim kimin elinde? Tesis, büyük bir sermaye grubunun elinde. Hangi hızda üretileceğine, bakımın ne zaman yapılacağına, hattın ne zaman durdurulacağına işçi değil, kar hesabı yapan yönetim karar veriyor.
İş güvenliği kimin denetiminde? Kağıt üzerinde devletin. Pratikte ise iş güvenliği uzmanı da iş yeri hekimi de patronun maaş bordrosunda. Bakanlık müfettişleri ise çoğu zaman cenazeden sonra gelir. Dilovası'nda gördüğümüz gibi belediye denetçisi de "parfüm alıp gider".
Kimin yararına? Bakımın ertelenmesinden, taşeronlaştırmadan, deneyimli işçiyi düşük ücretle yeniden işe alma uygulamalarından kazanan sermayedir. Bedeli ödeyen ise enkaz altında kalan işçidir.
Bu son noktanın altını çizelim. Ağustos 2025'te, MESS toplu sözleşmesi öncesinde HABAŞ işçileri Evrensel'e bir "giriş-çıkış" uygulamasını anlatmıştı: 14 yılı aşkın kıdemi olan işçilere çıkış verilip daha düşük ücretle yeniden işe alınma dayatılıyor, ücretler 60–70 bin liradan 43 bin liraya düşüyordu. Kabul etmeyenler işten çıkarılıyordu. İşçiler aynı haberde "Her gün ölüm ve kaza riskiyle çalışıyoruz" diyordu. Fabrikada örgütlü olan Türk Metal ise işçilerin ifadesiyle "üç maymunu oynuyordu." (Evrensel)
Deneyimli işçinin kapı dışarı edilmesi ile iş cinayetlerinin artması arasındaki bağ bir rastlantı değildir. Ağır sanayide güvenliğin en önemli taşıyıcısı, yıllarca o ocağın başında durmuş işçinin bilgisidir. Hangi sesin tehlike olduğunu, hangi titreşimin arıza olduğunu o bilir. Kıdemli işçiyi maliyet diye çıkaran sermaye, aslında güvenliğin canlı belleğini de çıkarmış olur.
"Ama teknoloji her şeyi daha güvenli yapmıyor mu?"
Bu blogda sık sık algoritmik yönetimi, sensörlerle işçinin izlenmesini yazıyoruz. Astor'daki çipli takip yazısında da gösterdiğimiz gibi, sermaye teknolojiyi işçinin her hareketini izlemek için kullanmakta hiç tereddüt etmiyor: kaç dakika durdun, tuvalette ne kadar kaldın, hangi bölgedeydin. Aynı teknoloji, bir vincin halatındaki aşınmayı, bir gaz hattındaki basınç düşüşünü, sıvı metalin taşınacağı alanda kimlerin bulunduğunu çok daha kolay izleyebilir; bir patlamadan sonra enkaz altında kaç kişi olduğunu saatlerce tahmin etmek yerine anında bilmeyi sağlar. Teknoloji işçiyi gözetlemek için var da, işçiyi korumak için neden yok? Yanıt teknik değil, sınıfsaldır: gözetim verimliliği artırır, koruma ise maliyeti.
İki Bakış Açısı
| Sermayenin dili | İşçi sınıfının dili |
|---|---|
| "Elim bir iş kazası" | Öngörülebilir ve önlenebilir bir iş cinayeti |
| "Kader, fıtrat" | Kar oranı, üretim temposu, taşeron zinciri |
| "Vinç koptu" | Vincin bakımı, gaz hattının yeri, dökümün bakım sırasında sürdürülmesi kimin kararıydı? |
| "Operatör hatası incelenecek" | Sorumlu, riski kabul eden karar vericidir; tek bir hatanın faciaya dönüşebildiği tasarım incelenmeli |
| "Önlem aldık, baret ve eldiven verdik" | Önlem, tehlikenin kaynağında yok edilmesidir |
| "İş güvenliği uzmanımız var" | Bordrosu patrondan çıkan uzman bağımsız denetim yapamaz |
| "Risk değerlendirmemiz hazır" | Risk değerlendirmesi işçiyle birlikte yapılan canlı bir süreçtir, dosya değil |
| "Bakım üretimi aksatıyor" | Bakım, üretimin ön koşuludur |
| "Denetimden geçtik" | Denetim habersiz, düzenli ve kamuya açık olmalıdır |
| "Çalışmayı reddeden disiplinsizdir" | Çalışmaktan kaçınma, işçinin yaşama hakkıdır |
| "Yatırımlarımız sürüyor" | Kapasite büyürken güvenlik neden aynı hızda büyümüyor? |
| "Adli süreç işliyor" | Şirket %70 kusurlu bulunuyor, cezalar indiriliyor, ölen işçi "tali kusurlu" sayılıyorsa adalet kimin için işliyor? |
| "Sendikamızla uyum içindeyiz" | Susan sendika, işçiyi korumaz; işçinin kendi komitesi gerekir |
Şimdi Ne Yapılmalı?
Hemen
- Arama-kurtarma bitene kadar üretim durdurulmalı; tesisin diğer bölümlerinde de tam güvenlik denetimi yapılmadan işbaşı yapılmamalı.
- Ölen ve yaralanan işçilerin isimleri, kadroları ve taşeron olup olmadıkları kamuoyuna açıklanmalı. İşçiler rakam değildir.
- Olay yeri delilleri korunmalı: vinç bakım kayıtları, gaz hattı projeleri, o günkü iş izin formları, bakım-üretim planı, kamera kayıtları ve vardiya listelerine derhal el konulmalı.
- Soruşturma operatörle değil, karar vericilerle başlamalı: üretim müdürü, bakım müdürü, iş güvenliği sorumluları ve yönetim kurulu.
Yasal ve kurumsal düzlemde
- Bağımsız iş güvenliği: İş güvenliği uzmanları ve iş yeri hekimleri, ücretleri işverenlerden alınacak bir fonla ödenen, kamusal ve bağımsız bir yapıdan atanmalı. Uzman patrondan değil, kamudan ve işçiden yetki almalı.
- İşçi denetimi: Çalışan temsilcileri işçiler tarafından gizli oyla seçilmeli, iş güvencesi güçlendirilmeli ve tehlike anında üretimi durdurma yetkisine sahip olmalı. Bu yetkiyi kullanan işçiye yönelik her yaptırım hükümsüz sayılmalı.
- Sendikaların İSG yetkisi: Sendikaların, üyesi olsun olmasın, iş yerlerinde bağımsız iş güvenliği denetimi yapabilmesinin yolu açılmalı.
- Müfettiş sayısı ve habersiz denetim: Bakanlık müfettişlerinin sayısı artırılmalı; denetimler habersiz, düzenli ve sonuçları kamuya açık olmalı.
- Kurumsal ceza sorumluluğu: İş cinayetlerinde yalnızca alt kademedeki çalışanlar değil, şirketin kendisi ve karar verici yöneticileri yargılanmalı. Ağır ihmalde olası kast ilkesi istisna değil, kural olmalı. İyi hal indirimi, ertelemeler ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması iş cinayeti davalarında uygulanmamalı.
- Taşeron yasağı: Ağır ve tehlikeli işlerde taşeron çalıştırılması yasaklanmalı. Ölenlerin çoğunun taşeron olması, sorumluluğun zincir boyunca nasıl buharlaştırıldığının kanıtıdır.
- Meslek hastalıkları ve sağlık altyapısı: Meslek hastalığı tanısı koyabilecek kamusal merkezler yaygınlaştırılmalı; Aliağa, Dilovası, Gebze, Tuzla gibi sanayi havzalarında bölgesel işçi sağlığı izleme merkezleri kurulmalı. Aliağa'da yıllardır bekletilen, yanık ve mikrocerrahi birimi olan meslek hastanesi derhal tamamlanmalı.
- Şeffaflık: Her iş yerinin risk değerlendirmesi, denetim raporları ve kaza kayıtları işçilere ve kamuoyuna açık olmalı. İş cinayetleri ve meslek hastalıkları resmi kurumlarca eksiksiz ve gerçek zamanlı yayımlanmalı.
Bizim için, örgütlenme cephesinde
- İş yeri İSG komiteleri: Resmi kurulların yanında, işçilerin kendi aralarında kurdukları bağımsız komiteler tehlikeleri kayda geçirmeli, fotoğraflamalı, belgelemeli.
- Tehlike bildirim müştereği: İşçilerin isimsiz olarak tehlike, arıza, bakımsızlık ve ramak kala olayları bildirebildiği, verinin işçide kaldığı açık kaynaklı bir bildirim sistemi. Her ramak kala olay, bir sonraki ölümün habercisidir. Bugün WhatsApp gruplarında dolaşan tanıklıklar düzenli bir kayda dönüşürse, bir sonraki facia gelmeden önce kanıt olur.
- Havza dayanışması: Aliağa'nın çelikhane, rafineri, gemi söküm, liman işçileri; Dilovası'nın kimya ve metal işçileri tek tek fabrikalarda değil, havza ölçeğinde bir araya gelmeli. İş güvenliği uzmanlarının, hekimlerin ve hukukçuların da yer aldığı bir işçi sağlığı ağı, kazaları ve tehlikeleri bağımsız olarak kayıt altına alabilir. Örgütlenme 2.0 yazısında anlattığımız ağ tipi model, tam da bu tür havza örgütlenmeleri için düşünülmüştür.
- İSİG'e veri: İSİG Meclisi'nin her ay yayımladığı raporlar, resmi istatistiklerin örttüğünü görünür kılıyor. Sahadan gelen her bilgiyi İSİG'e ve emek basınına ulaştırmak, unutturmaya karşı bir direniştir.
- Davaları sahiplenmek: Dilovası'nın 23 Mart 2027'deki duruşması, Raif Çatan davasının 12 Ocak 2027'deki duruşması ve bugünkü HABAŞ patlamasının açılacak davası; bunlar ailelerin yalnız bırakılmaması gereken sınıf davalarıdır. Duruşmalara katılmak, takip etmek, kamuoyunu bilgilendirmek gerekir.
- Sendikal hesap sormak: Fabrikada örgütlü olan sendikanın bu facia karşısındaki tutumu açıkça sorulmalı. İşçiyi korumayan sendika, işçinin değil, düzenin sendikasıdır.
Sevgili Genç Yoldaşlar
Bugün Aliağa'da bir vinç koptu, bir ocak patladı, bir bina yıkıldı. Ama yıkılan yalnızca bir fabrika duvarı değil. Yıkılan, "iş güvenliği" denen şeyin bu düzende bir masraf kalemi olduğu gerçeğini örten perdedir.
Soma'da "fıtrat" dediler, Ermenek'te "doğa olayı", Amasra'da "kader", Dilovası'nda "kaza", bugün Aliağa'da "vinç koptu" diyorlar. Kelimeler değişiyor ama hepsinin işlevi aynı: ölümü bir karara değil, bir talihsizliğe bağlamak. Kararı verenin adını, maliyet hesabını yapanın imzasını, denetlemeyenin ihmalini görünmez kılmak.
Bu yazıda bir çelikhanede güvenliğin nasıl olması gerektiğini katman katman anlattık. Bunların hiçbiri hayal değil. Yedekli vinç de, otomatik gaz kesme vanası da, iş izin sistemi de, iki çıkışlı bir bina da, bağımsız bir müfettiş de bugünün dünyasında mümkün. Eksik olan teknoloji değil, bu önlemleri sermayeye zorla uygulatacak güçtür.
Bir çelik fabrikasında çalışan işçinin hayatını koruyan şey patronun iyi niyeti değildir; hiçbir zaman olmadı. Onu koruyan şey, sekiz saatlik iş gününü, iş güvenliği yasalarını, sendikal hakları örgütlenerek, direnerek, bedel ödeyerek kazanmış işçi sınıfının tarihsel mücadelesidir. O kazanımlar bugün aşındırılıyorsa, bunun nedeni o mücadelenin zayıflamasıdır.
O güç bugün de var. Dilovası'nda yedi işçinin ailesinin her duruşmada Kandıra'ya gitmesinde, Raif Çatan'ın ağabeyinin davayı yıllardır takip etmesinde, bugün enkaz başında bekleyen işçilerin ve sahadan bilgi aktaran yoldaşlarımızın ısrarında. Ve en çok, fabrikada, şantiyede, madende işçilerin "bu koşullarda çalışmayacağız" diyebilecek kadar örgütlü olmasında.
Bu yüzden bugün yalnızca yas tutmayacağız. Enkaz altındaki işçiler için umutla bekleyeceğiz, hayatını kaybedenleri isimleriyle anacağız, yaralılar için dayanışma kuracağız. Ve sonra, yarın sabah, yeniden örgütlenmeye devam edeceğiz. Çünkü iş cinayetlerini durdurmanın tek bir yolu var: üretimin nasıl yapılacağına karar verme gücünün işçinin eline geçmesi.
İş güvenliği bir lütuf değil, bir haktır. Ve hiçbir hak, örgütsüz olana verilmemiştir.
Bir sonraki facia gelmeden, birlikte.
Kaynaklar
HABAŞ patlaması (9 Kasım 2026)
- Diken – 16 ölü, 13 yaralı; işçiler yarına çağrıldı (19.20)
- Habertürk – başhekimin yaralı listesi, İHA (19.04)
- Son Dakika – başhekim Yalçın Koçyiğit, 16 yaralının adı (19.08)
- Türkiye Gazetesi – aynı liste; girişte 16 ölü, 13 yaralı (19.46)
- SOL Parti – Aliağa'da işçiler ölüyor (@solpartibilgi)
- EHP – HABAŞ paylaşımı, yeni hesap (@emekcihareketi)
- soL – 10 işçi hayatını kaybetti; TKP'nin 19.30 çağrısı (18.53)
- Cumhuriyet – Sosyalist partilerden açıklama (17.31)
- Evrensel – EMEP Genel Başkanı Seyit Aslan (17.16)
- Evrensel – DEM Parti MYK (16.20)
- Haberler – Erkan Baş (16.00)
- Cumhuriyet – Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel (15.08)
- Habertürk – HABAŞ'taki patlamayla ilgili 5 kişi gözaltına alındı (18.22)
- İHA – HABAŞ'taki patlamayla ilgili 5 kişi gözaltına alındı
- Timeturk – Vali Elban: ölü sayısı 10 (17.43)
- DHA – 10 ölü, 15 yaralı; valinin olay yeri açıklaması (17.44)
- Evrensel – Cinayet mahali HABAŞ'ın ölüm karnesi (17.52; 19.36'da 16 ve 27, 23.16'da 17 ve 28)
- Evrensel – gelişme haberi, 23.11: başlık 17, Memişoğlu'nun mesajı
- İSİG Meclisi – Yücel Memiş ve Sonay Tezcan gözaltına alındı (16.15)
- Umut-Sen – Memiş ve Tezcan sürüklenerek gözaltına alındı (16.08)
- Evrensel – HABAŞ'taki patlamada can kaybı 16'ya yükseldi (21.06; başlık artık "çok sayıda")
- Sabah – can kaybı 16, 2'si ağır 13 yaralı (21.06)
- Sabah – yayın yasağı, geniş gerekçe (21.30)
- Habertürk – üç bakan fabrikada (21.48)
- Milliyet – 6 şüpheli gözaltında (21.33)
- Habertürk – 6 şüpheli gözaltında (21.18)
- Evrensel – 6 kişi gözaltına alındı (22.02)
- TRT Haber – 17 ölü, 1'i ağır 12 yaralı (22.16)
- Sözcü – can kaybı 17 (22.30)
- DHA – 17 ölü, 1'i ağır 14 yaralı; dron (10 Kasım, 10.13)
- Hürriyet – başlık 1'i ağır 13, gövde 12; 7 gözaltı (10 Kasım, 10.44)
- Cumhuriyet – Adli Tıp, "resmi açıklama" 17 ölü ve 1'i ağır 12 yaralı (10 Kasım, 10.52)
- NTV – Adli Tıp, biri ağır 14 yaralı, gözaltı 7 (10 Kasım, 11.21)
- İSİG Meclisi – 2026'nın ilk on ayında en az 1.930 işçi (10 Kasım, 12.35)
- Cumhuriyet – Memiş ve Tezcan serbest (10 Kasım, 11.50)
- Yeni Şafak – 17 ad, DNA sürüyor (10 Kasım, 12.40)
- NTV – 17 kimlik, DNA cümlesi duruyor (10 Kasım, 12.48)
- AA – adli tıp işlemleri ve 17 ad (10 Kasım, saat yok)
- Evrensel – kimlikler, Şevval Özçelik (10 Kasım, 13.11)
- Bianet – Şevval Özçelik (10 Kasım, 13.26)
- NTV – 11 gözaltı, yaralı cümlesi 14 (10 Kasım, 13.58)
- Habertürk – Tuncay, 11 karar, kiriş (10 Kasım, 14.49)
- DW – şirketin kaza raporu (10 Kasım, saat yok)
- İSİG Meclisi – Ekim raporu, HABAŞ cümlesi (10 Kasım, saat yok)
- Evrensel – defin yerleri (10 Kasım, 16.26)
- Evrensel – yayın yasağı (21.12)
- T24 – yayın yasağı (21.00)
- Cumhuriyet – yayın yasağı (20.39, güncelleme 21.11)
- Son Dakika – Aliağa Sulh Ceza Hakimliği yayın yasağı (20.35)
- BBC Türkçe – HABAŞ'ta patlamada can kaybı 10'a yükseldi
- Cumhuriyet – İSAF: ölümler ilk değil
- AP – Explosion at steel plant leaves 10 dead and 4 missing
- BirGün – İzmir'de facia: en az 6 can kaybı
- AA – Erdoğan, kabine sonrası: 16 ölü, 2'si ağır 13 yaralı
- Haberler.com – İzmir Valiliği'nden yeni açıklama
- Hürriyet – Aliağa HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası'nda patlama (canlı; 19.03 kaydı 16 ölü)
- Cumhuriyet – HABAŞ'a ait tesiste patlama
- Manisa Flash Haber – Aliağa'daki HABAŞ tesislerinde patlama
- Umut-Sen haberleşme grubu – sahadan aktarılan işçi tanıklığı (doğrulanmamış)
HABAŞ'ın geçmişi
- soL – Aşırı kar hırsıyla üretim işçileri tehdit ediyor: HABAŞ'ta üç işçi ağır yaralandı (30 Ağustos 2018)
- Evrensel – Ercüment Akdeniz, "1640 santigratlık cehennem" (13 Mayıs 2019)
- Evrensel – HABAŞ işçileri promosyon hakları için vardiya çıkışında eylem yaptı (17 Kasım 2022)
- Evrensel – İş cinayetinde HABAŞ asli kusurlu bulundu (7 Mart 2023)
- Evrensel – MESS öncesi HABAŞ patronu da saldırılara başladı: giriş-çıkış hilesi (8 Ağustos 2025)
- Evrensel – HABAŞ Limanı'ndaki iş cinayetinde yaşamını yitiren Raif Çatan'ın davası görüldü (27 Ekim 2026)
- Evrensel – İki genç işçi iş cinayetinde yaşamını yitirdi (5 Kasım 2026)
- SteelRadar – HABAŞ sıcak haddehane tesisi için bakanlık onayı
- SteelOrbis – HABAŞ soğuk hadde yatırımı ÇED süreci
Aliağa ve Türkiye geneli
- Cumhuriyet – İSİG'den Aliağa raporu: 9 yılda en az 97 işçi yaşamını yitirdi (26 Temmuz 2022)
- bianet – Aliağa Tuzla'dan farksız: iş kazası çok ama duyan yok
- Evrensel – Aliağa'da 23 yaşındaki işçi iş cinayetinde yaşamını yitirdi (8 Ağustos 2026)
- soL – 2025 yılında 2 bin 105 işçi çalışırken öldü (İSİG)
- Evrensel – İSİG: Eylül ayında 226, ilk 9 ayda en az 1.736 işçi hayatını kaybetti (7 Ekim 2026)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Resmi Gazete, 30 Haziran 2012)
Dilovası
- bianet – Dilovası işçi cinayeti davasında iki sanık tahliye edildi
- Ekmek ve Gül – Dilovası işçi katliamı davasında 5. duruşma
- Evrensel – Dilovası iş cinayeti davası: belediyenin üst düzey yöneticileri tahliye edildi (10 Eylül 2026)
- Evrensel – İlhami Şahbaz, Dilovası'nda adalet arayışı: bir duruşma salonu izlenimi (27 Mart 2026)
- Cumhuriyet – Dilovası davasında 4. celsede karar
- Kısa Dalga – Dilovası yangın davası: "Zabıtalar denetimde parfüm alıp gidiyorlardı"
- Milliyet – 7 işçinin öldüğü yangın faciasında ihmaller zinciri (4 Aralık 2025)
- NTV – Dilovası'ndaki yangın faciasında istenen cezalar belli oldu
- BirGün – Dilovası'nda adalet nöbeti başladı
Bilgi Müşterekleri yazıları: Boynumuzdaki Kart: Astor'da Çipli Takip · Örgütlenme 2.0 · Gig Ekonomisi Dosyası
Bu yazı Bilgi Müşterekleri'nin canlı belgelerindendir; CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır. Kaynak göstererek çoğaltabilir, değiştirebilir, paylaşabilirsiniz.









