Bilgi Müşterekleri
AnasayfaKonularDizilerKılavuzlarPopüler İçeriklerHakkımızdaİletişim

İSİG Meclisi'nin On Aylık Raporunu Sınıf Gözüyle Okumak: Kim Ölüyor, Nasıl Ölüyor, Neden Ölüyor?

Çocuk Tezgahta, Yaşlı İskelede, Göçmen Kayıtsız: On Ayda 1.930 Ölümün Sınıfsal Haritası

15 dk okumaYazar: Oğuz Demirkapı
İSİG Meclisi'nin On Aylık Raporunu Sınıf Gözüyle Okumak: Kim Ölüyor, Nasıl Ölüyor, Neden Ölüyor?

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG), 10 Kasım'da Ekim 2026 raporunu açıkladı. Rapora göre yılın ilk on ayında en az 1.930 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Euronews'ün 10 Kasım tarihli hesabında, Aliağa'daki HABAŞ patlamasında o tarihte bildirilen 17 ölüm de eklenince sayı en az 1.947'ye, 2016'dan bu yana kaydedilen toplam ise en az 21.956'ya ulaşıyordu. Bu ara hesap kasım ayındaki diğer ölümleri kapsamıyor. İSİG'in 13 Kasım'da aktarılan verilerine göre HABAŞ patlamasında ölen işçilerin sayısı daha sonra 19'a yükseldi. (Euronews; bianet)

Bu yazıyı HABAŞ dosyasının iki yazısının (HABAŞ'ta Patlama: Bu Bir Kaza Değil, Bir Üretim Biçimi ve Turnikenin Önünde) devamı olarak okuyun. Orada tek bir fabrikanın içine baktık. Burada aynı mantığı ülke ölçeğinde, on ayın bilançosunda arıyoruz.


Özet: On Tez

  1. Günde ortalama en az altı işçi ölüyor. 1.930 ölüm 304 güne bölündüğünde günde 6,3 eder. Bu bir "kaza sıklığı" değil, bir üretim düzeninin olağan işleyişidir.
  2. Sayı büyüyor. Geçen yılın aynı döneminde açıklanan sayı 1.737'ydi. Artış yaklaşık yüzde 11. Ekim ayında artış yüzde 14. 10 Kasım'daki ara hesaba 159 ölüm daha eklenmesi, 2025'in yıllık toplamını aşmaya yetiyor. Bu, son on yılın en yüksek yıllık toplamına ulaşmakla aynı şey değil: 2020'de en az 2.427 ölüm kaydedilmişti.
  3. Ekimde ölenlerin yüzde 87'si ücretli. On beş yıl önce bu oran yüzde 80 civarındaydı. Ölüm, proleterleşmenin izini sürüyor: küçük üretici azaldıkça ölen işçi çoğalıyor.
  4. Ekimde ölenlerin yüzde 94'ü sendikasız olarak kaydedildi. Ekimde ölen 193 işçiden yalnızca 11'i sendikalıydı. Bu raporun en çok şey söyleyen satırı budur.
  5. Çocuklar ölüyor ve yaşları küçülüyor. Ekimde 9 çocuk öldü. 14 yaş ve altındaki çocuk ölümleri bir yılda 1'den 4'e çıktı. MESEM bu tablonun devlet eliyle kurulmuş ayağıdır.
  6. Yaşlılar ölüyor. 50 yaş ve üzeri 59 işçi öldü; bunların 8'i 65 yaş ve üzerindeydi. Emekli maaşıyla geçinemeyen işçi, emekliyken de iş başında ölüyor.
  7. Görünmeyen emek ölüyor. Kadın işçiler resmi istatistikte yüzde 2, İSİG'in tespitinde yüzde 8. Göçmen işçiler 25 kişi. Ev içinde cam silerken düşen ücretsiz ev emekçisi de raporda.
  8. Ölümler bir düzenin parmak izini taşıyor. Ezilme, servis kazası, yüksekten düşme ve iş temposuyla ilişkili kalp krizi: hepsi zaman, tempo ve maliyet kararlarıdır.
  9. Resmi sayı gerçeği küçültüyor, İSİG sayısı bile tavan değil tabandır. İSİG verisinin yüzde 70'i ulusal basından geliyor; diğer bilgiler işçi yakınları, sendikalar ve yerel kaynaklardan derleniyor. Ulaşılamayan ölümler sayıya girmiyor. SGK'nın açıkladığı ölüm sayısı ile bağladığı ölüm geliri dosyası arasında yirmi yılda 24 bini aşan fark var; ancak bunlar doğrudan karşılaştırılabilir ölçüler değil.
  10. Çözüm teknik değil, örgütsel. Yönetmelik var, kanun var, uzman var. Eksik olan, işçinin işi durdurabilecek gücüdür. O güç de ancak örgütle kurulur.

Rakamlar Ne Söylüyor?

Ay Ay On Ay

İSİG'in güncellenmiş aylık dağılımı şöyle:

AyÖlüm
Ocak155
Şubat129
Mart151
Nisan190
Mayıs214
Haziran228
Temmuz216
Ağustos227
Eylül227
Ekim193
Toplam1.930

Bu tabloda iki şey dikkat çekiyor.

Birincisi mevsim. Nisandan itibaren sayı 190'ın altına düşmüyor. Haziran 228'le yılın zirvesi. Tarım hasada, inşaat şantiyeye, turizm sezona girdiğinde ölüm de artıyor. Sıcak çarpması, uzayan mesai, kalabalıklaşan tarım servisleri: yaz ayları kapitalist takvimde kazancın, işçi takviminde ölümün mevsimidir.

İkincisi "en az" sözcüğünün ağırlığı. Yılın başında ocak için açıklanan sayı 146'ydı; bugün 155. Şubat 126'dan 129'a, mart 148'den 151'e, temmuz 214'ten 216'ya çıktı. Yani her ölüm, haberi geç gelen her ölüm, geçmişe eklenerek sayılıyor. İSİG'in rakamı kapanmış bir hesap değil, açık bir defterdir. Bugün 1.930 dediğimiz sayı, yeni bilgiler geldikçe değişebilir.

Yıllar İçinde

İSİG'in her yıl kasım başında açıkladığı "ilk on ay" sayıları, açıklandıkları günkü haliyle şöyle:

Yılİlk 10 ay (açıklandığı haliyle)
20181.640
20191.477
20201.734
20211.847
20221.521
20231.634
20241.540
20251.737
20261.930

Bu sayılar sonradan güncellendiği için yıllar arası karşılaştırmada küçük kaymalar olabilir. Tabloda 2026, listelenen ilk on ay sayıları arasında en yüksek değer. Geçen yılın tamamında İSİG en az 2.105 ölüm saymıştı. 10 Kasım'daki ara hesaba 159 ölüm daha eklenmesi, bu toplamı aşmaya yeterdi; ancak bu, son on yılın rekoru anlamına gelmez. İSİG'in yıllık raporuna göre 2020'de en az 2.427 işçi hayatını kaybetmişti. İlk on ayın 2026 aylık ortalaması 193.

Bir karşılaştırma daha: Kasım 2022'de İSİG, AKP'nin yirmi yılında en az 30 bin işçinin çalışırken öldüğünü hesaplamış ve şunu sormuştu: "Hangi savaşta bu kadar arkadaşımızı kaybediyoruz?" 10 Kasım tarihli hesapta 2016'dan bu yana en az 21.956 ölüm, orta ölçekli bir ilçenin nüfusu demektir.


Kim Ölüyor?

Ücretli İşçi: Proleterleşmenin Mezar Taşı

Ekimde ölen 193 kişinin 167'si (yüzde 87) ücretli işçi ya da memur, 26'sı (yüzde 13) kendi hesabına çalışan çiftçi ya da esnaf. İSİG, on beş, on altı yıl önce bu oranın yüzde 80'e yüzde 20 olduğunu hatırlatıyor.

Bu küçük görünen kayma büyük bir süreci anlatıyor. Tarlasını satan köylü, dükkanını kapatan esnaf, atölyesi batan zanaatkar ücretli işçiye dönüşüyor. Sahibinden Satılık Fabrika yazısında anlattığımız çözülme, bu raporda ölüm satırlarına işlenmiş olarak karşımıza çıkıyor. Sermaye, mülksüzleştirdiği insanı önce iş gücü piyasasına, sonra şantiyeye, sonra da İSİG'in tablosuna gönderiyor.

Sendikasız İşçi: Raporun En Önemli Satırı

İSİG, ekimde ölen işçilerin en az 11'ini (yüzde 6) sendikalı, 182'sini (yüzde 94) sendikasız olarak kaydetti. Meclis, bazı işçilerin sendika üyeliğinin kesinleştirilemediğini de belirtiyor. Sendikalıların beşi madencilik, dördü metal, ikisi kimya iş kolundaydı. Şubat ayı raporunda bu oran daha da çarpıcıydı: ölen 126 işçiden yalnızca biri sendikalıydı.

Bunu "sendika korur" diye basitçe okumamak gerekir. HABAŞ'ta işçiler Türk Metal üyesiydi ve sendika taziyeyle yetindi. Ama genel tablo açık: iş yerinde örgüt yoksa, "bu iskele sağlam değil" diyen işçinin arkasında kimse yoksa, ölüm de sessizce gelir. Sendikasızlık ölüm nedenleri tablosunda ayrı bir satır olarak yazılmıyor ama bütün satırların arkasında duruyor.

Çocuklar: Devletin Kurduğu Çırak Tezgahı

Ekimde 9 çocuk işçi öldü: dördü 14 yaş ve altında, beşi 15 ile 17 yaş arasında. Dördü tarımda, üçü inşaatta, biri metalde, biri konaklamada çalışıyordu. Evrensel'in karşılaştırmasına göre 14 yaş ve altındaki çocuk ölümleri geçen yılın Ekim ayına göre dört katına çıktı.

İSİG, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulamasını çocukların devlet eliyle ücretsiz ya da çok ucuz emek gücüne dönüştürülmesi olarak tanımlıyor ve bazı inşaat ölümlerinde çocuk işçiliğinin gizlendiğini söylüyor. Tebeşirin Hesabı yazısında eğitim bütçesinin kimin çocuğuna yazıldığını sormuştuk. Bu raporda yanıtın öteki yüzü var: yoksul çocuğa okul değil tezgah yazılıyor. Varlıklı ailenin çocuğu 15 yaşında kurs merkezindeyken yoksul ailenin çocuğu 15 yaşında iskelede.

Yaşlılar: Emeklilik Bir Masaldır

Ekimde yaşı bilinen 175 işçinin yaklaşık yüzde 39'u ya 18 yaşın altında ya 50 yaş ve üzerindeydi. 50 ile 64 yaş arası 51 işçi, 65 yaş ve üzerindeki 8 işçi öldü. 30 ile 49 yaş arası ölümler ise 61'den 74'e çıktı; yüzde 21'lik bu artış en büyük sayısal sıçrama.

Yani çalışma hayatının iki ucu da uzuyor. Çocuk erken başlıyor, yaşlı çalışmayı bırakamıyor. On Ayda Bir Maaş yazısında enflasyonun emekli maaşını nasıl erittiğini anlatmıştık. Emekli işçi o erimiş maaşı tamamlamak için yeniden işe dönüyor ve bazen o işten dönmüyor.

Görünmeyenler: Kadın, Göçmen, Ev Emekçisi

Ekimde 15 kadın işçi öldü: altısı tarımda, üçü konaklamada, üçü genel işlerde. İSİG, SGK'nın kadınların payını yüzde 2 olarak gösterdiğini, kendi tespitinin bunun yaklaşık dört katı olduğunu söylüyor. Fark şuradan doğuyor: kadın emeği en çok kayıt dışı tarımda, temizlikte, ev içinde yoğunlaşıyor ve kayıt dışı işçi ölünce de kayıt dışı kalıyor. İSİG, kadın hareketinin talebiyle son beş yıldır ücretsiz ev emekçilerinin çalışırken yaşadığı ölümleri de sayıyor; ekimde bunlardan üçü kaydedildi. Cam silerken düşen kadın da bir iş cinayetinin kurbanıdır, çünkü o emek de toplumsal yeniden üretimin, yani yarın sabah fabrikaya gidecek işçiyi yeniden üretmenin emeğidir.

Ekimde 25 göçmen işçi öldü; 17'si Suriyeliydi. İSİG, savaşların ve askeri müdahalelerin göçmen işçiliğini artırdığını, göçmen ölümlerinin de bununla birlikte yükseldiğini vurguluyor. Göçmen işçi, sermaye için yedek sanayi ordusunun en ucuz ve en sessiz bölüğüdür: belgesi yoksa şikayet edemez, dili yoksa itiraz edemez, ölünce de çoğu zaman adı bile bilinmez. Raporda uyruğu "Mısırlı Ukraynalı" diye geçen bir işçi var. Bu muğlaklık bile göçmen emeğinin nasıl bir belirsizliğe itildiğini anlatıyor.


Nasıl Ölüyor?

Ekim ayının ölüm nedenleri şöyle:

NedenÖlüm
Ezilme ve göçük43
Trafik ve servis kazası35
Yüksekten düşme30
Kalp krizi ve beyin kanaması20
Şiddet16
Patlama ve yanma9
Elektrik çarpması9
Nesne çarpması ve düşmesi6
İntihar4
Zehirlenme ve boğulma2
Diğer19

Bu tabloyu teknik bir liste gibi okumak, sermayenin istediği okumadır. Oysa her satır bir maliyet kararına karşılık geliyor.

Ezilme ve göçük, iş makinesinin yanına gözcü koymamanın, kalıp iskelesini hesapsız kurmanın, madende tahkimatı ucuz tutmanın sonucudur.

Trafik ve servis kazası, işçiyi on iki saat çalıştırıp sonra eski bir minibüse doldurmanın sonucudur. İSİG taşımacılık ölümlerini lojistik ağların genişlemesine, uzun çalışma saatlerine, eski araçlara ve yetersiz bakıma bağlıyor. Burada gig ekonomisi dosyamızda anlattığımız algoritmik tempo da devreye giriyor: teslimat süresini uygulama belirliyor, hızın bedelini kurye ödüyor.

Yüksekten düşme, emniyet kemerinin, korkuluğun, filenin "zaman kaybı" sayıldığı şantiyelerin ürünüdür. İSİG, inşaat ölümlerinin ağırlıkla kentsel dönüşüm inşaatlarında yaşandığını söylüyor. Rantın en hızlı döndüğü yerde iskele en zayıf kuruluyor.

Kalp krizi ve beyin kanaması satırı en çok gözden kaçan satırdır. İSİG, bu 20 ölümü yoğun iş temposuyla ilişkilendiriyor. Bu ölümleri "eceliyle öldü" diye yazmak kolaydır. Ama Marx'ın Kapital'de iş günü üzerine yazdığı bölüm tam olarak bunu anlatır: sermaye, iş gününü uzatarak yalnızca iş gücünü değil, işçinin yaşam süresini de tüketir. Bugün HABAŞ'ta yirmi yıldır uygulanan 12 saatlik vardiya düzeni bunun Türkiye'deki adıdır.

İntihar satırında dört işçi var. Bunu da iş cinayeti saymak gerekir, çünkü iş yerindeki baskı, borç, mobbing ve geleceksizlik bir insanı bu noktaya getirebiliyor.

Bir de raporun yurt dışı satırı var: Karadeniz'de Türkiye merkezli şirketlerin gemilerinde, Rusya ile Ukrayna arasındaki saldırılarda 13 denizci öldü. Savaşın emek faturası, savaşa karar verenlerin değil, savaş bölgesinden yük taşımak zorunda bırakılan gemicilerin hesabına yazılıyor.


Resmi Sayı, Gerçek Sayı

İSİG'in verisi nereden geliyor? Meclis'in kendi açıklamasına göre bilgilerin yüzde 70'i ulusal basından, yüzde 30'u iş arkadaşlarından, ailelerden, derneklerden, sendikalardan, iş yeri hekimlerinden ve yerel basından derleniyor. Yani bu sayı, Meclis'in bilgisine ulaşabildiği ölümlerin sayısıdır. Basına yansımayan ve başka kaynaklarca da bildirilmeyen bir ölüm, tarladan sessizce kaldırılan göçmen, kayıtsız atölyede ölen çocuk bu tabloya girmeyebiliyor. Bu yüzden İSİG sayısını tavan değil taban olarak okumak gerekiyor.

Resmi tarafta durum daha da sorunlu. SGK'nın 2024 verilerinde 4/a kapsamında iş kazası sonucu ölen sigortalı sayısı 1.897; kendi hesabına çalışan 4/b sigortalıları da eklendiğinde toplam 1.905. (FirstİSG) Ama SGK'nın açıkladığı bir başka veri var: iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle bağlanan ölüm geliri dosyası. 2005 ile 2024 arasında SGK'nın kamuoyuna açıkladığı işçi ölümü toplamı 27.695, aynı dönemde bağlanan ölüm geliri dosyası 52.455. Aradaki fark 24 bini aşıyor. Ölüm geliri dosyaları ile aynı yıl bildirilen ölüm sayıları aynı ölçü değil: dosyalar daha önceki yıllara ait olaylar ve sonradan sonuçlanan işlemler içerebilir. Bu nedenle fark doğrudan ek ölüm sayısı olarak okunamaz; yine de verilerin kapsam ve yöntem bakımından açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

Meslek hastalığı ise neredeyse hiç görünmüyor. Silikozdan, asbestten, kimyasaldan yavaş yavaş ölen işçi "iş cinayeti" tablosuna çoğu zaman giremiyor, çünkü teşhis konmuyor, konsa da işle ilişkisi kurulmuyor.

Bir de iş yeri ölçeği meselesi var. SGK'nın 2025 verilerinden yapılan hesaba göre, 50'den az çalışanı olan iş yerlerinde bildirilen her bin kazaya 5,98 ölüm düşerken, 50 ve üzeri çalışanı olan iş yerlerinde bu oran 1,46. Bu ölçü çalışan başına ölüm riskini değil, bildirilen kazalara göre ölüm sayısını gösteriyor. Küçük iş yerinde kaza ölüme yaklaşık dört kat daha sık dönüşüyor. Taşeronlaşma, büyük şirketlerin riskli işi küçük firmalara devretmesi demektir; risk dışarı aktarılır, ölüm de onunla birlikte.


Sınıfsal Okuma: Kaza Değil, Cinayet; Kader Değil, Düzen

Engels'in Sözcüğü

"İş cinayeti" sözcüğü bazılarına abartılı geliyor. Oysa bu sözcüğün kökü 1845'e, Engels'in İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu kitabına uzanıyor. Engels orada "toplumsal cinayet" kavramını kullanır: toplum, binlerce insanı erken ve doğal olmayan bir ölümün kaçınılmaz olduğu koşullara itiyorsa, bunu bildiği halde o koşulları sürdürüyorsa, bu tek bir kişinin kılıçla işlediği cinayetten daha az cinayet değildir. Fark yalnızca failin görünmez olmasıdır.

İSİG'in "kaza" yerine "cinayet" demesi bir retorik tercih değil, bu çözümlemenin bugünkü karşılığıdır. HABAŞ için yaptığı tanım da aynı yerde duruyor: "Bu katliam fabrikalardaki sömürü sisteminin Soma'sıdır."

Marx'ın Tufanı

Marx, Kapital'in iş günü bölümünde sermayenin parolasını Fransızca bir sözle verir: Après moi le déluge, yani "benden sonra tufan". Sermaye, toplum tarafından zorlanmadıkça işçinin sağlığını ve yaşam süresini hesaba katmaz. İngiliz fabrika yasaları işverenlerin vicdanından değil, işçilerin on saatlik iş günü mücadelesinden doğmuştu.

Türkiye'de bu zorlama zayıfladıkça tufan büyüyor. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 2012'de çıktı; ama küçük iş yerleri için getirdiği yükümlülükler defalarca ertelendi, denetim sayısı ihtiyacın çok gerisinde kaldı, cezalar caydırıcı olmaktan uzak tutuldu. Soma'da 301 madenci öldü, sorumluların çoğu kısa sürede dışarı çıktı. Dilovası davası yıllar sonra görülebildi. HABAŞ yazımızda anlattığımız gibi, cezasızlık sınıf adaletinin adıdır: işçinin ölümü, patron için bir "masraf kalemi" olarak kalır ve o kalem, önlem almanın maliyetinden ucuz olduğu sürece önlem alınmaz.

Devletin İki Yüzü

Devlet bu tabloda tarafsız bir hakem değil. İSİG, HABAŞ'ta 12 saatlik çalışma düzeninin yirmi yıldır uygulandığını ve devletin bunu teşvik ettiğini söylüyor. MESEM'i çocuk emeğini ucuzlatan bir devlet programı olarak tanımlıyor. Patlamanın ardından üretimin sürdüğünü, fabrika duvarındaki pankartın kaldırıldığını, tepki gösterenlerin hastane önünde gözaltına alındığını aktarıyor.

Bu, İHD raporu üzerine yazdığımız asimetrinin bir kez daha görünmesidir: devlet fabrikada yok, meydanda var. İş güvenliği denetiminde eksik, pankart indirmede eksiksiz.

Teknolojinin Kime Hizmet Ettiği

Bir çelişkiye daha dikkat çekmek gerekiyor. Bugün işçinin boynuna takılan kartla kaç dakika hareketsiz kaldığı ölçülebiliyor. Aynı sensör teknolojisi, bir ocağın sıcaklığını, bir vincin taşıma yükünü, bir kuyudaki gaz seviyesini gerçek zamanlı izleyip tehlike anında üretimi durdurabilir. Teknik olarak ikisi aynı şeydir. Hangisinin kurulacağını teknik değil sınıfsal bir karar belirliyor: işçiyi izlemek kar getiriyor, işçiyi korumak maliyet çıkarıyor.

Kazanılan Saat, Küçülen Pay yazısında yapay zeka çağında verimlilik kazanımlarının iş süresine yansımadığını göstermiştik. Bu raporda o tezin en çıplak sonucu var: verimlilik artıyor ama iş günü kısalmıyor, tempo hızlanıyor ve hızın bedeli kalp krizi, servis kazası ve yorgunlukla düşen işçi olarak geri dönüyor.


İki Dil, İki Sınıf

Aynı ölüm, iki farklı dille anlatılıyor. Hangi dili kullandığımız, hangi sınıfın tarafında durduğumuzu da belirliyor.

Sermayenin ve iktidarın diliİşçinin ve sınıfın dili
İş kazasıİş cinayeti
Kader, ecel, talihsizlikÖnlenebilir ölüm
Münferit olayÜretim biçiminin olağan sonucu
İşçinin dikkatsizliğiTempo, vardiya, yorgunluk
İş güvenliği bir masraf kalemidirYaşam pazarlık konusu olamaz
Soruşturma başlatıldıSorumlular yargılansın, bakan istifa etsin
Esnek çalışma, 12 saat vardiyaSekiz saatlik iş günü, insanca mesai
Mesleki eğitim, MESEMÇocuk işçiliği
Taziye ve başsağlığıÖrgüt ve dayanışma
İstatistikBin dokuz yüz otuz isim

Kelimelerin Sınıfı yazısında hegemonyanın dilde nasıl kurulduğunu tartışmıştık. "İş kazası" sözcüğü bu hegemonyanın en başarılı ürünlerinden biridir: faili olmayan, nedeni olmayan, sorumlusu olmayan bir ölüm tarif eder. Sözcüğü değiştirmek, bakışı değiştirmenin ilk adımıdır.


Ne Yapmalı? Somut Görevler

İSİG'in çağrısı açık: işçilerin örgütlenmesi, dayanışması ve mücadelesi. Bu çağrıyı günlük hayata indirmek için şunları önerebiliriz.

İş Yerinde

  • 6331 sayılı Kanun'un 13. maddesindeki çalışmaktan kaçınma hakkını öğrenelim ve öğretelim. Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurul yoksa işverene başvurarak durumun tespitini ve önlem alınmasını isteyebilir. Talep yönünde karar verilirse önlemler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir; ücret ve diğer hakları saklıdır. Tehlike ciddi, yakın ve önlenemezse başvuru usulünü beklemeden tehlikeli bölgeyi terk edip güvenli yere gidebilir. (Kanun, madde 13)
  • Elli ve üzeri çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurullarının gerçekten toplanmasını, işçi temsilcilerinin patron tarafından atanmasını değil işçiler tarafından seçilmesini isteyelim.
  • Riskli durumları yazılı ve tarihli kayda geçirelim. Fotoğraf, tutanak, mesaj: HABAŞ'ta telefonunu teslim etmeyen işçinin yaptığı gibi.
  • Sendikası olmayan iş yerinde örgütlenmenin ilk adımını iş güvenliği talebi üzerinden atalım. "Yaşamak istiyoruz" talebi, ücret talebinden önce bile birleştirici olabiliyor.

Toplumda

  • Ölümleri İSİG Meclisi'ne bildirelim. Yerel basında, mahallede, köyde duyduğumuz her ölüm bu defterin eksik bir satırıdır.
  • MESEM'e karşı veliler, öğretmenler ve eğitim sendikalarıyla birlikte ses çıkaralım. Çocuğun yeri iskele değil, okuldur.
  • Sekiz saatlik iş günü talebini yeniden gündemin merkezine taşıyalım. 12 saatlik vardiya, yorgunluğun ve ölümün en sistematik kaynağıdır.
  • Göçmen işçilerle dayanışmayı İSG mücadelesinin parçası yapalım. Belgesiz işçiyi koruyamayan bir iş yeri, belgeli işçiyi de korumaz.
  • Cezasızlığa karşı davaları izleyelim. Soma'yı, Dilovası'nı, HABAŞ'ı unutturmamak, mahkeme salonlarını boş bırakmamak bir görevdir.

Örgütlerimizde

  • Her ayın raporunu bir okuma ve tartışma konusu yapalım. Sayıları ezberlemek için değil, kendi iş kolumuzun, kendi ilimizin satırını bulmak için.
  • Emek Anayasası önerimizdeki iş sağlığı ve yaşam hakkı maddelerini yerel toplantılarda tartışalım; anayasa tartışmasını emeğin gündemiyle dolduralım.
  • Örgütlenme 2.0 ve Sınıf Yeniden Masada yazılarında önerdiğimiz ağ biçimli, iş yerleri arası örgütlenme modelini İSG ağı olarak deneyelim: farklı fabrikalardan, şantiyelerden, depolardan işçilerin risk bilgisini paylaştığı ortak bir dayanışma hattı.

Sevgili Genç Yoldaşlar

Bu yazıdaki sayıların hepsi birer insan. Ekim ayının ilk satırlarından birinde Türkan Keskin'in adı var: 22 Ekim'de Polatlı'da pancar hasadında, pancar sökme makinesine sıkışarak öldü. Onun gibi 1.929 kişi daha var bu on ayın defterinde. Her birinin bir annesi, bir çocuğu, bir arkadaşı, akşam eve dönmesini bekleyen birileri vardı.

Size bu sayıları yas tutmak için değil, düşünmek için anlatıyoruz. Emeğin Rızası yazısında sorduğumuz soru burada bütün ağırlığıyla karşımızda duruyor: işçi neden boyun eğer, ne zaman doğrulur? Yanıtın bir yanı bu rapordadır. Ekimde ölenlerin yüzde 94'ü sendikasız olarak kaydedildi; bazı işçilerin üyelik durumu ise kesinleştirilemedi. Örgütsüz işçi, kendisini öldüren düzene karşı tek başına duramaz. Örgütlü işçi ise işi durdurabilir ve işi durdurabilen işçi, ölümü de durdurabilir.

Engels bundan 181 yıl önce bu ölümlere "toplumsal cinayet" demişti. O günden bu yana işçi sınıfı sekiz saatlik iş gününü, fabrika yasalarını, iş güvenliği kurullarını mücadeleyle kazandı. Hiçbiri patronun vicdanından gelmedi. Bugün kaybettiklerimizi geri kazanmanın yolu da aynıdır.

Yaşamak bir haktır. O hakkı korumak, ancak birlikte mümkündür.


Kaynaklar

Bilgi Müşterekleri'nden ilgili yazılar: HABAŞ'ta Patlama · Turnikenin Önünde · Emek Anayasası · Emeğin Rızası · Sahibinden Satılık Fabrika · Kazanılan Saat, Küçülen Pay · Tebeşirin Hesabı · On Ayda Bir Maaş · Boynumuzdaki Kart · Gig Ekonomisi Dosyası · Kelimelerin Sınıfı · Örgütlenme 2.0 · Sınıf Yeniden Masada

İlgili Başlıklar

Haber Bülteni Aboneliği