Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - 17-23 Kasım 2026
Sermaye Büyüyor, Emek Eksiliyor

Dizi notu: Bu, dizinin yedinci sayısıdır. 22 Kasım 2026 gecesine kadar erişilebilen bilgilerle hazırlanmıştır; 23 Kasım gelişmeleri dahil değildir. Bu dizi her pazartesi bir önceki haftanın teknoloji ve emek gelişmelerini derliyor. Her haberi aynı üç soruyla ele alıyoruz: Ne oldu? Sınıfsal okuması ne? Bizim için neden önemli? Bu sayfa canlı bir belgedir. Eksik ya da yanlış gördüğünüz her bilgiyi bize yazın, düzeltelim.
Önce Kısa Özet
Sevgili Genç Yoldaşlar,
Bu haftanın tek cümlelik özeti şudur: Yapay zeka sermayesi tarihinin en büyük haftasını yaşarken, o sermayeyi mümkün kılan emeğin güvencesi aynı hafta içinde biraz daha eksildi.
Salı günü Nvidia üç aylık gelirini 115,8 milyar dolar olarak açıkladı. Çarşamba günü Anthropic hisse fiyatını 83 dolar olarak belirledi, perşembe günü borsada zil çaldı ve tarihin en büyük halka arzı tamamlandı. Aynı salı günü Avustralya'da Bunnings 350 teknoloji işini Tata'ya devretti. Aynı perşembe günü Lizbon'da Meta için içerik denetleyen 1.400 işçinin önüne 950 kişilik bir "gönüllü ayrılma" kağıdı kondu.
Bu iki haber dizisi birbirinden bağımsız değildir. Biri, toplumsal bilginin ve hesaplama gücünün özel mülkiyet olarak fiyatlanmasıdır. Öteki, o fiyatı haklı çıkarmak için ücret kaleminin kısılmasıdır.
Ama hafta yalnızca kayıp haberlerinden ibaret değildi. ABD'de fiber ağını döşeyen 1.300'den fazla işçi grev yetkisi verdi. Tayvan'da geçen hafta "yenildik" diyen Micron sendikası arabuluculuk masasına geri döndü. Loudoun, yani dünyanın veri merkezi başkenti, belirli başvurular hakkındaki nihai kararları duraklattı. Antalya'da ise COP31 genel bir kapak kararı üzerinde uzlaşma sağlanamadan kapandı.
Geçen haftadan kalanlar
- Micron (Tayvan): 17 Kasım'da arabuluculuk yeniden başladı, anlaşma çıkmadı. Sendika şirket önerisini üye oylamasına götürecek. İkinci toplantı 26 Kasım'da.
- Microsoft: Nadella gönüllü çıkış programını ilk kez kamuoyu önünde savundu. Zorunlu bir tur gelip gelmeyeceği sorusunu yanıtsız bıraktı. Karar süresi Aralık başında doluyor.
- Anthropic: Fiyat 83 dolar, toplanan para yaklaşık 81,3 milyar dolar. İlk gün kapanışı 97,17 dolar.
- Nvidia: Gelir 115,8 milyar dolar, net kar 65,3 milyar dolar. Şirketi geçici CEO yönetiyor.
- Veri merkezleri: Loudoun County 17 Kasım'da belirli başvurulara ilişkin nihai kararları bir yıla kadar duraklattı; yeni başvurular alınmaya devam ediyor. Minneapolis'te moratoryum 21 Kasım'da kuralsız biçimde sona erdi.
- COP31: 22 Kasım'da kapak kararı kabul edilemeden kapandı. Antalya Yapay Zeka Taahhüdü 16 Kasım'da duyuruldu, bağlayıcı hedef içermiyor.
- Qualcomm: Kaliforniya'da 520 kişilik kalıcı işten çıkarma bildirimi yapıldı.
- Qantas-Accenture: "Yapay zeka aklaması" tartışması Bunnings kararıyla büyüdü.
Bu haftanın yeni başlıkları
- Accenture-Meta (Portekiz): Meta'ya içerik denetimi yapan ekiplerde yaklaşık 950 kadro, Accenture'ın Portekiz'deki iş gücünün yaklaşık yüzde 16'sı.
- Bunnings-TCS (Avustralya): 230 kadrolu, 120 yüklenici teknoloji işçisi. İş Avustralya, Hindistan ve Filipinler'deki ekiplere.
- Forged Fiber 37 (ABD): AT&T iştirakinde 1.300'den fazla işçiden ilk sözleşme için grev yetkisi.
- Toplu sözleşmede yapay zeka: Oakland ve Columbus örnekleri. Avrupa'da bağlayıcı kural talebi.
- Yelp ve Intel: Kadro azaltan iki şirket daha.
- Avrupa Komisyonu: Yapay zeka aracıyla yürütülen saldırı 19 Kasım'da doğrulandı. Haftalarca kapalı kalan sistemler çalışanların ücret ve izin sistemleri.
- Türkiye: MNT Tıp'ta yapay zeka gerekçeli sendikal tasfiye iddiası, bir haftada 521 hesaba erişim engeli.
Bu Hafta Yayımlanan Yazılar
16-22 Kasım arasında yayımlanan teknoloji ve emek yazılarımız:
- Kazanılan Saat, Küçülen Pay - ILO'nun yeni döneminde yapay zeka, verimlilik ve bölüşüm
- Avrupa Komisyonu'na Yapay Zeka Destekli Saldırı - Siber güvenliğin sınıfsal boyutu
- İş Ortadan Kalkmadı: MNT'de Yapay Zeka Gerekçesi ve Sendikal Ayrımcılık
Haftanın Tablosu
| Gelişme | Sermayenin dili | Emeğin sorusu |
|---|---|---|
| Nvidia bilançosu | "İvmemiz gerçek" | 65 milyar dolarlık çeyrek karından çipi üreten işçiye ne düştü? |
| Nvidia hissedar ödemesi | Hissedara değer iadesi | Bir çeyrekte 28 milyar dolar hissedara giderken kar payı isteyen Taoyuan işçisine neden "hayır"? |
| Anthropic halka arzı | Altı kat talep, güçlü yatırımcı güveni | Toplumun ortak bilgisinden damıtılan değere kim el koyuyor? |
| Anthropic özel satışı | Stratejik ortaklık | Çipi satan, bulutu kiralayan ve hisseyi alan aynı şirketlerse buna rekabet denir mi? |
| Accenture-Meta | Müşteri talebinde büyük değişim | İşi Meta belirliyor, işten Accenture çıkarıyorsa işçi kiminle pazarlık edecek? |
| Bunnings-TCS | Küresel uzmanlığa erişim | İş duruyorsa giden ne: iş mi, ücret düzeyi mi? |
| Qualcomm | Performans odaklı azaltma | Ölçütünü yalnızca şirketin bildiği performans kimi korur? |
| Microsoft gönüllü çıkış | Çalışana "inisiyatif" | Kabul etmeyeni ne bekliyor? |
| Forged Fiber 37 | Müzakere sürüyor | Üzerinde anlaşılan taslak neden geri çekildi? |
| Micron, Singapur | Yatırımlar planlandığı gibi | Ekipman Singapur'a giderken Taoyuan'a verilen mesaj ne? |
| Loudoun County | Yatırım ortamı zarar görür | 245 tesisten sonra bile "dur" demek neden bu kadar zor? |
| COP31 ve Antalya Taahhüdü | Yapay zeka iklim çözümünün parçası | Hedefi olmayan bir taahhüt kimi bağlar? |
| Avrupa Komisyonu saldırısı | Gerekli adımlar atıldı | Ücret ve izin sistemi haftalarca kapalıyken çalışana kim hesap verdi? |
| MNT Tıp | Yapay zekaya geçiş, küçülme | Sekiz kişi çıkarılıp üç kişi alındıysa küçülen ne? |
Zil Sermayeye Çaldı
Nvidia: Rekor Gelir, Geçici CEO, Kalıcı Mülkiyet
17 Kasım 2026 · ABD · Yarı iletken, hesaplama mülkiyeti, sermaye birikimi
Ne oldu?
Nvidia, 25 Ekim'de biten çeyrek için 115,8 milyar dolar gelir açıkladı. Bu, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 103, bir önceki çeyreğe göre yüzde 20 artış demek. Gelirin 107,6 milyar doları veri merkezi satışlarından geldi. Net kar 65,3 milyar dolar, brüt kar marjı yüzde 74,8. Şirket gelecek çeyrek için 130 milyar dolar bekliyor.
Aynı açıklamaya göre şirket bu çeyrekte hisse geri alımları ve temettüler yoluyla hissedarlarına 28,1 milyar dolar aktardı. Geri alım için yetkilendirilmiş 227,3 milyar dolar daha bekliyor. Çeyrek içinde başka şirketlerin hisselerine 15,7 milyar dolar yatırıldı. Açık model ve veri kümelerinin en büyük paylaşım platformu olan Hugging Face'i satın alma anlaşması da onay bekleyenler arasında.
Bu bilanço, kurucu CEO Jensen Huang'ın 11 Kasım'da kabul edilen istifasından sonraki ilk bilanço. Şirketi mali işler yöneticisi Colette Kress geçici CEO olarak yönetiyor. Bağımsız bir yönetim kurulu komitesinin soruşturması sürüyor. ABD Ticaret Bakanlığı ise 16 Kasım'da ileri çiplere yurt dışındaki sunucular üzerinden uzaktan erişimi lisansa bağlayan geçici bir kural yayımladı.
Sınıfsal okuma
Burada üç ayrı şey görüyoruz.
Birincisi, kişi gitti, mülkiyet kaldı. Geçen hafta Bir CEO'nun Özel Hayatı Nasıl "Ulusal Güvenlik" Meselesi Oldu yazısında sorduğumuz soru yanıtını buldu: Sermaye kişilere bağlı değildir. Kurucu gittiği çeyrekte şirket tarihinin en yüksek gelirini açıkladı.
İkincisi, yüzde 75'e yakın brüt marj bir rekabet fiyatı değildir, bir tekel rantıdır. Yapay zeka yarışına giren her şirket bu geçiş ücretini ödüyor ve ödediğini kendi ücret kaleminden çıkarmaya çalışıyor. Aşağıda okuyacağınız işten çıkarma haberlerinin öbür ucu burasıdır.
Üçüncüsü, sayıları yan yana koyalım. Nvidia'nın en kritik bellek tedarikçilerinden Micron'da Taoyuan işçileri haftalardır kalıcı bir kar payı istiyor. Aynı hafta Nvidia tek çeyrekte 28 milyar doları hissedarına dağıttı. Zincirin bir ucunda geri alım, öbür ucunda "tek seferlik prim" var.
Bizim için neden önemli?
Hugging Face ayrıntısı bizim için küçük değil. OpenAI ve Hugging Face Olayını Nasıl Okumalıyız? yazısında açık modellerin ortak deposunun kimin elinde olduğunu sormuştuk. Çipi satan şirket deponun da sahibi olursa "açık model" sözü mülkiyet bakımından boşalır. Halkın modeli tartışmasını donanım ve depo mülkiyetinden ayrı yürütemeyiz.
Anthropic: Tarihin En Büyük Halka Arzı
18-19 Kasım 2026 · ABD · Halka arz, tekelleşme, genel zeka
Ne oldu?
Anthropic 18 Kasım'da hisse fiyatını 70-78 dolarlık aralığın üzerinde, 83 dolar olarak belirledi. 980 milyon hisse satıldı, yaklaşık 81,3 milyar dolar toplandı. Bu, SpaceX'i geçerek kayıtlardaki en büyük halka arz oldu. Hisse 19 Kasım'da Nasdaq'ta ANT koduyla 111,50 dolardan açıldı, günü 97,17 dolardan kapattı. Fiyatlamadaki değerleme yaklaşık 1,5 trilyon dolardı.
Halka arza eşlik eden bir de özel satış var. AMD, Broadcom, Google, Micron, Microsoft, Nvidia ve TSMC, halka arz fiyatından toplam 26 milyar dolarlık oy hakkı olmayan N sınıfı hisse aldı. Finimize'ın aktardığı dosyaya göre Google ve Nvidia'nın payı 10'ar milyar dolar.
Şirketin öbür yüzü de aynı belgelerde. BNN Bloomberg'in aktardığına göre Anthropic standart muhasebe kurallarına göre zararda, 6,2 milyar dolar borcu var ve önümüzdeki yıllar için 900 milyar dolarlık hesaplama ve altyapı harcaması taahhüdü imzalamış durumda. Bunun 70 milyar doları önümüzdeki 12 aya ait.
Yönetim yapısına gelince: Beş hisse sınıfı var. Yedi kurucunun elindeki tek bir F sınıfı hisse oyların yüzde 50,1'ini taşıyor, Uzun Vadeli Fayda Vakfı da yönetim kurulunun çoğunluğunu seçiyor.
Sınıfsal okuma
Geçen hafta Tanıtım Turundaki Tekel yazısında bu halka arzı "kamusal söylem, özel mülkiyet" diye özetlemiştik. Bu hafta üç şey somutlaştı.
Para halktan, oy kurucudan. Halka açılan şey mülkiyet değil, finansmandır. 81 milyar dolar toplandı ama karar hakkı yedi kişide ve onların belirlediği bir vakıfta kaldı. "Halka arz" sözündeki halk, bu yapıda yalnızca sermaye sağlayandır.
Tedarikçi, hissedar ve müşteri aynı şirketler. Çipi tasarlayan Nvidia ve AMD, üreten TSMC, belleği sağlayan Micron, bulutu kiralayan Google ve Microsoft şimdi hissedar. Anthropic'in topladığı paranın büyük bölümü yine bu şirketlere hesaplama faturası olarak geri dönecek. Lenin'in mali sermaye çözümlemesinde anlattığı iç içe geçme budur: Rekabet söylemi sürer, üretimin kilit halkaları tek bir hisse ağı içinde birbirine bağlanır.
Değerleme emeğin değersizleşmesi üzerine bir bahistir. 1,5 trilyon dolarlık fiyat ve 900 milyar dolarlık taahhüt, ancak bu modeller şirketlere çok büyük ölçekte ücret tasarrufu sağlarsa geri döner. Yatırımcı model satın almıyor, gelecekte ödenmeyecek ücretleri satın alıyor. Marx'ın Grundrisse'de genel zeka dediği şey, yani toplumun ortak bilgi birikimi, burada hisse senedine çevrilmiş durumda.
Bizim için neden önemli?
Türkiye'de bu araçları kullanan her şirket bu zincirin son halkasıdır. Abonelik ücreti dolarla ödenir, tasarruf Türkiye'deki ücret kaleminden beklenir. "Hangi model daha iyi" tartışması bizi oyalamamalı. Soru şudur: Bu sistemler kimin, kimin denetiminde, kimin yararına?
Yapay Zeka Bahane, Taşeron Yöntem
Accenture-Meta: İşi Meta Belirliyor, Kağıdı Accenture Uzatıyor
19 Kasım 2026 · Portekiz · Taşeronlaşma, içerik denetimi, gönüllü ayrılma
Ne oldu?
Reuters'ın 19 Kasım haberine göre Accenture, Portekiz'de Meta'ya hizmet veren ekiplerde Ocak ayına kadar yaklaşık 950 kadroyu gönüllü ayrılma programıyla azaltmayı hedefliyor. Bu hedef, şirketin Portekiz'deki toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 16'sına karşılık geliyor. Etkilenenler Lizbon'da Meta için "Güven ve Güvenlik" işi, yani içerik denetimi yapan ekipler. Programa yaklaşık 1.400 kişi başvurabiliyor. Şirketin gerekçesi, müşterinin bu işe yönelik talebindeki büyük değişim. Haber, Meta'nın yapay zekaya bağlı verimlilik hamlesine işaret ediyor.
Sınıfsal okuma
Geçen hafta Qantas'ın işini devralan Accenture'dı. Bu hafta işten çıkaran Accenture. Aynı şirket bir ülkede "yapay zeka dönüşümü" adıyla iş topluyor, öbür ülkede "talep değişimi" adıyla işçi çıkarıyor. Taşeron, sermayenin iki yönlü amortisörüdür: İşi ucuza alır, riski işçiye aktarır.
1.400 kişiden 950'sinin gitmesi hedefleniyorsa "gönüllü" sözü hukuki bir sıfattır, toplumsal bir gerçek değildir. Üç kişiden ikisinin gideceği bir ekipte kalmayı seçmek de bir güvence değildir.
Bir de işin niteliği var. İçerik denetçileri, şiddet ve istismar görüntülerine bakarak hem platformu temizleyen hem de denetim modellerini eğiten işçilerdir. Kendi emeğiyle eğittiği sistem gerekçe gösterilerek kapı önüne konan işçi, bu çağın en yalın sömürü örneğidir.
Bizim için neden önemli?
Türkiye'deki çağrı merkezleri, içerik denetimi şirketleri ve dış kaynak yazılım ekipleri aynı yapının içinde. İşin gerçek sahibi ile bordrodaki işveren ayrıldığında talep doğru adrese gitmez. Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu, yapay zeka gerekçeli her çıkarmada ilk hatırlanacak hukuki dayanaktır.
Bunnings-TCS: Yılın Üçüncü "Ortaklığı"
17 Kasım 2026 · Avustralya · Taşeronlaşma, yurt dışına iş aktarımı
Ne oldu?
Avustralya'nın en büyük yapı market zinciri Bunnings, Tata Consultancy Services ile teknoloji hizmetleri ortaklığı kurduğunu duyurdu. Şirketin kendi açıklamasına göre yaklaşık 230 kadrolu teknoloji pozisyonu kapanıyor, yaklaşık 120 yüklenicinin işi bitiyor. İşler TCS'nin Avustralya, Hindistan ve Filipinler'deki ekiplerine aktarılıyor, şirkette yaklaşık 500 kişilik bir çekirdek ekip kalıyor. Şirket gerekçe olarak teknoloji hizmetinin maliyetini düşürmeyi ve tasarrufu müşteri deneyimine yatırmayı gösteriyor. Aynı dönemde şirketin yapay zeka alışveriş asistanı "Buddy" öne çıkarılıyor.
Avustralya Hizmetler Sendikası (ASU) kararı sert biçimde eleştirdi. Sendikaya göre bu, yıl içinde üçüncü kez görülen aynı anlaşmadır: İş burada kesilir, aynı iş başka yerde daha ucuza yaptırılır, adına da ortaklık denir.
Sınıfsal okuma
Bu haberde yapay zeka neredeyse hiç iş yapmıyor. İş ortadan kalkmadı, yer değiştirdi. Değişen şey işin kendisi değil, o işe ödenen ücrettir. Bunnings bunu açıkça da söylüyor: Amaç maliyeti düşürmek.
Qantas, Woolworths, Bunnings. Avustralya'da tartışma artık "yapay zeka işleri alıyor mu" sorusundan "şirketler taşeronlaşmayı yapay zeka ambalajıyla mı sunuyor" sorusuna döndü. Bu dönüşü sendika sağladı. Kavramı doğru koymak mücadelenin yarısıdır.
Bir şey daha: Hindistan'daki ya da Filipinler'deki işçi bu hikayenin kazananı değildir. Aynı işi daha düşük ücrete yapan işçi, bir sonraki "ortaklıkta" yerini daha da ucuza bırakacak olandır. Rakip öteki ülkenin işçisi değil, ücret farkından kar çıkaran sermayedir.
Bizim için neden önemli?
Türkiye bu zincirde iki yerde birden duruyor. Avrupa şirketleri için ucuz yazılım emeği sağlayan ülke, kendi şirketleri içinse işi taşerona devreden ülke. İş Ortadan Kalkmadı yazısındaki soru burada da geçerli: Otomasyon işi mi kaldırıyor, istihdamı mı yeniden örgütlüyor?
Qualcomm: "Performans" Kaliforniya'ya Vardı
13-18 Kasım 2026 · ABD ve Hindistan · Mühendislik emeği, işten çıkarma
Ne oldu?
Qualcomm, Kaliforniya'da kalıcı işten çıkarma bildirimleri yaptı. San Diego Union-Tribune'ün aktardığına göre San Diego'da 442, Santa Clara'da 78, toplam 520 kişi. Şirketin mali yıl geliri 1,16 milyar dolar düşerek 37,2 milyar dolara indi. Bu çıkarmalar, şirketin Ekim'de duyurduğu ve yıllık değerlendirmelerin ardından uygulanacağını söylediği küresel azaltmanın parçası. Geçen hafta bu azaltmanın Hindistan ayağını ele almıştık.
Sınıfsal okuma
Şirket bu azaltmayı "performans odaklı" diye adlandırıyor. Bu söz işten çıkarmayı kolektif bir karardan bireysel bir kusura çevirir. Çıkarılan işçi şirketin stratejisini değil kendini sorgular, kalan işçi de "ben iyiyim" diye düşünür. Oysa aynı açıklamada gelirin düştüğü ve şirketin akıllı telefonun ötesine geçmeye çalıştığı da yazıyor. Değişen işçinin performansı değil, sermayenin yönüdür.
Bir mühendisin yıllar içinde kazandığı uzmanlık, şirket yön değiştirirken güvence olmuyor. Yüksek ücret almak üretim araçlarına sahip olmak demek değildir.
Bizim için neden önemli?
Bilişimde örgütlenmenin önündeki en büyük engellerden biri, mühendisin kendini öteki ücretlilerden ayrı görmesidir. Qualcomm bu yanılsamayı bizim yerimize dağıtıyor. Performans ölçütlerinin yazılı, önceden bilinen ve itiraz edilebilir olması talebi bu yüzden ücret talebi kadar önemlidir.
Kısa Kısa: Kadro Azaltmaya Devam
16-20 Kasım 2026 · ABD · İşten çıkarma
Ne oldu?
- Yelp: 18 Kasım tarihli bildirimine göre tam zamanlı çalışanlarının yaklaşık yüzde 5'ini çıkarıyor. Şirket tasarrufun çoğunu "yapay zeka destekli ürünlere" yatıracağını yazıyor.
- Intel: 16 Kasım tarihli bildirimle Santa Clara'da 57 pozisyon daha kapandı, küresel bilgi teknolojileri örgütünde yeni bir tur başladı. TheStreet'e göre şirketin çeyrek geliri yüzde 21 artarken iş gücü 7.300 kişi azaldı.
- Microsoft: Satya Nadella, 16 Kasım'da yayımlanan bir söyleşide 60 bin kişiye açılan gönüllü çıkış teklifini çalışanlara kariyerleri üzerinde daha fazla inisiyatif vermek diye anlattı. Ardından zorunlu çıkarma gelip gelmeyeceğini söylemedi.
Sınıfsal okuma
Yelp'in cümlesi haftanın en açık cümlesidir: İşçiden kesilen para yapay zekaya gidecek. Burada yapay zeka işi yapan bir araç olarak değil, ücret fonunun aktarılacağı bir yatırım kalemi olarak görünüyor. İşi kaldıran makine değil, sermayenin yön değiştirmesidir.
Nadella'nın "inisiyatif" sözü de not edilmeli. Seçenekleri tek taraflı belirlenmiş bir tercihe inisiyatif denmez. İşçiye bırakılan şey kararın kendisi değil, kararın sorumluluğudur.
Bizim için neden önemli?
"Şirket iyi kazanıyor, bana bir şey olmaz" düşüncesi bu hafta bir kez daha çürüdü. Gelir artışı ile kadro azaltma artık aynı bilançoda yan yana duruyor. İş güvencesi şirketin karlılığından değil, işçinin örgütlülüğünden gelir.
Masada Kalanlar, Masaya Dönenler
Forged Fiber 37: Ağı Döşeyenler Grev Yetkisi Verdi
17 Kasım 2026 · ABD · Telekom, ilk sözleşme, grev yetkisi
Ne oldu?
Amerika İletişim İşçileri Sendikası (CWA), AT&T iştiraki Forged Fiber 37'de çalışan 1.300'den fazla işçinin grev yetkisini ezici çoğunlukla onayladığını duyurdu. Sendika oy sayılarını açıklamadı. Forged Fiber 37, AT&T'nin Lumen'in fiber varlıklarını devralmasıyla kurulan şirket. İşçiler evlere ve iş yerlerine giden fiber ağını kuruyor ve bakımını yapıyor.
Bu bir ilk sözleşme mücadelesi. Görüşmeler Mayıs'tan beri sürüyor. CWA'ya göre şirket, üzerinde uzlaşılmış bir taslak anlaşmayı geri çekti. Sendika bunun üzerine Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu'na haksız emek uygulaması şikayetinde bulundu. İşçiler şimdilik çalışmaya devam ediyor. Yetki, sendika başkanına gerektiğinde grev çağrısı yapma hakkı veriyor. Bu, grevin başladığı anlamına gelmiyor.
Sınıfsal okuma
Yapay zeka denince akla model ve çip geliyor. Oysa o modelin evimize ulaşması için birinin kablo döşemesi gerekiyor. Dijital ekonominin en az konuşulan işçisi, en çok pazarlık gücü olan işçilerden biridir. Kablo kesilirse bulut da kesilir.
AT&T'nin fiber işini ayrı bir iştirake taşıması da tesadüf değildir. Yeni tüzel kişilik, yeni sözleşme demektir. On yılların kazanımı olan ana sözleşmenin dışında, sıfırdan pazarlık edilen bir iş yeri yaratılır. Şirket bölünmesi teknik bir düzenleme gibi görünür, sınıfsal içeriği toplu sözleşmeden kaçıştır.
Bizim için neden önemli?
Türkiye'de telekom altyapısının büyük bölümü taşeron ve "çözüm ortağı" firmaların işçileriyle döşeniyor. Yazılımcı ile saha teknisyeni arasındaki örgütsel mesafe patronun işine yarıyor. Aynı ağın iki ucunda çalışanların ortak talebi, bu bölünmüşlüğün panzehiridir.
Micron: "Yenildik" Diyen Sendika Masaya Döndü
17-20 Kasım 2026 · Tayvan ve Singapur · Kar payı, yatırım baskısı
Ne oldu?
Geçen hafta Taoyuan sendikasının 12 Kasım'da kar payı mücadelesinde yenilgiyi kabul ettiğini ve 17 Kasım görüşmesine katılmayacağını yazmıştık. Tablo değişti. TrendForce'un Liberty Times'a dayanarak 20 Kasım'da aktardığına göre Micron ile Taoyuan sendikası 17 Kasım'da arabuluculuk görüşmelerine yeniden başladı. Anlaşma çıkmadı. Anlaşmazlık bu kez önerilen toplu iş sözleşmesi metni üzerinde. Sendika şirketin önerisini üye oylamasına götürecek. İkinci arabuluculuk toplantısı 26 Kasım'da.
Aynı hafta Micron, Singapur'daki yaklaşık 7 milyar dolarlık ileri paketleme tesisine ilk üretim ekipmanının girdiğini duyurdu. İlk üretim 2027 başında bekleniyor. Bloomberg'in 5 Kasım'da durduğunu yazdığı Taoyuan'daki Fab 11E inşaatı konusunda şirket yalnızca Tayvan'daki faaliyetlerin olağan sürdüğünü söylüyor, inşaatın durup durmadığını yanıtlamıyor.
Sınıfsal okuma
Geçen sayıda "yenilgiyi adıyla söylemek" demiştik. Bu hafta onun devamını görüyoruz: Yenilgiyi adıyla söyleyen sendika dağılmadı, talebini değiştirerek masaya döndü. Kar payı kavgası kaybedildi, toplu sözleşme kavgası başladı. Bir mücadelenin kaybedilmesi ile örgütün kaybedilmesi aynı şey değildir.
Singapur duyurusunun zamanlaması ise sermayenin dilidir. Arabuluculuk masası kurulmuşken "ekipman başka ülkeye girdi" haberi vermek, işçiye yapılan bir hatırlatmadır: Fabrika taşınabilir, sen taşınamazsın. Sermayenin hareket serbestliği, emeğe karşı en eski pazarlık kozudur.
Bizim için neden önemli?
Yatırımı çekme tehdidi Türkiye'de her grev döneminde duyduğumuz cümledir. Karşılığı tek ülkede verilemez. Aynı şirketin farklı ülkelerdeki işçileri arasında bilgi akışı olmadıkça bu koz her seferinde işe yarar.
Toplu Sözleşmede Yapay Zeka: Sorun Makine Değil, Tek Taraflı Yetki
Kasım 2026 · ABD ve Avrupa · Toplu pazarlık, algoritmik yönetim
Ne oldu?
The Guardian'ın 12 Kasım'da yayımladığı ve birkaç yayının özetlediği dosyaya göre ABD'de kamu emekçilerinin sendikaları yapay zekaya karşı somut güvenceler kazanıyor:
- Oakland: Belediye çalışanlarının yüzde 94,1'i grev yetkisi verdi, 5 Kasım'da planlanan grev öncesinde üç yıllık bir taslak anlaşmaya varıldı. Anlaşmaya göre belediye, yapay zeka nedeniyle işi ortadan kalkan çalışanı işten çıkarmak yerine yeniden eğitecek ya da başka göreve atayacak.
- Columbus, Ohio: Ulaşım işçileri sendikası, toplu taşıma idaresinin sürücüsüz araç planları üzerinde veto hakkı kazandı.
Avrupa'da ise Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) Genel Sekreteri Esther Lynch 5 Kasım'da, iş yerinde yapay zeka için bağlayıcı olmayan yönergelerin yetmeyeceğini, zorunlu kurallar gerektiğini söyledi. Avrupa Komisyonu'nun "Nitelikli İşler Yasası" taslağını Aralık 2026'da sunması bekleniyor.
Sınıfsal okuma
Bu örneklerin ortak noktası teknolojiye karşı çıkmak değil, teknoloji hakkındaki kararı yönetimin tekelinden çıkarmaktır. Bir algoritma kimin hangi işi yapacağını, performansın nasıl ölçüleceğini ya da hangi görevin kaldırılacağını belirliyorsa, o artık bir yazılım satın alma kararı değil, çalışma ilişkisinin kendisidir. Çalışma ilişkisi de pazarlık konusudur.
Oakland'da güvence masada verilmedi, grev yetkisinden sonra verildi. Sıra önemlidir. Yüzde 94'lük oy olmasaydı "yeniden eğitim" maddesi de olmazdı.
Bizim için neden önemli?
Kazanılan Saat, Küçülen Pay yazısında sorduğumuz soruya buradan somut maddeler çıkıyor. Bildirim yükümlülüğü, pazarlık yükümlülüğü, işten çıkarma yerine yeniden görevlendirme, otomatik kararlara itiraz hakkı ve üretkenlik kazancının çalışma süresine yansıtılması. Bunlar Türkiye'de de toplu sözleşme taslaklarına bugünden yazılabilir.
Hesaplamanın Faturası
Veri Merkezleri: Başkent Durdu, Minneapolis Kuralsız Kaldı
17-21 Kasım 2026 · ABD · Veri merkezi, yerel direniş, moratoryum
Ne oldu?
Virginia'daki Loudoun County, dünyada veri merkezlerinin en yoğun olduğu yer. İlçe yönetimi 17 Kasım'da 7'ye karşı 1 oyla, bir çekimserle, veri merkezi ve trafo merkezi başvurularına ilişkin kararları bir yıla kadar durdurdu. Virginia Mercury'ye göre ilçede kurulu ya da yapım halinde yaklaşık 245 tesis var ve karar 33 etkin başvuruyu etkileyebilir. Eski kurallara tabi başvurular ile bir vergi bölgesindeki projeler kapsam dışında. İlçe hukukçusu daha önce tam bir moratoryumun yasal olmadığı görüşünü bildirmişti.
Aynı gün San Jose ve Salt Lake City de benzer duraklatmalar kabul etti. The Siting Report 5-18 Kasım arasında 218 yeni ya da güncellenmiş önlem saydı.
Minneapolis'te ise tersine bir sonuç çıktı. Belediye meclisi 20 Kasım'da belediye başkanının vetosunu aşamadı: 7'ye 5, gereken dokuz oyun altında. Veto edilen düzenleme veri merkezlerini mevcut şehir merkezi binalarıyla sınırlıyor, büyüklüğe üst sınır getiriyor, enerji ve su kullanımının açıklanmasını zorunlu kılıyordu. Altı aylık moratoryum 21 Kasım'da yerine hiçbir kural konmadan sona erdi.
Sınıfsal okuma
Loudoun önemli çünkü burası "veri merkezi vergi getirir, okul yaptırır" savının en güçlü olduğu yerdi. 245 tesisten sonra oradaki yönetim bile "dur" dedi. Bir kaynağın yerel halk için ne anlama geldiğini, o kaynaktan en çok payı almış olanların tepkisinden okuyabiliriz.
Minneapolis ise sandığın sınırını gösteriyor. Mecliste çoğunluk vardı, yürütmenin vetosu yetti. Sermaye her kurumda çoğunluğa ihtiyaç duymaz, doğru yerde bir imzaya ihtiyaç duyar.
Bunu Anthropic'in 900 milyar dolarlık hesaplama taahhüdüyle birlikte okuyun. O taahhüdün karşılığı bir yerde beton, elektrik ve su olarak ortaya çıkacak. Aynı habere göre Texas ve Georgia'nın yeni seçilen valileri yeni veri merkezi inşaatını durdurma sözü verdi. Borsadaki fiyat ile yereldeki direnç aynı hesabın iki tarafıdır.
Bizim için neden önemli?
Türkiye'de veri merkezi yatırımları "dijital dönüşüm" başlığıyla, enerji ve su hesabı konuşulmadan duyuruluyor. Loudoun'un yaptığı şey basit: Önce kuralı yaz, sonra izin ver. Biz de her proje için ÇED belgesini, elektrik bağlantı kapasitesini ve su tahsisini sormalıyız.
COP31: Karar Çıkmadı, Taahhüt Hedefsiz Kaldı
16-22 Kasım 2026 · Antalya · İklim, yapay zeka, veri merkezleri
Ne oldu?
COP31, 22 Kasım'da genel bir kapak kararı kabul edemeden sona erdi. BM haberine göre zirvede adil geçiş dahil bazı başka başlıklarda ilerleme de sağlandı. AB, Panama, Marshall Adaları ve başka ülkeler fosil yakıtlardan söz etmeyen metni reddetti. COP31 Başkanı Murat Kurum uzlaşı olmadığını kabul etti.
COP31 sürecini Antalya'daki iki iklim zirvesini karşılaştırarak ve resmi masada kimin gündeminin konuşulduğunu sorarak ele almıştık. İlk hafta değerlendirmemiz fosil yakıt tartışmasını ve sokaktaki itirazları izledi. Teşhis Sınıfsal, Program Yarım yazısında Halkların İklim Zirvesi bildirgesini, veri merkezleri ve yapay zeka altyapılarının su tüketiminin denetlenmesi talebi dahil, sınıf ve mülkiyet açısından tartıştık. Antalya'da İklimin Pazarlığı ise zirvenin son taslağını ve fosil sermayesinin masadaki yerini inceliyor; yazı, kapanış sonucu açıklanmadan önce hazırlanmıştı.
Bizim başlığımız açısından önemli olan, 16 Kasım'da COP Başkanlığı ile Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin duyurduğu Antalya Yapay Zeka Taahhüdü. Metin dört başlık içeriyor: yapay zeka altyapısı için temiz enerji, sorumlu tasarım ve satın alma, çevresel etkinin raporlanması ve gelişmekte olan ülkelere destek. Bağlayıcı bir hedef içermiyor. Uluslararası Enerji Ajansı veri merkezlerinin elektrik tüketimini 2024 için 415 TWh, 2030 için yaklaşık 945 TWh olarak öngörüyor. Veri merkezlerinin en büyük kurucusu olan ABD COP sürecinin dışında.
Sınıfsal okuma
Bağlayıcı olanla gönüllü olan arasındaki fark sınıfsaldır. Fosil yakıtlara ilişkin ifade, anlaşmazlık nedeniyle sonuç metninde yer almadı. Yapay zeka taahhüdü gönüllü olduğu için sorunsuz ilan edildi. Sermaye, kendisini bağlamayan her metne imza atar.
Taahhüdün cümlesi de dikkat istiyor: Yapay zeka iklim çözümünün parçasıdır. Tüketimi beş yılda iki katından fazlasına çıkması beklenen bir sektör, kendisini sorunun çözümü olarak sunuyor. İlker Kalaycı'nın Metni Işığında "Bulut" Mitiyle Hesaplaşma yazısında metabolik yarık dediğimiz şey budur: Kar özel bilançoda birikir, elektrik ve su faturası topluma yazılır.
Bizim için neden önemli?
Antalya'da COP31'i eleştiren iklim örgütlerinin hesapları aynı hafta erişime kapatıldı. Aşağıda sansür sayacında okuyacaksınız. Ev sahibi ülke bir yandan "sürdürülebilir yapay zeka" taahhüdü yayımlıyor, öte yandan bu taahhüdü tartışacak sesleri kısıyor.
Devlet, Kalkan ve Tetik
19-20 Kasım 2026 · AB, ABD, Çin · Siber güvenlik, askeri yapay zeka
Ne oldu?
Avrupa Komisyonu sözcüsü Thomas Regnier 19 Kasım'da, 22 Ekim'de tespit edilen siber saldırının kamuya açık bir yapay zeka aracıyla yürütüldüğünü doğruladı. Komisyon aracın adını vermedi, saldırının arkasında kim olduğunu söylemedi, çalışanların tümünü etkileyen bir veri ihlaline dair kanıt bulunmadığını belirtti. Politico'ya dayanan haberlere göre kapatılan sistemler arasında insan kaynakları, ücret ve izin uygulamaları vardı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise 20 Kasım'da CNBC'ye, Trump ile Şi Cinping'in yapay zekayla alınan askeri kararlarda her zaman bir insanın devrede olması konusunda anlaştığını söyledi.
Sınıfsal okuma
Komisyon saldırısında gözden kaçan ayrıntı, kapanan sistemlerin çalışanların ücret ve izin sistemleri olmasıdır. Siber güvenlik tartışması "kurumun itibarı" üzerinden yürür, oysa ilk etkilenen bordrosuna ve iznine ulaşamayan emekçidir. Ayrıntısı Avrupa Komisyonu'na Yapay Zeka Destekli Saldırı yazısında.
Bessent'in açıklamasında ise iki cümle yan yana duruyor: Bir yandan "insan devrede olacak", öte yandan "yarışı biz kazanacağız". İki sermaye bloğu silahın tetiğinde uzlaşıyor, silahın üretiminde yarışıyor. Yarışın kendisi durmadıkça tetikteki parmak üzerine verilen söz bir iyi niyet beyanıdır.
Bizim için neden önemli?
İki blok arasında taraf seçmek zorunda değiliz. Sorumuz her ikisine de aynıdır: Bu sistemleri kim denetliyor ve bedelini kim ödüyor?
Türkiye'den
MNT Tıp: Sekiz Çıkarıldı, Üç Alındı
17-19 Kasım 2026 · İstanbul · Taşeron, sendikal ayrımcılık, yapay zeka gerekçesi
Ne oldu?
İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde hizmet veren taşeron firma MNT Tıp'ta sekiz işçi işten çıkarıldı. Türkiye Sağlık-İş, hastane önünde yaptığı basın açıklamasında çıkarmaların sendika üyeliği nedeniyle yapıldığını söyledi ve işe iade davalarının açıldığını duyurdu. Sendika yöneticisi Recep Kaplan'a göre sekiz kişinin çıkarılmasının ardından aynı iş yerine üç yeni işçi alındı. İşçilerden birine fesih gerekçesi olarak yapay zeka gösterildi. İşçiler kendilerine yapay zekaya geçileceğinin söylendiğini, ancak böyle bir geçişin yaşanmadığını anlatıyor.
Sınıfsal okuma
Bu haftanın küresel başlığının Türkiye'deki en küçük ama en saf örneği budur. Portekiz'de 950 kişi, Avustralya'da 350 kişi, Samatya'da sekiz kişi. Ölçek değişiyor, yöntem aynı kalıyor: Taşeron ilişkisi, yapay zeka gerekçesi, sendikalı işçinin tasfiyesi.
Sendikanın aktardığı üç yeni işe alım, otomasyon gerekçesinin ve sendikal ayrımcılık iddiasının araştırılmasını gerektiriyor. Yapay zeka burada bir üretim aracı olarak değil, bir fesih gerekçesi olarak iş görüyor. Ayrıntısı İş Ortadan Kalkmadı yazısında.
Bizim için neden önemli?
"Yapay zeka nedeniyle" cümlesi Türkiye'de fesih bildirimlerine girmeye başladı. Bu davaların sonucu emsal olacak. İşveren hangi sistemi, hangi tarihte, hangi işte devreye aldığını kanıtlamak zorunda bırakılmalıdır. Kanıtlayamıyorsa gerekçe düşer.
Sansür Sayacı
17 Kasım 2026 · Türkiye · Erişim engeli, ifade özgürlüğü
İfade Özgürlüğü Derneği'nin (İFÖD) verileriyle sayacımız şöyle:
| Dönem | Erişime engellenen X hesabı (en az) |
|---|---|
| Eylül 2026 | 1.270 |
| Ekim 2026 | 867 |
| 1-2 Kasım 2026 | 207 |
| 17 Kasım'da açıklanan son bir hafta | 521 |
İFÖD'ün 17 Kasım açıklamasına göre son haftada engellenenler arasında COP31 hakkında paylaşım yapan iklim ve enerji uzmanı Önder Algedik ile Salda Gölü Koruma Derneği, İklim Adaleti Forumu ve Ekoloji Birliği'nin hesapları var.
Zirveye ev sahipliği yapan ülkede zirveyi eleştiren iklim örgütlerinin sesi, zirve sürerken kısıldı. Bu, tek platforma bağımlı kalmanın bedelidir.
Ortak Sınıfsal Anlam
Bu haftanın haberlerini dört eksen birbirine bağlıyor.
Birincisi: Üretkenlik büyüyor, güvence büyümüyor. Nvidia'nın geliri bir yılda ikiye katlandı. Aynı hafta Qualcomm, Intel ve Yelp kadro azalttı. Aralarında doğrudan bir neden-sonuç bağı kurmuyoruz. Ama aynı düzenin iki yüzünü gösteriyorlar: Teknolojik kapasite genişlerken işçinin güvencesi aynı ölçüde genişlemiyor, çünkü kazancın nereye gideceğine işçi karar vermiyor. Marx'ın makine üzerine söylediği bugün de geçerlidir: Makine kendi başına emek zamanını kısaltır, sermayenin elinde iş gününü uzatır ve işçiyi fazlalık haline getirir.
İkincisi: Bilgi toplumsallaşıyor, mülkiyet yoğunlaşıyor. Anthropic'in halka arzı ile ona eşlik eden 26 milyar dolarlık özel satış, çipten buluta ve modele uzanan zincirin tek bir hisse ağında toplandığını gösterdi. Nvidia'nın Hugging Face'i alma girişimi aynı yoğunlaşmanın açık modeller cephesidir.
Üçüncüsü: Sermaye birleşik davranıyor, emek parçalanmış halde yakalanıyor. Meta karar veriyor, Accenture çıkarıyor. Bunnings devrediyor, TCS devralıyor. AT&T bölüyor, yeni iştirak sıfırdan pazarlık ediyor. Hastane ihale ediyor, MNT çıkarıyor. Taşeron zinciri, işçinin karşısındaki muhatabı görünmez kılmanın örgütlenmiş biçimidir.
Dördüncüsü: Mesele makine değil, karar yetkisidir. Oakland'da, Columbus'ta, Forged Fiber'da ve Taoyuan'da işçilerin talebi teknolojiyi durdurmak değil, onun hakkındaki kararı patronun tekelinden çıkarmak. Loudoun'da halkın talebi de aynı: Önce kural, sonra izin. Bu haftanın umut veren bütün haberleri, karar yetkisinin paylaşılmasını isteyen örgütlü bir güçten geliyor.
Gelecek Hafta İzlenecekler
| # | Tarih | Olay | Neden izleniyor |
|---|---|---|---|
| 1 | 26 Kasım | Micron-Taoyuan ikinci arabuluculuk toplantısı | Üye oylaması ne diyecek, toplu sözleşme çıkacak mı? |
| 2 | Kasım sonu | Forged Fiber 37 görüşmeleri | Grev yetkisi geri çekilen taslağı masaya geri getirecek mi? |
| 3 | Kasım sonu | Accenture Portekiz | Gönüllü ayrılmanın koşulları ve işçilerin tepkisi |
| 4 | Aralık başı | Microsoft gönüllü çıkış son günü | Kabul oranı ve ardından zorunlu bir tur gelip gelmeyeceği |
| 5 | 1 Aralık | Micron'un yatırımcı konferansı sunumu | Tayvan'daki inşaat ve işçi anlaşmazlığı nasıl anlatılacak? |
| 6 | Aralık | Avrupa Komisyonu'nun Nitelikli İşler Yasası taslağı | İşyerinde yapay zeka için bağlayıcı kural gelecek mi? |
| 7 | Sürüyor | Anthropic'in ilk haftaları | Fiyat tutunacak mı, çalışan hisse satışları ne zaman başlayacak? |
| 8 | Sürüyor | Minneapolis ve Loudoun | Kuralsız kalan şehirde ilk başvuru, duran ilçede yeni standartlar |
| 9 | Sürüyor | MNT Tıp işe iade davaları | Yapay zeka gerekçesi mahkemede nasıl sınanacak? |
| 10 | Sürüyor | Dijital gözetim önergeleri, Rekabet Kurumu-Google | Bakanlık yanıtı, geçici tedbire uyum |
| 11 | Ocak 2027 | Qualcomm'da ikinci tur, Accenture Portekiz hedef tarihi | "Performans" ve "gönüllü" sözlerinin gerçek karşılığı |
Somut Görevler: Bize Düşenler
- İşyerinizdeki yapay zeka envanterini çıkarın. Hangi araç kullanılıyor, kim satın aldı, hangi çalışan verisini topluyor? Yazılı bir liste, pazarlığın ilk belgesidir.
- "Yapay zeka dönüşümü" duyurusunu üç soruyla okuyun. İş modele mi devredildi, taşerona mı? İş hangi ülkeye gitti? Tasarruf edilen para nereye yazıldı?
- Fesih bildiriminde "yapay zeka" geçiyorsa kanıt isteyin. Hangi sistem, hangi tarihte, hangi işte devreye girdi? Çıkarılanların yerine işçi alındı mı? MNT örneğini emsal olarak izleyin.
- "Gönüllü ayrılma" teklifini tek başınıza değerlendirmeyin. Hedef sayı kaç, başvurabilecek kişi sayısı kaç? Kabul etmeyeni ne bekliyor? Bu soruları birlikte ve yazılı sorun.
- Toplu sözleşme taslağına beş madde ekleyin. Yeni teknoloji için önceden bildirim, uygulama üzerinde pazarlık, işten çıkarma yerine yeniden görevlendirme, otomatik kararlara itiraz hakkı ve üretkenlik kazancının ücret kaybı olmadan çalışma süresine yansıtılması.
- Taşeron zincirini haritalayın. Asıl işveren kim, alt işveren kim, işi kim belirliyor? Talebi her ikisine birden yöneltin.
- Saha ile ofisi buluşturun. Yazılımcı, sistem yöneticisi, saha teknisyeni, çağrı merkezi çalışanı ve içerik denetçisi aynı ağın işçileridir. Ortak bir iletişim kanalı kurun.
- Performans ölçütlerinin yazılı ve itiraz edilebilir olmasını isteyin. Ölçütü yalnızca şirketin bildiği bir performans değerlendirmesi, işçiyi değil kararı korur.
- Veri merkezi projelerinde üç belgeyi isteyin. ÇED raporu, elektrik bağlantı kapasitesi ve su tahsisi. Önce kural, sonra izin.
- Bu sayıdaki eksik ya da yanlış bilgileri bize yazın. Bilgisi olan her okur bu belgenin ortak yazarıdır.
Kapanış: Zil Kimin İçin Çaldı?
Perşembe günü Nasdaq'ta çalan zil, yapay zekanın artık bir araştırma konusu değil, bir mülkiyet biçimi olduğunu ilan etti. Toplumun yüzyıllardır biriktirdiği bilgi 1,5 trilyon dolara fiyatlandı ve bu fiyatın geri dönmesi için gereken şey açıkça yazıldı: Daha az ücret, daha az kadro, daha çok hesaplama. Aynı hafta Lizbon'da, Avustralya'da, San Diego'da ve Samatya'da işçilerin önüne konan kağıtlar o fiyatın faturasıdır. Ama hafta bize başka bir şey de gösterdi. Yenildiğini söyleyen sendika masaya döndü. Kablo döşeyen işçi grev yetkisi verdi. Belediye çalışanı yapay zeka maddesini sözleşme taslağına yazdırdı. Veri merkezlerinin başkenti "dur" dedi. Teknolojik gelişme kendiliğinden toplumsal ilerleme değildir, kendiliğinden yıkım da değildir. Üretkenlik artışının kime yarayacağını makine değil, mülkiyet ilişkileri ve örgütlü mücadele belirler. Zil sermaye için çaldı. Bir sonraki zilin kimin için çalacağı, bugünden kurduğumuz örgütlere bağlıdır.
Bilgi herkesindir.
Bağlantılı Yazılar ve Kaynaklar
Dizinin Önceki Sayıları
- 6-12 Ekim 2026: Teknolojide Haftanın Sınıf Mücadelesi
- 13-19 Ekim 2026: Kar Bizden, Karar Onlardan
- 20-26 Ekim 2026: Karı Yazdılar, Grevi Böldüler
- 27 Ekim-2 Kasım 2026: Hesaplama Rekorda, Kadro Kapıda
- 3-9 Kasım 2026: Sandık Hayır Dedi, Borsa Paniğe Kapıldı
- 10-16 Kasım 2026: Sendika Masadan Kalktı, Sermaye Kuyruğa Girdi
Bu Sayıda Anılan Yazılarımız
- Tanıtım Turundaki Tekel
- Bir CEO'nun Özel Hayatı Nasıl "Ulusal Güvenlik" Meselesi Oldu
- Yapay Zeka Büyürken Emeğin Payı Neden Küçülüyor?
- OpenAI ve Hugging Face Olayını Nasıl Okumalıyız?
- İlker Kalaycı'nın Metni Işığında "Bulut" Mitiyle Hesaplaşma ve Metabolik Yarılma
- Kazanılan Saat, Küçülen Pay
- İş Ortadan Kalkmadı
- Avrupa Komisyonu'na Yapay Zeka Destekli Saldırı
- Bilişim Emekçisinin El Kılavuzu
Kaynaklar
Nvidia
- NVIDIA, NVIDIA Announces Financial Results for Third Quarter Fiscal 2027, SEC 8-K eki, 17 Kasım 2026.
- Yahoo Finance, Nvidia earnings live, 16-17 Kasım 2026.
- Ad Hoc News, Micron's Monday: A Regulatory Chill, a Union Walkout and a Courtroom Reprieve, 17-18 Kasım 2026.
Anthropic
- BNN Bloomberg, Anthropic closes first day of trading at US$97.17, 19 Kasım 2026.
- Fast Company, Anthropic stock closes 17% higher on its first trading day, 19 Kasım 2026.
- Futurum, Anthropic IPO Makes Its Biggest Suppliers Shareholders, 20 Kasım 2026.
- Finimize, Anthropic's IPO Comes With A $26 Billion Side Deal, 17 Kasım 2026.
- PPC Land, Anthropic files for Nasdaq IPO, 26 Ekim 2026.
- Fortune, Anthropic's dual-class share structure, 26 Ekim 2026.
Taşeronlaşma ve işten çıkarmalar
- Reuters / Euronext, Accenture launches plan to cut 950 Meta-linked jobs in Portugal, 19 Kasım 2026.
- Metaintro, Accenture Offers Exit Deals to 1,400 Meta Moderation Workers in Portugal, 19 Kasım 2026.
- Bunnings, Bunnings establishes new technology partnership, 17 Kasım 2026.
- Information Age (ACS), Bunnings to axe 350 tech jobs in offshoring deal, Kasım 2026.
- The Canberra Times, Supermarket giant raked over coals for shedding jobs, Kasım 2026.
- Reuters / The Star, Australian companies face 'AI washing' claims, 12 Kasım 2026.
- San Diego Union-Tribune / The Star, Qualcomm is laying off hundreds of workers in San Diego, 18 Kasım 2026.
- People Matters, Yelp to cut nearly 5% of workforce, Kasım 2026.
- TheStreet, Intel announces more layoffs as workforce shrinks by 7,300, 22 Kasım 2026.
- 24/7 Wall St. / Webull, Microsoft Is Making Voluntary Exit Offers to Engineers for the First Time, Kasım 2026.
- GeekWire, Microsoft makes new 'voluntary exit' offer, 26 Ekim 2026.
Grev, pazarlık ve toplu sözleşme
- CWA, AT&T Members Authorize Strike for Fair Contract, 17-19 Kasım 2026.
- Data Center Dynamics, Employees at AT&T fiber subsidiary could strike, 19 Kasım 2026.
- TrendForce, Micron Singapore HBM Plant Receives First Equipment as Taoyuan Labor Dispute Persists, 20 Kasım 2026.
- AFP / Malay Mail, Micron Taiwan union throws in the towel, 12 Kasım 2026.
- Silicon Report, Public sector unions win protections against workplace AI, The Guardian'ın 12 Kasım 2026 tarihli dosyasının özeti.
- BornCity, Quality Jobs Act: ETUC fordert verbindliche KI-Regeln für Betriebe, Kasım 2026.
Veri merkezleri ve COP31
- Loudoun County, Loudoun Board Pauses Legislative Data Center & Substation Applications, 18 Kasım 2026.
- Virginia Mercury, Loudoun County pauses new data center applications for a year, 20 Kasım 2026.
- The Siting Report, After the vote, the fight over data centers moves to state capitals, Kasım 2026.
- Minnesota Spokesman-Recorder, Frey's data center veto stands as moratorium ends, 22 Kasım 2026.
- UN News, COP31 ends without climate pact, 22 Kasım 2026.
- ITU, COP31's Antalya AI Pledge to tackle artificial intelligence's climate footprint, 16 Kasım 2026.
- MarketScreener, Antalya's AI Pledge: 945 TWh, No Targets, No US, Kasım 2026.
Devlet, siber güvenlik ve askeri yapay zeka
- RTÉ / Reuters, AI tools used in cyberattack on European Commission, 19 Kasım 2026.
- MLQ, European Commission confirms hackers used a publicly available AI tool, Kasım 2026.
- MLQ / Reuters, Bessent says Trump and Xi agreed humans must stay involved in military AI decisions, 20-21 Kasım 2026.
Türkiye
- ANKA / Haberler.com, Sağlık-İş, 8 işçinin sendikalı olduğu için işten atıldığını öne sürerek iadesini istedi, Kasım 2026.
- NNC Haber, İstanbul'da 8 işçinin işten çıkarılmasına sendikadan tepki, Kasım 2026.
- Aydınlık, MNT işçileri yetkilileri göreve davet etti, Kasım 2026.
- dokuz8HABER, İFÖD: Son bir haftada 521 hesaba erişim engeli getirildi, 17 Kasım 2026.
- Diken, İFÖD: İki ayda 2 bini aşkın X hesabı erişime engellendi, 2 Kasım 2026.
Kuramsal kaynaklar
- Karl Marx, Grundrisse, "Makineler Üzerine Fragman".
- Karl Marx, Kapital, Cilt 1, 13. Bölüm: "Makineler ve Büyük Sanayi".
- V. İ. Lenin, Emperyalizm: Kapitalizmin En Yüksek Aşaması, mali sermaye ve tekeller üzerine bölümler.
Bu yazı CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılmıştır. Kaynak göstererek çoğaltabilir, değiştirebilir ve yayabilirsiniz. Bu sayfa canlı bir belgedir.









