Bilgi Müşterekleri
AnasayfaKonularDizilerKılavuzlarPopüler İçeriklerHakkımızdaİletişim

Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - 3-9 Kasım 2026

Sandık Hayır Dedi, Borsa Paniğe Kapıldı

45 dk okumaYazar: Oğuz Demirkapı
Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - 3-9 Kasım 2026

Teknolojide Haftanın Sınıf Mücadelesi

3-9 Kasım 2026

Dizi notu: Her pazartesi, bir önceki haftanın teknoloji dünyasında sınıfı ilgilendiren gelişmelerini derliyoruz. Her başlığa üç soruyla bakıyoruz: Ne oldu? Sınıfsal anlamı ne? Bizim için neden önemli? Haberi değil, haberin arkasındaki ilişkiyi görmeye çalışıyoruz. Bu, dizinin beşinci sayısı. Dördüncü sayıya buradan, üçüncü sayıya buradan, ikinci sayıya buradan, ilk sayıya buradan ulaşabilirsiniz. Geçen hafta "izleyeceğiz" dediğimiz başlıkların akıbetini de bu sayıda aktarıyoruz. Bir de düzeltmemiz var: Geçen sayıda Oakland'daki 5 Kasım grevini "gelecek hafta" diye yazmıştık; oysa anlaşma 31 Ekim'de, biz sayıyı kapatmadan önce çıkmıştı. Ayrıntısı aşağıda. Bu sayı 9 Kasım 2026 sabahı yeniden taranarak genişletildi.


Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - Sayı 5 · 3-9 Kasım 2026

Önce Kısa Özet

Sevgili Genç Yoldaşlar,

Bu haftanın ortak cümlesi şu: Sandık veri merkezine hayır dedi, borsa paniğe kapıldı, kadro yine kapıya kondu. 3 Kasım'da veri merkezleri 10 eyalette 41 yerel oylamaya geldi. Ballotpedia'nın dökümüne göre 40'ında seçmen sınırlamadan yana çıktı. İki gün sonra Nasdaq yüzde 5,52 düştü ve düzeltmeye girdi, yarı iletken endeksi yüzde 12'den fazla eridi. Sabah ekranları 2 trilyon doları aşan bir silinme gösteriyordu; kapanışta S&P 500 şirketlerinden silinen değer yaklaşık 3 trilyon dolardı. Cuma çiplerde kısmi bir tepki geldi, hafta yine ekside kapandı. Ayrıntı İki Trilyon Dolar Bir Günde Nereye Gitti? yazısının 9 Kasım güncellemesinde. Bir yatırımcının sözüyle "gerçek bir panik". Aynı günlerde Canva, kuruluşundan bu yana ilk toplu çıkarmasında kadrosunun %22'sine, 1.271 kişiye dokundu. Squarespace %19 kesti. Dropbox, 200 kişiyi kapıya koyduktan bir hafta sonra 116 milyon dolar net kar ve dokuz ayda 847 milyon dolarlık hisse geri alımı açıkladı. Hindistan'da 550 işçinin kartını öğlen kapatan Innodata ise "rekor çeyrek" duyurdu. Tayvan'da Micron'un Taoyuan sendikası üçüncü arabuluculuktan da eli boş çıktı; şirket 4,5 milyar dolarlık yeni fabrikanın inşaatını durdurdu. Oakland'da kamu bilişim emekçileri grev tarihine gelmeden yapay zeka koruma maddesini sözleşmeye yazdırdı. Google, yapay zekayı kapatmak isteyen okullara "o zaman Arama da kapanır" dedi. Türkiye'de Rekabet Kurumu Google'ın yapay zeka özetlerine soruşturma açıp geçici tedbir koydu, bir milletvekili Astor'daki çipli takibi Meclis'e taşıdı, İFÖD iki ayda 2.137 X hesabının erişime engellendiğini duyurdu.

Kısaca haftanın tablosu:

Geçen haftadan kalanlar

  • Micron: 6 Kasım'daki üçüncü arabuluculuk da anlaşmasız bitti. Şirket, toplantıdan bir gün önce Bloomberg'in duyurduğu üzere Taoyuan'daki Fab 11E inşaatını neredeyse tamamen durdurdu. Dördüncü görüşme 17 Kasım'da.

  • Samsung Biologics: Şirket, 3 Kasım'da başlaması planlanan toplu sözleşme görüşmesini iki hafta ertelemeyi önerdi; gerekçe, sendikanın şirketin baş müzakerecisinin değiştirilmesini istemesi.

  • Oakland: IFPTE Local 21, 31 Ekim'de üç yıllık geçici sözleşmeye vardı; sözleşmede yapay zeka kullanımına karşı koruma maddesi var. 5 Kasım grevi geri çekildi.

  • Dropbox ve Innodata: İkisi de 5 Kasım'da bilanço açıkladı. Dropbox'ta kar 116,1 milyon dolar, Innodata'da gelir %53 artışla rekor.

  • Microsoft: Şirket, 60 bin kişiye yaptığı "gönüllü çıkış" teklifini 3 bin ya da daha az kişinin kabul etmesini beklediğini söyledi. Teklifin işten çıkarmaların yerine geçmediğini de ekledi. Yazdık.

  • Anthropic: 2 Kasım'da izahnameye üçüncü çeyrek rakamları eklendi. Bloomberg'e göre yatırımcıların konuştuğu değerleme borsa çöküşünden sonra 1,2-1,3 trilyon dolara indi.

  • Hermantown: Çevre örgütü MCEA ve mahalle girişimi, kentin ve Google'ın çevresel incelemesine karşı 4 Kasım'da yeni dava açtı. Aynı gün veri merkezine karşı çıkan iki aday meclise seçildi.

  • Apple bilançosu (2 Kasım): Şirket bellek maliyetinin marjı kestiğini ve Aralık'ta yeniden keseceğini açıkladı.

  • Astor: EMEP milletvekili Sevda Karaca, çipli takibi 14 soruluk bir önergeyle Çalışma Bakanı'na sordu.

  • DeFacto: Dört bilişim emekçisinin işe iadesi için verilen 7/51462 sayılı önerge TBMM kaydında duruyor. 9 Kasım sabahı bakanlığın yanıtı işlenmemişti. Yazdık.

  • Gävle (1 Kasım): Microsoft'un İsveç'teki veri merkezi şantiyesinde Rumen işçiler toplu sözleşme yazdırdı. Saat ücreti 260 kron, ödenmemiş ücret kalemi 15 milyon kron. Ayrıntı aşağıda.

  • Google, İngiltere (2 Kasım): Prospect, yaklaşık 7 bin çalışana işyeri erişimi için anlaştı. DeepMind dışında. Ayrıntı aşağıda.

  • Pittsburg: 26 Ekim'de oylanan 45 günlük moratoryum 4 Kasım'da ilan edildi. Avaio projesinin onaylı birinci fazı durmuyor. Uzatma oylaması bu hafta çıkmadı.

  • AEMO, Activision ve Halk TV: Bu hafta kamuoyuna yansıyan yeni bir karar bulamadık. Halk TV'de idari izin "ikinci bir emre kadar" sürüyor.

Bu haftanın yeni başlıkları

Aşağıda önce bu hafta bizim yayımladığımız teknoloji yazılarını kısa özetleriyle hatırlatıyoruz, sonra her gelişmeyi ayrıntılı açıyoruz.


Bu Hafta Bilgi Müşterekleri'nde: Teknoloji Yazılarımız

2-8 Kasım arasında teknoloji, emek, gözetim ve müştereklerle ilgili on dört yazı yayımladık. Kaçırdıysanız buradan başlayabilirsiniz.

Yapay zeka, sermaye ve sandık
Bilişim emeği ve zanaat
Platform tekeli, haber ve okul
  • Google Classroom'un Gerçek Sınıfı (3 Kasım) - Aramayı Gemini'ye bağlayan tekel, okulları nasıl zorunlu müşteriye çeviriyor?

  • Özetin Bedeli (4 Kasım) - Rekabet Kurulu'nun Google kararı, haber emeği ve "ekonomik değer"in kimin hanesine yazılacağı sorusu.

Gözetim, kimlik ve fatura
Örgüt, dil ve düşünce
  • Sınıf Yeniden Masada (8 Kasım) - 21. Yüzyılda Sınıflar ve Siyaset Sempozyumu'nun açtığı sorular ve Örgütlenme 2.0 önerimiz.

  • Kelimelerin Sınıfı (8 Kasım) - Konfüçyüs'ten Gramsci'ye, Voloşinov'dan Freire'ye dil, iktidar ve rıza. Hegemonya dilinden kurtulmak üzerine.


Haftanın Tablosu: Sermayenin Dili, Emeğin Sorusu

GelişmeSermayenin diliEmeğin sorusu
Micron, üçüncü arabuluculuk"Prim sistemini geliştiriyoruz"Hesap sistemi masaya değil de şirket ekranına konuyorsa, pazarlık hangi masada yapılıyor?
Fab 11E inşaatının durması"Faaliyetlerimiz normal sürüyor"Görüşmeden bir gün önce durdurulan inşaat bir yatırım kararı mı, bir mesaj mı?
Samsung Biologics"Karşılıklı saygı ve güven"Masayı erteleyen taraf mı saygı istiyor, karşısındakinin kimi seçeceğine karışan taraf mı?
Oakland sözleşmesi"Meclisin belirlediği mali sınırlar"Yapay zeka maddesi grev tarihi yaklaşınca yazıldıysa, onu yazdıran neydi?
Canva"Canva'yı yeniden kurmak", "küçük, güçlendirilmiş ekipler"Şirketi yeniden kuran, kurulurken dışarıda bırakılan 1.271 kişi değil mi?
Squarespace"Daha hızlı hareket etmek"Yapay zeka platformu bekleme listesindeyken kadro neden şimdiden listeden çıkıyor?
Dropbox bilançosu"Beklentiyi aştık, beklentiyi yükselttik"116 milyon dolar kar ve 150 milyon dolar geri alım varken, 200 kişi hangi zorunlulukla gitti?
Innodata bilançosu"Yine rekor bir çeyrek"Rekoru, kartı kapatılan 550 kişinin etiketlediği veri mi yazdı?
Microsoft"Çalışana kendi koşullarında ayrılma imkanı"Teklif işten çıkarmanın yerine geçmiyorsa, "gönüllü" kelimesi neyi koruyor?
Sandıkta veri merkezi"Ekonomik fayda", "yerel istihdam"Reklama milyonlar harcanırken mahalle neden yine de hayır dedi?
Borsa çöküşü"Düzenleme riski", "gerçek bir panik"Bir oylamanın sonucu "risk" sayılıyorsa, bu yatırım kimin rızasına dayanıyordu?
Anthropic değerlemesi"Piyasa koşulları"Bir haftada yarım trilyon dolar oynayan değer, hangi emeğin ölçüsü?
Apple ve bellek"Eşi görülmemiş bellek fiyatları"Kıtlığın faturası önce fiyat etiketine, sonra kime yansıyacak?
Google ve okullar"Arama ve yapay zeka derinden bütünleşik"Okulun seçimi "ikisi birden ya da hiçbiri"yse, bu kontrol mü, mecburiyet mi?
Google gönüllü çıkış"Önümüzdeki önemli işi desteklemek"DeepMind ve Cloud paketin dışındaysa, gönüllü kelimesi kimi seçiyor?
Amazon deposu"Doğrudan ilişki"Herkesin sesi duyuluyorsa, sendika neden dışarıdan sayılıyor?
Rekabet Kurumu kararı"Kullanıcı deneyimi"Haberi üreten emek, özetten doğan değerin neresinde?
Astor önergesi"İş güvenliği"Tuvalette bile çıkarılamayan cihaz kimin güvenliği için?

Kar Paylaşımı ve Grev Hakkı

Micron: Üçüncü Masa da Boş, İnşaat Durdu

Tarih: 5-6 Kasım 2026 · Bölge: Tayvan · Konu: Yarı iletken, kar paylaşımı, grev hakkı

Ne oldu? Geçen sayıda formülün gizli tutulduğunu ve Taichung anlaşmasındaki üç yıllık grev yasağı maddesini yazmıştık. 5 Kasım'da Bloomberg'in haberini aktaran Tom's Hardware'e göre Micron, Taoyuan'daki 4,5 milyar dolarlık Fab 11E sahasında küçük güvenlik işleri dışında inşaatı durdurdu. Şirket resmi bir açıklama yapmadı; yerel yetkilileri bilgilendirdiğini ve Tayvan'daki faaliyetlerinin "normal sürdüğünü" söyledi. Ertesi gün Taoyuan Belediyesi'nin ev sahipliğinde üçüncü arabuluculuk toplantısı yapıldı. China Times'ın aktardığına göre bu, toplamda beşinci görüşmeydi ve yine anlaşma çıkmadı. Sendika, şirketin ilk iki arabuluculukta somut bir teklif getirmediğini, üçüncüsünde de sorularına somut yanıt alamadığını, anlatılanların çalışanlara iç kanallardan zaten anlatılanlarla aynı olduğunu söyledi. İnşaatın durdurulmasını da sordu; yanıt alamadı. Şirket, sendikanın talebi doğrultusunda çalışanların her çeyrek alacağı primi görebilecekleri bir hesap sistemini gelecek hafta açacağını bildirdi. Dördüncü görüşme 17 Kasım'da.

Arka plan: Rest of World'ün 5 Kasım tarihli dosyası, Ekim'deki tek günlük eylemi Tayvan yarı iletken sektörünün ilk grevi olarak kaydediyor. Eylem küçük ve sembolikti ama arkasındaki sayı büyük: Micron'un Tayvan'daki iki sendikasının üye sayısı son aylarda yaklaşık 440'tan 13 binin üzerine çıktı. Taoyuan sendikasının 2.300'ü aşkın üyesi var. Micron Tayvan'da 15 binden fazla kişi çalıştırıyor ve DRAM üretiminin %60'ından fazlasını burada yapıyor. Sendika başkanı Jerry Lin'in cümlesi açık: "Şirketin kar etmesi sorun değil, ama alttaki çalışanlar da kardan pay almalı." Cumhurbaşkanı Lai Ching-te ise şirketle çalışanların "balık ve su gibi" birbirine yardım etmesi gerektiğini söyledi.

Sınıfsal okuma: Bu hafta sermaye iki dil kullandı. Birincisi teknik dil: "hesap sistemi gelecek hafta açılacak". Formülü pazarlık masasına koymak yerine şirket ekranına koymak, primi hak olmaktan çıkarıp görüntülenen bir veriye çevirir. İşçi rakamı görür ama rakamın nasıl üretildiğine söz söyleyemez. İkincisi sermayenin en eski dilidir: yatırım grevi. Görüşmeden bir gün önce durdurulan inşaat, "taleplerinizde ısrar ederseniz iş başka yere gider" demenin beton halidir. Aynı haberde şirketin Singapur, Japonya ve ABD yatırımlarının hatırlatılması tesadüf değil. Sermayenin hareketliliği, işçinin yerinde durmasına karşı kullanılan bir silahtır. Ama tablo tek yönlü değil: 440'tan 13 bine çıkan üyelik, bu silahın neden şimdi çekildiğini de anlatıyor.

Bizim için neden önemli? "Yatırım gelmez", "fabrika kapanır", "şirket başka ülkeye gider" cümleleri Türkiye'de de her ücret pazarlığının görünmez üçüncü tarafıdır. Bilişimde ise bu tehdit daha kısadır: "ekibi Doğu Avrupa'ya ya da Hindistan'a taşırız". Micron'un hikayesi bu tehdide verilecek yanıtın da ipucunu veriyor: Tehdit, örgütlenmenin büyüdüğü anda gelir. O anda geri adım atmak, tehdidin işe yaradığını sermayeye öğretmektir.

Samsung Biologics: Masa Ertelendi, Müzakereci Tartışması

Tarih: 30 Ekim-2 Kasım 2026 · Bölge: Güney Kore · Konu: Grev hakkı, toplu pazarlık

Ne oldu? Geçen sayıda mahkemenin grevi kısıtlayan kararının onandığını ve sendikanın federasyona katılmayı tartıştığını yazmıştık. SBS'nin 2 Kasım haberine göre şirket, 3 Kasım'da başlaması planlanan toplu sözleşme görüşmesini iki hafta ertelemeyi önerdi. Şirketin gerekçesi, sendikanın 30 Ekim'de şirketin baş müzakerecisinin masadan tamamen çekilmesini ve değiştirilmesini istemesi. Şirket bunu yönetimin müzakere heyetinin yetkisini "tek taraflı reddetmek" diye niteliyor; sendikanın grev hazırlığı yaptığını ve "üst işçi örgütleri aracılığıyla baskı kurduğunu" da ekliyor. Sendika daha önce görüşmeleri "ya hep ya hiç" diye tanımlamış ve çökerse art arda grevlere gideceğini açıklamıştı. Geçen hafta aktardığımız "3 Aralık son tur" takvimi ile bu haber birbirini tam tutmuyor; takvim netleşmiş değil.

Sınıfsal okuma: Şirketin itirazındaki ifade öğretici: "üst işçi örgütleri aracılığıyla baskı". Yani sermaye için meşru olan, fabrikadaki sendikanın fabrikanın içinde kalmasıdır. Sendika federasyona, konfederasyona, Meclis'e yöneldiği anda "baskı" başlar. Geçen hafta "sendika gücü fabrikanın dışında aramaya başladı" demiştik; şirketin bu hafta itiraz ettiği şey tam olarak bu yönelimdir.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de işyeri sendikacılığının en sık duyduğu cümlelerden biri de budur: "Dışarıdan gelenlerle değil, kendi çalışanlarımızla konuşuruz." İşkolu sendikasının, konfederasyonun, avukatın, basının masaya gelmesi işverenin en çok kaçındığı şeydir. Bilişimde de "aramızda çözeriz" teklifine karşı en güçlü yanıt, yalnız olmadığını göstermektir.

Oakland: Grev Tarihine Gelmeden Yazılan Madde

Tarih: 31 Ekim-2 Kasım 2026 · Bölge: ABD · Konu: Kamu bilişim emeği, yapay zeka maddesi

Ne oldu? Önce düzeltme: Geçen sayıda IFPTE Local 21'in 5 Kasım'da bir günlük grev ilan ettiğini ve bunu "gelecek hafta izleyeceğimizi" yazmıştık. Oysa Oakland Belediyesi'nin 31 Ekim açıklamasına göre taraflar o gün üç yıllık geçici bir sözleşmede anlaşmıştı. Sözleşme Ocak 2027'de %2,5, Ocak 2028'de %2,5 ve Ocak 2029'da %4 olmak üzere toplam %9 ücret artışı, toplu taşıma desteği, düşük ücretli kadrolar için eşitlik düzenlemesi ve yapay zeka kullanımına karşı koruma maddesi içeriyor. Sendika 5 Kasım grev bildirimini geri çekti. Belediye, SEIU Local 1021 masasının da tamamlandığını bildirdi; Oaklandside 2 Kasım'da kentin büyük sendikalarının anlaşmayla grevi önlediğini yazdı. Üyeler sözleşmeyi oylayacak, ardından Meclis onaylayacak. Yapay zeka maddesinin tam metni henüz kamuya açıklanmadı.

Sınıfsal okuma: Bir ay önce belediyenin ücret teklifi yapay zekayı yok sayıyordu. Grev tarihi ilan edildi, bir hafta sonra madde sözleşmeye girdi. Arada değişen, teknoloji değil güç dengesidir. Sermaye ve devlet, "yapay zeka sözleşme konusu değil, yönetim hakkıdır" demeyi ancak karşısında örgütlü bir takvim yoksa sürdürebiliyor. Maddenin içeriğini görmeden büyük laf etmeyelim; ama bir kamu kurumunun yapay zeka kullanımını toplu sözleşme konusu sayması bile önemli bir emsaldir.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de kamu bilişim emekçisinin önünde toplu sözleşme bile kısıtlıdır, grev hakkı ise yok sayılır. Ama talebin kendisi aynıdır: modelin hatasından işçi sorumlu tutulmasın, model iş yükünün bahanesi olmasın. Oakland, bu talebin bir sendika sözleşmesinde yazılı hale getirilebileceğini gösterdi. Biz de bu iki cümleyi kendi taleplerimizin başına yazabiliriz.

Gävle: Veri Merkezini Kuranlar Sözleşme Yazdı

Tarih: 25 Ekim-4 Kasım 2026 · Bölge: İsveç · Konu: Veri merkezi inşaatı, göçmen emek, toplu sözleşme

Ne oldu? Microsoft'un Gävle ve Sandviken'deki veri merkezi inşaatında çalışan Rumen işçiler, SAC'ye bağlı Solidariska byggare ile İrlandalı yüklenici Benbau arasında bir toplu sözleşme yazdırdı. Üyeler metni 25 Ekim'de onayladı. Sözleşme 1 Kasım'da yürürlüğe girdi. Saat ücreti 260 İsveç kronu. Ödenmemiş ücret ve tazminat kalemi 15 milyon kron. SVT'nin 3 Kasım haberinde örgütçü Pelle Sunvisson, Benbau'daki üye sayısını 78, şantiyedeki işçi sayısını yaklaşık 150 diye verdi ve kişi başına ortalama yaklaşık 100 bin kron düştüğünü söyledi. Byggnadsarbetaren sözleşmenin yaklaşık 200 çalışanı kapsadığını yazıyor. 78 ile 200 arasındaki farkı bu sayıda kapatamadık. Sendika, metni göçmen işçiler tarafından ve göçmen işçiler için yazılmış ilk İsveç toplu sözleşmesi diye niteliyor. Investigate Europe'un 30 Ekim dosyası, anlaşmanın ödenmemiş ücret ve uzun mesai iddiaları şirkete sorulduktan birkaç gün sonra bağlandığını yazıyor.

Sınıfsal okuma: Veri Merkezi Sandığa Takıldı yazımızda mahalle, merkezin faturasına hayır dedi. Aynı haftanın öbür ucunda, merkezi kuran göçmen işçi ücretini sözleşmeye yazdırdı. İkisi aynı talebin iki kapısıdır: biri elektrik ve su, öteki inşaatın kendisi. İki Trilyon Dolar Bir Günde Nereye Gitti? yazısında Gina Hinojosa'nın listesindeki sendikalı iş şartını aktarmıştık. Ohio'da seçilen Amy Acton da moratoryumu, elektrik maliyetinin tamamı ve inşaatın sendikalı emekle yapılması şartına bağlıyor. Gävle, o şartın bir yasayı beklemeden şantiyede yazılabildiğini gösteriyor.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de veri merkezi ve enerji şantiyelerinde taşeron, göçmen emek ve gündeliklik iç içedir. Sözleşmeyi asıl işveren değil, yüklenici imzalar. Microsoft masada yoktur, Benbau vardır. Bu ayrım tanıdıktır. Asıl işvereni sorumluluktan çıkaran taşeron zincirine karşı yanıt, Gävle'de olduğu gibi yüklenicinin şantiyesinde örgütlenmek ve ücreti yazılı hale getirmektir.

AEMO ve Activision: Sessizlik Sürüyor

Tarih: 2-8 Kasım 2026 · Bölge: Avustralya, ABD · Konu: Kritik altyapı, oyun emeği

Ne oldu? AEMO, 2 Kasım'da sitesinde yeni bir toplu sözleşme güncellemesi yayımladı, ama metne erişemedik. Kontrol odası emekçilerinin üç reddinden ve geriye dönük ödemenin masadan kaldırılmasından sonra kamuoyuna yansıyan yeni bir karar ya da oy sonucu bulamadık. Activision'da da kalite güvence emekçilerinin aldığı grev yetkisinin kullanıldığına ya da yeni bir görüşme yapıldığına dair bir haber çıkmadı.

Sınıfsal okuma: Haberin olmaması, mücadelenin bittiği anlamına gelmez. Ama sermayenin en sevdiği silahlardan biri takvimi uzatmaktır: kaldıraç anı geçsin, yetki tazeliğini yitirsin, işçi yorulsun. İki başlığı da bu yüzden izlemeye devam ediyoruz.


Kadro Kapıda, Kar Kasada

Canva: On Üç Yılın İlk Toplu Çıkarması

Tarih: 3-4 Kasım 2026 · Bölge: Avustralya, küresel · Konu: Yazılım, yapay zeka, işten çıkarma

Ne oldu? Tasarım platformu Canva, The Week'in aktardığına göre 1.271 kişinin, yani kadrosunun yaklaşık %22'sinin işten çıkarılacağını ya da yeniden konumlandırılacağını açıkladı. Bu, şirketin on üç yıllık tarihindeki ilk toplu çıkarma. Haberde yıllık gelirin 3,69 milyar dolarda kalarak 5,2 milyar dolarlık iç hedefin altında kaldığı, aktif kullanıcı sayısının bir yılda yaklaşık 12 milyon düştüğü ve büyük yatırımcıların şirketin değerini 42 milyar dolarlık zirveden 31-34,9 milyar dolar aralığına indirdiği aktarılıyor. CEO Melanie Perkins bunu şirket tarihinin "en zor anı" olarak niteledi ve "yeni teknolojinin insanların neler yaratabileceğini dönüştürdüğünü" söyledi. Fast Company'nin derlemesine göre şirketin resmi cümlesi şu: "Önümüzdeki on yıla hazırlanmak için Canva'yı yeniden kurmamız, küçük ve güçlendirilmiş ekiplerden oluşan köklerimize dönmemiz gerekiyor." Paket görece cömert: en az altı aylık ücret, on iki ay sağlık sigortası, kariyer desteği ve şirket bilgisayarını alıkoyma hakkı. Verge'ün aktardığına göre 1.271 kişinin hepsi işten çıkarılmıyor: bir kısmının rolü değişecek, bir kısmı Sydney'deki merkeze taşınmaya çağrılacak. Ocak'tan itibaren hibrit çalışanların çoğundan haftada iki ya da üç gün ofis bekleniyor. TechCrunch, gelir büyümesi tahmininin yüzde 30'dan yüzde 20'ye çekildiğini yazıyor. Ofise geri çağrının sınıfsal anlamını Makine Yeni, Zincir Eski: Uzaktan Çalışmanın Sınıfsal Anatomisi yazımızda işlemiştik. Makine uzaktan çalışmayı mümkün kıldı. Zincir, bedeni yeniden ofise çağırıyor.

Sınıfsal okuma: Yazımızda bunu "cömert paket, sessiz masa" diye özetledik. Canva'nın derdi, yapay zekanın tasarım emeğini ucuzlatması ve kullanıcının araçtan doğrudan modele kayması. Yani yapay zeka, Canva'nın pazarını rakip tekellere doğru çekiyor. Şirket bu rekabetin maliyetini kendi işçisine kesiyor. Paketin cömertliği kararın kendisini tartışılmaz kılmanın aracı: Altı aylık ücret, masaya hiç oturulmamış olmasının bedeli olarak ödeniyor.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de tasarım, içerik ve ürün ekiplerinde çalışanlar Canva'nın hem kullanıcısı hem rakibidir. Bu hafta bir kez daha görüldü ki "yeni teknoloji yaratıcılığı dönüştürüyor" cümlesi, yaratıcı emeğin pazarlık gücünü dönüştürmenin de cümlesidir. Paket ne kadar iyi olursa olsun, kimin gideceğine işçinin söz hakkı yoksa bu bir pazarlık değil bir duyurudur.

Squarespace, Angi, Block, Amazon: Küçük Kesintilerin Büyük Toplamı

Tarih: 2-6 Kasım 2026 · Bölge: ABD, küresel · Konu: Yazılım, platform, işten çıkarma

Ne oldu? Web sitesi kurma platformu Squarespace, TechCrunch'ın 2 Kasım haberine göre yaklaşık 300 kişiyi, kadrosunun %19'unu çıkarıyor. Şirket bunu "daha hızlı hareket etmek" için yapılan bir yeniden yapılanma diye açıkladı. Aynı haber, kısa komutla site üreten yapay zeka araçlarının sektörü değiştirdiğini ve Squarespace'in yapay zeka odaklı yeni platformu Forma için bekleme listesi açtığını hatırlatıyor. The Next Web'in, Business Insider'ın gördüğü nota dayanan haberine göre kesintinin çoğu ürün ve mühendislik ekiplerinde. Gidenlere en az 16 hafta ücret, Mayıs 2027'ye kadar yan hak ve bilgisayarı alıkoyma hakkı var. CEO Anthony Casalena, notun ardından yaklaşık bir dakikalık ve yorumların kapalı olduğu bir yayın yaptı. Şirket 2024'te Permira'ya yaklaşık 7,2 milyar dolara satılarak borsadan çıkmıştı. Fast Company'nin Kasım derlemesine göre ev hizmetleri platformu Angi 3 Kasım'da bilançosuyla birlikte yaklaşık 300 kadroyu, ağırlıkla orta kademe yönetim ve destek işlerini kesti. Block, bilançosundan bir gün sonra Cash App ve Square'in müşteri, eğitim-içerik ve risk operasyonlarında yeni bir tur başlattı. Amazon, Washington eyaletinde 95 kişilik bir WARN bildirimi verdi. Challenger, Gray & Christmas verilerine göre teknoloji sektörü Ekim sonuna kadar 171.501 ilan edilmiş çıkarmayla tüm sektörlerin başında; bu, geçen yılın aynı dönemine göre %21 fazla.

Sınıfsal okuma: Kesilen işlerin listesine bakın: müşteri operasyonu, risk operasyonu, destek, orta kademe, şablonla site kuran ekip. Bunlar yapay zekanın "otomatikleştirebilir" dediği işler değil, sermayenin "artık bu işi müşteriye ve modele yaptırırım" dediği işlerdir. Squarespace'in hikayesi ise ironik: Kadro, şirketin yapay zeka platformu henüz bekleme listesindeyken gidiyor. Teknolojinin kendisi değil, teknolojiye dair beklenti işten çıkarmanın gerekçesi oluyor.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de de çağrı merkezi, müşteri hizmetleri ve dolandırıcılık önleme ekipleri bankacılık ve e-ticarette en kalabalık beyaz yaka işlerdendir. Bu işlerde çalışanlar için Beyaz Yakalının Sefaleti yazımızda anlattığımız proleterleşme, bu hafta ABD'deki listelerde somut bir biçim aldı.

Dropbox ve Innodata: Kapıdan Sonra Kasa

Tarih: 5 Kasım 2026 · Bölge: ABD, Hindistan · Konu: Bilanço, işten çıkarma, veri emeği

Ne oldu? Geçen sayıda iki şirketin bilançosunu "karlılık cümlesi doğrulanacak mı" sorusuyla izlemeye almıştık. İkisi de 5 Kasım'da açıkladı. Dropbox'ın SEC'e verdiği sonuçlara göre çeyreklik gelir 637,3 milyon dolarla neredeyse yerinde saydı (%0,5 artış), ama GAAP net kar 116,1 milyon dolar oldu. Şirket yalnız bu çeyrekte 150,2 milyon dolarlık, yılın ilk dokuz ayında 847,3 milyon dolarlık hisse geri aldı. İşten çıkarmalarla ilgili yeniden yapılanma maliyeti bu çeyrekte 8,1 milyon dolar. Aynı açıklamada 350 milyon dolar nakitle Tigris Data'yı satın alacağını bildirdi. CEO, çeyreği "beklentiyi aşıp beklentiyi yükselttiğimiz bir çeyrek" diye niteledi. Innodata ise rekor bir çeyrek açıkladı: gelir %53 artışla 95,6 milyon dolar, net kar 10,3 milyon dolar. Şirket yıllık büyüme beklentisini %42'nin üzerine çıkardı. Açıklamada Hindistan'da kartları kapatılarak çıkarılan yaklaşık 550 işçiden söz edilmiyor; yalnızca büyük bir müşterideki bir programın sona ereceği ve yeni programlarla değiştirilmesinin beklendiği belirtiliyor.

Sınıfsal okuma: Bu iki tablo yan yana konunca söze gerek kalmıyor. Dropbox'ta 200 kişinin gidişinin bedeli 8 milyon dolar; aynı çeyrekte hissedara geri alım yoluyla aktarılan para bunun on sekiz katı. İşten çıkarma burada bir zorunluluk değil, artı değerin hissedara yeniden dağıtımının bir kalemidir. Innodata'da ise yapay zekanın görünmez emeği en çıplak haliyle karşımızda: Modeli eğiten veriyi hazırlayan işçinin kartı öğlen kapanıyor, bir hafta sonra şirket "rekor" diyor ve müşteri programının değiştiğini bir cümleyle geçiyor. Müşteri kim, program neden bitti, işçiler nereye gitti; bilançoda bunların yeri yok. Döngüdeki İnsan yazımızda anlattığımız tam da buydu.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de işten çıkarmaların en sık gerekçesi "ekonomik koşullar" ve "zorunlu küçülme"dir. Bu gerekçeye karşı en güçlü silah, şirketin kendi rakamlarıdır. Halka açık şirketlerde bilançoyu, halka açık olmayanlarda ise ortakların aldığı kar payını ve yöneticilere ödenen primleri sormak, "zorunluluk" cümlesinin içini boşaltır.

Microsoft: Altmış Bin Kişiye Teklif, Üç Bin Kişilik Beklenti

Tarih: 30 Ekim-6 Kasım 2026 · Bölge: ABD, Hindistan, İngiltere, Kanada · Konu: Gönüllü çıkış, işten çıkarma

Ne oldu? Geçen sayıda Microsoft'un yaklaşık 60 bin kişiye "gönüllü çıkış" teklif ettiğini yazmıştık. People Matters'ın Business Insider'a dayanan haberine göre şirket, bu teklifi uygun kadronun yaklaşık %5'ine denk gelen 3 bin ya da daha az kişinin kabul etmesini bekliyor. Son başvuru tarihi Aralık başı; kabul edenlerin yıl sonuna kadar ayrılması bekleniyor. Finans direktörü Amy Hood'un iç notundaki cümle şu: "Amacımız, şirketten kendi koşullarında ayrılmayı seçen çalışanlara bu imkanı sunmak." Şirket, programın işten çıkarmaların yerine geçmediğini ve koşullara bağlı olarak küçülmelerin sürebileceğini de belirtti.

Sınıfsal okuma: Altmış bin kişiye kapıyı gösterip üç bin kişinin çıkmasını beklemek, teklifin amacının kadro azaltmaktan çok bir mesaj vermek olduğunu düşündürüyor. Kalan elli yedi bin kişiye söylenen şey şu: "Kapı açık, kendi koşullarınızla çıkabilirsiniz; çıkmazsanız sonraki koşullar bizim koşullarımız olabilir." "Gönüllülük" burada kalanları disipline eden bir araç.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de "ikale" denen karşılıklı fesih sözleşmeleri de aynı dille gelir. Teklifin altına imza atmadan önce makul yararı, kıdem ve ihbar tazminatını ve işsizlik ödeneğine etkisini mutlaka birlikte hesaplayın. "Gönüllü" kelimesi, hukuki sonuçlarınızı değiştirebilir.


Google: DeepMind İçeride, Kapı Diğerlerine

Tarih: 2-4 Kasım 2026 · Bölge: İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, Japonya, İsviçre · Konu: Sendika erişimi, gönüllü çıkış

Ne oldu? İki haber aynı şirketin iki yüzünü gösterdi. Guardian'ın 2 Kasım haberine göre Prospect sendikası, Google'ın İngiltere'deki yaklaşık 7 bin çalışanına, YouTube dahil, işyerinde örgütlenme erişimi için anlaştı. DeepMind anlaşmanın dışında. DeepMind için İletişim İşçileri Sendikası ve Unite ayrı bir tanıma arıyor. Meta'nın İngiltere'deki yaklaşık 5 bin çalışanı için Prospect Eylül'de benzer bir erişim anlaşması yapmıştı. İşyerine girme hakkı 30 Ekim'de yürürlüğe girdi. Prospect, üye sayısı tanıma eşiğine gelirse ücret, esnek çalışma ve yapay zekanın nasıl devreye alınacağı üzerine söz hakkı isteyecek.

4 Kasım'da Reuters, Google'ın gönüllü çıkış paketini Haziran'da Kanada, Fransa, Almanya, Japonya ve İsviçre'ye genişlettiğini şirketin doğruladığını yazdı. Kaç kişinin kabul ettiği açıklanmadı. Sözcü, paketi önümüzdeki önemli işi desteklemek diye anlattı. Geçmiş turlarda Google Cloud ve DeepMind dışarıda bırakılmıştı. Reuters, bu turun da aynı çizgide göründüğünü yazıyor. İsviçre'de yaklaşık 5 bin kişi çalışıyor. Kabul edenlere hizmet yılı başına bir aylık ücret veriliyor, tavan 12 ay. Ayrılıklar Ağustos'ta başlamış. Bir kişinin anlattığına göre yaklaşık 50 kişilik bir ekipte en az dört kişi kabul etmiş. Toplam sayı yok (Reuters).

Sınıfsal okuma: Kodun Yüzde Kırkı, Kadronun Dörtte Biri yazımızda Microsoft'un gönüllü kapısını kadronun dörtte birine gösterdiğini yazmıştık. Google aynı kelimeyi daha dar bir coğrafyada kullanıyor. Kapının kime kapandığı da bir seçim: DeepMind ve Cloud içeride tutuluyor, diğerleri çıkışa çağrılıyor. Silikon ve Sınıf: DeepMind’ın "AGI’dan ASI’ye" Raporunun Epistemolojik Çözümlemesi yazımızda bu birimin modeli kimin için çizdiğini sormuştuk. Bu hafta şirket, o birimi hem sendika erişiminin hem çıkış paketinin dışında tutarak yanıtın bir parçısını verdi. Modele en yakın emek, pazarlığın da örgütlenmenin de uzağına konuyor. Google Classroom'un Gerçek Sınıfı yazımızda paketin okula nasıl bağlandığını, Özetin Bedeli yazımızda aynı paketin haber emeğine nasıl uzandığını işlemiştik. Bu hafta üçüncü halka göründü: işyerinin kapısı yasayla aralanırken, yapay zeka biriminin kapısı içeriden kapanıyor.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de bilişimde gönüllü çıkış ve ikale aynı cümleyle gelir. Google'ın İsviçre formülü, hizmet yılı başına bir ay ve 12 ay tavan, bir kıyas ölçüsüdür. Teklif gelirse makul yararı, kıdemi ve işsizlik ödeneğini bu tavanın yanına koyun. Bir de şunu sorun: yapay zeka ekibi paketin neresinde? Dışarıda bırakılan birim varsa, gönüllülük bir küçülme değil, kimin kalacağını şirketin seçmesidir.

Amazon: Depoda Toplantı, Şirkette İnkar

Tarih: 4-5 Kasım 2026 · Bölge: Kanada, ABD · Konu: Depo emeği, sendikalaşma

Ne oldu? CBC'nin 4 Kasım haberine göre Toronto çevresindeki Amazon depo işçileri, Unifor ile örgütlenme toplantısını Scarborough'da açtı. Aynı sabah Bolton ve Ajax depolarında da bildiri dağıtıldı. İşçiler ücret, güvenlik ve temponun düşürülmesini istiyor. TorontoToday'e konuşan bir işçi Scarborough'da başlangıç ücretini yaklaşık 24 dolar, talebi 30 dolar diye verdi. Aynı haberde günde 30 dakikayı aşan görev dışı süre için uyarı geldiği iddiası var. Bu bir iddiadır, şirket doğrulamadı. Amazon sözcüsü Amy Diaz, Unifor'un anlattıklarının büyük bölümünün doğru olmadığını söyledi. Başka bir sözcü, Sam Stephenson, şirketin doğrudan ilişki dediği şeyi savundu: herkesin sesi duyulsun, yalnızca birkaç kişinin değil. Kanada'da sendikalı tek Amazon tesisi Britanya Kolumbiyası'ndaki Delta deposu. Ontario, şirketin Kanada'daki işgücünün yarısından fazlasını barındırıyor.

Ertesi gün FreightWaves, Teamsters'ın Indiana Merrillville'deki OIL9 tesisinde, tesis içinde tır süren ve Amazon'un kendi bordrosunda olan şoförlerin örgütlendiğini ilan ettiğini yazdı. Sendika daha önce Kentucky Shepherdsville ve Missouri Liberty'de de aynı iddiayı öne sürmüş. Amazon ise Teamsters'ın tek bir tesisinde bile sertifikalı pazarlık temsilcisi olmadığını, bunun yanlış bir anlatı olduğunu söyledi. İlan, sertifika değildir. İkisini de yazıyoruz. Ofis tarafındaki 95 kişilik Washington bildirimi bu bölümün konusu değil. O kesinti yukarıda, Squarespace ile aynı derlemede duruyor.

Sınıfsal okuma: GİG Ekonomisi Dosyası yazımızda algoritmik patronu, parça başı ücreti ve yasada adı olmayan grevi işlemiştik. Amazon deposu o dosyanın kadrolu halidir: işçi şirketin bordrosundadır, tempo yine ölçülür, sendika yine dışarıdan ilan edilir. Doğrudan ilişki cümlesi, Samsung Biologics'in bu hafta kullandığı kendi çalışanlarımızla konuşuruz cümlesinin depo versiyonudur. DeFacto Kapısında Dört Sandalye yazımızda aynı kapının ofis hali duruyor. Depodaki toplantı ile ofisteki sandalye aynı sorudur: örgütlenirsen işin ne olur?

Bizim için neden önemli? Türkiye'de e-ticaret deposu ve kurye aynı temponun iki ucudur. Taşeron, sendikayı kapının dışında tutar. Ontario'daki toplantının sade olgusu şudur: işçiler salonu tuttu, bildiri dağıttı, ücretin rakamını söyledi. Bizde de ilk adım, temponun ve ücretin rakamını birlikte yazmaktır.


Sandık, Borsa ve Hesaplamanın Mülkiyeti

Veri Merkezi Sandığa Geldi, Mahalle Kazandı

Tarih: 3-5 Kasım 2026 · Bölge: ABD · Konu: Veri merkezi, enerji, yerel demokrasi

Ne oldu? ABD ara seçimlerinde veri merkezleri yalnızca kampanyaların konusu olmadı, doğrudan oylandı. Ballotpedia'nın 6 Kasım dökümüne göre 41 yerel oylamanın 40'ında seçmen sınırlama ya da karşıt tutumdan yana çıktı. Tek istisna Kuzey Dakota'daki Harwood: seçmen, veri merkezlerini de kapsayan ek bir inceleme önerisini reddetti. Beş yerde tam yasak, on ikide kısmi yasak oylandı. CNBC, oylamaların 10 eyalete yayıldığını ve Ohio'nun 21 oylamayla listenin yarısından fazlasını tuttuğunu yazıyor. Seçilen vali Amy Acton, veri merkezlerinin elektrik maliyetinin tamamını karşılamasını ve inşaatın sendikalı emekle yapılmasını şart koşan bir moratoryumdan yana. İlk günkü AI Weekly sayımı 40'ı aşkın oylamanın 38'inde karşıt tutumun kazandığını yazmıştı. Tam döküm 40'a 1. Tech Policy Press'in değerlendirmesine göre Ohio'da Sunbury, Pataskala, Urbana, Granville ve Trenton gibi yerlerde yasak ya da kısıtlama önerileri yaklaşık %70'in üzerinde oyla kabul edildi. Sektöre bağlı gruplar yalnız Ohio'da veri merkezlerinin ekonomik faydasını anlatan reklamlara en az 2,54 milyon dolar harcamıştı. Georgia'da veri merkezlerinin elektrik faturasına etkisinin tartışıldığı Kamu Hizmetleri Komisyonu'nda Demokratlar üçüncü sandalyeyi de alarak 1996'dan beri ilk kez çoğunluğu ele geçirdi. AI Weekly, Elon Musk'ın Teksas'ta veri merkezi yanlısı adaylara 224 milyon dolar harcadığını aktarıyor. Seçimden sonra Kongre'de Jamie Raskin, veri merkezi projelerindeki gizlilik sözleşmelerine dair bir soruşturma başlattı. Geçen sayıda salonu 85 kişiyle sınırlayıp gece yarısı onay verdiği için andığımız Hermantown'da ise MCEA ve "Stop the Hermantown Data Center" girişimi 4 Kasım'da kentin ve Google'ın çevresel incelemesine karşı yeni bir dava açtı. Aynı gün veri merkezine karşı çıkan iki aday, Emma Richtman ve Candi Mock, kent meclisine seçildi.

Sınıfsal okuma: Yazımızda bunu "veri merkezi sandığa takıldı" diye özetledik. Mahalle, yapay zekaya karşı değil; elektrik faturasının, suyun ve havanın kime ödetildiğine karşı oy verdi. Veri merkezi, hesaplama gücünün mülkiyetinin toprağa, suya ve şebekeye bastığı yerdir. Orada sermaye "ekonomik fayda" der, mahalle faturasını okur. JS Tan, 7 Kasım'da Truthout'a verdiği söyleşide bu hayırın içindeki ayrımı işaret etti: proleterleşen bilişim emekçisi mahalleyle aynı tarafa düşebilir, ama inşaat sendikaları şimdilik düşmez, çünkü sözleşmeyi ve işi veri merkezi veriyor. Gävle'deki sözleşme, o ayrımın şantiyede kapanabildiğini gösterdi. Ama bir uyarıyı da hemen ekleyelim: Sandıktaki bu tepki, onu toplayan Demokrat Parti'nin sınıfsal karakterini değiştirmez. ABD Seçim Sonuçları yazımızda anlattığımız gibi, mavi dalga aynı kıyıya vurur. Mahallenin kazandığı yasaklar ve sınırlar, kendi örgütü olmadan bir sonraki yatırım dalgasında pazarlık konusuna dönüşebilir.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de de veri merkezi ve yenilenebilir enerji yatırımları "kamu yararı" kararıyla, çoğu zaman mahalleye sorulmadan yapılıyor. Akbelen'den bu yana öğrendiğimiz şey aynı: Planı, imarı ve enerji bağlantı belgesini temel atılmadan önce okumak ve yerelde birlikte itiraz etmek. Ohio'nun %70'i bize bunun yapılabildiğini gösterdi.

Borsa: Sabah İki Trilyon, Kapanış Üç

Tarih: 5 Kasım 2026 · Bölge: ABD, küresel · Konu: Yapay zeka hisseleri, finansallaşma

Ne oldu? Perşembe kapanışı, sabah ekranından sert oldu. Reuters'e göre S&P 500 yüzde 4,36 düşerek 7.353,73 puanda kapandı. Dow yüzde 3,44 gerileyerek 1.833 puan kaybetti. Nasdaq yüzde 5,52 düşüşle 24.315 puanda kapandı ve 6 Ekim'deki rekorun yüzde 10'dan fazla altına inerek düzeltmeyi teyit etti. S&P 500 şirketlerinden silinen değer yaklaşık 3 trilyon dolar. Yarı iletken endeksi yüzde 12'den fazla geriledi. Sabah ekranlarının 2 trilyon doları ve InvestmentNews'ün aktardığı Nasdaq yüzde 5,4 ile Nasdaq-100'den 2 trilyonun üzeri, günün erken baskısıydı. Bir fon yöneticisinin cümlesi o haberin başlığı oldu: "Bu gerçek bir panik." Gerekçe olarak Demokratların Kongre'yi kazanmasının ardından veri merkezlerine daha sıkı denetim gelmesi ihtimali, Bernie Sanders'ın ulusal moratoryum çağrısı ve Fed'den gelen faiz artırımı sinyalleri gösterildi.

Cuma kısmi bir tepki getirdi, haftayı geri almadı. Nasdaq yüzde 1,1 yükselerek 24.579 puana çıktı. S&P 500 yüzde 0,32 artarak 7.376,86 puanda kapandı. Dow yaklaşık yüzde 0,5 geriledi. Yarı iletken endeksi yaklaşık yüzde 4 toparlandı. AMD yüzde 11, Nvidia yüzde 2,8 yükseldi. Haftanın tamamı ekside kaldı: Nasdaq yüzde 3,4, S&P 500 yüzde 2,7, Dow yüzde 0,9. AP, S&P 500'ün haftalık kaybını Nisan 2025'teki tarife şokundan beri en kötüsü diye yazdı. Cuma günü Kospi yüzde 6 düştü, SK Hynix yüzde 10'dan fazla geriledi. Ekim'de tarım dışı istihdam 165 bin arttı, işsizlik yüzde 4,2'den yüzde 4,1'e indi, Aralık faiz artışı ihtimali yüzde 78'e çıktı. Bu rakamların dökümü ve kaynakları İki Trilyon Dolar Bir Günde Nereye Gitti? yazısının 9 Kasım güncellemesinde.

Sınıfsal okuma: Yazımızda sorduğumuz soru şuydu: İki trilyon dolar bir günde nereye gitti? Sabah ekranı öyle diyordu. Kapanış, S&P 500 şirketlerinde yaklaşık 3 trilyonu gösterdi. Yanıt değişmedi: hiçbir yere. Çünkü o değer hiçbir zaman üretilmiş bir değer değildi; gelecekteki artı değere dair bir beklentinin fiyatıydı. O beklenti de veri merkezlerinin sorunsuz kurulacağı, elektriğin ucuz kalacağı, mahallenin susacağı varsayımına dayanıyordu. Bir oylama sonucu "risk" sayılabiliyorsa, bu yatırımların rızaya değil, rızanın aranmamasına dayandığı anlaşılıyor. Balon mu, Borç mu? yazımızda sorduğumuz soru da güncelliğini koruyor: Şişerken kim kazandı, inerken kim ödeyecek?

Bizim için neden önemli? Bu çöküşün faturası ilk önce hisse sahiplerine değil, "maliyet disiplini" adıyla teknoloji işçilerine kesilir. Önümüzdeki haftalarda gelecek çıkarma duyurularında "piyasa koşulları" cümlesini gördüğünüzde, bu haftayı hatırlayın.

Anthropic: Değerleme Bir Haftada Yarım Trilyon Oynadı

Tarih: 2-8 Kasım 2026 · Bölge: ABD · Konu: Halka arz, yapay zeka sermayesi

Ne oldu? Geçen sayıda Anthropic'in kamuya açık S-1 başvurusunu yazmıştık. FinanceFeeds'in derlemesine göre şirket 2 Kasım'da izahnameye üçüncü çeyrek rakamlarını ekledi: gelir yaklaşık 17 milyar dolar, faaliyet zararı 567 milyon dolar, satın alma taahhütleri ve kiralamalar toplamı yaklaşık 895,4 milyar dolar. İzahnamede hala fiyat aralığı, hisse sayısı ya da tarih yok. Yatırımcı görüşmelerinde 1,5-2 trilyon dolarlık değerleme konuşuluyordu. 8 Kasım'da Bloomberg'e dayanan haberlere göre seçim sonrası satıştan sonra konuşulan rakam 1,2-1,3 trilyon dolara indi; bazı yatırımcılar 1,1 trilyonu dile getiriyor. Pazarlama turunun bu hafta başlayabileceği yazılıyor; şirket yorum yapmadı.

Sınıfsal okuma: Hisse Halka, Oy Kurucuya yazımızda sorduğumuz soruya bu hafta yeni bir rakam eklendi: 895 milyar dolarlık taahhüt. Bu, bir yazılım şirketinin değil, hesaplama altyapısına bağlanmış bir sermaye kütlesinin rakamıdır. Değerlemenin bir haftada yarım trilyon dolar oynaması ise ölçülen şeyin emek değil beklenti olduğunu gösteriyor. Ama dikkat: Değerleme düşse de taahhüt düşmüyor. Çip, enerji ve veri merkezi sözleşmeleri yerinde duruyor. Beklenti inerken taahhüdün yükü kime aktarılacak? Bu sorunun yanıtı, önümüzdeki aylarda maliyet kesintisi olarak gelebilir.

Bizim için neden önemli? "Güvenli yapay zeka" söylemiyle kurulan bir şirketin bile hesap tablosu, sermayenin genel yasalarına tabidir. Bu, bireysel şirketlerin niyetini değil, mülkiyet biçimini tartışmamız gerektiğini bir kez daha gösteriyor.

Apple ve Bellek: Kıtlığın Faturası Etikete Yazıldı

Tarih: 2 Kasım 2026 · Bölge: ABD, küresel · Konu: Bellek, donanım fiyatları

Ne oldu? StockAnalysis'in aktardığına göre Apple eylül çeyreğinde gelirini %12 artışla 114,5 milyar dolara çıkardı, ama Aralık çeyreği için brüt marj beklentisini %47,9'dan %45-46'ya indirdi. Finans direktörü Kevan Parekh düşüşün büyük kısmını bellek çiplerine bağladı. Eylül'de göreve başlayan CEO John Ternus bellek fiyatlarını "eşi görülmemiş" diye niteledi ve Aralık'tan sonra da artacağını söyledi. Apple, bellek maliyetini karşılamak için Haziran'da iPad ve Mac'in, Eylül'de iPhone'un fiyatını artırmıştı. Şirket bu çeyrekte Mac ve iPad arzının bellek kısıtı nedeniyle sınırlı kalacağını da belirtti.

Sınıfsal okuma: Bilgisayarındaki Bellek Kimin? yazımızda Sam Altman'ın kişisel bilgisayardaki belleği "israf" saymasını ve SK hynix'in üç yıllık üretimi satılmış saymasını yan yana koymuştuk. Bu hafta zincirin son halkası göründü: Dünyanın en karlı donanım şirketi bile belleği veri merkezleriyle rekabet ederek alıyor ve farkı fiyat etiketine yazıyor. Kıtlığı yaratan kişisel bilgisayar değil, hesaplamanın birkaç tekelde yoğunlaşması. Faturayı ödeyen ise bilgisayarını, telefonunu iş aracı olarak kullanan herkes.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de kur ve vergiyle zaten pahalı olan donanım, bellek kıtlığıyla daha da pahalılaşıyor. Okulda, evde, serbest çalışırken kullandığımız makinenin fiyatı artık yalnızca kurla değil, küresel hesaplama gücünün mülkiyetiyle de belirleniyor.


Okul, Arama ve Tekel

Google: Yapay Zekayı Kapatan Okulun Araması da Kapanır

Tarih: 3 Kasım 2026 · Bölge: ABD, küresel · Konu: Eğitim, platform tekeli

Ne oldu? TechCrunch'ın 3 Kasım haberine göre Google, gelecek yıl K-12 öğrencileri için Gemini, NotebookLM ve Classroom'daki yapay zeka araçlarını, okul yönetimi açıkça etkinleştirmedikçe kapalı tutacağını duyurdu. İlk bakışta bu bir kontrol imkanı gibi görünüyor. Ama aynı duyuruya göre bir okul yapay zekayı tümüyle kısıtlarsa öğrenciler Google Arama'ya da erişemeyecek; ekranda aramanın okul tarafından kapatıldığını söyleyen bir mesaj görecekler. Google eğitim başkanı Chris Phillips'in gerekçesi kısa: "Arama ve yapay zeka derinden bütünleşik." Duyuru, Google'ın sınıflar için yeni yapay zeka öğretmen aracı Guided Learning'in lansmanıyla aynı güne denk geldi.

Sınıfsal okuma: Google Classroom'un Gerçek Sınıfı yazımızda bunu "paket tekel" diye adlandırdık. Bir tekel, pazar gücünü bir üründen ötekine taşımak için ürünleri birbirine bağlar. Okulun önüne konan seçenek "ikisi birden ya da hiçbiri"dir. Chromebook'ların ve Google uygulamalarının okullardaki yaygınlığı düşünülünce bu seçenek, seçenek değil mecburiyettir. Öğrenci, öğretmen ve veli burada müşteri bile değil, zorunlu kullanıcıdır.

Bizim için neden önemli? Türkiye'de de MEB ve üniversiteler e-posta, depolama ve sınıf yönetimini büyük ölçüde iki tekelin hizmetlerine bağladı. Bugün ABD'de okulun önüne konan "ya hep ya hiç" seçeneği, yarın bizim okullarımızın da önüne gelebilir. Eğitimde kamusal ve özgür yazılım altyapısını savunmak, bu yüzden bir teknik tercih değil, bir bağımsızlık meselesidir.


Türkiye'den

Rekabet Kurumu: Özet Zorunlu Olmayacak

Tarih: 2 Kasım 2026 · Bölge: Türkiye · Konu: Platform tekeli, haber emeği

Ne oldu? Evrensel'in aktardığına göre Rekabet Kurumu, Alphabet ve Google'ın Türkiye'deki şirketleri hakkında, Google Arama'daki yapay zeka özetleri (AI Overviews) ve yapay zeka modu nedeniyle hakim durumun kötüye kullanılması iddiasıyla soruşturma açtı. Soruşturma sürerken uygulanacak geçici tedbire göre Google, haber yayıncılarını içeriklerini yapay zeka sistemlerine dahil etmeye zorlayamayacak. Yayıncılar, arama sonuçlarındaki görünürlüklerini kaybetme riski olmadan içeriklerinin özetlerde kullanılıp kullanılmayacağına karar verebilecek. Google ayrıca içerik kullanımı ve fiyatlandırma için medya kuruluşlarına eşit, şeffaf ve ayrım gözetmeyen sözleşme koşulları sunmak zorunda olacak. Haber, Reuters Enstitüsü'nün aramadan haber sitelerine gelen trafiğin üç yılda %43 düşeceği öngörüsünü de hatırlatıyor.

Sınıfsal okuma: Özetin Bedeli yazımızda sorduğumuz soru şu: Karar haber emeğini mi koruyor, yoksa yalnızca yayıncı şirketle platform arasındaki pay kavgasında bir hakemlik mi yapıyor? Tedbir önemli; "ya özete gir ya aramada kaybol" dayatmasını ilk kez bir kurum açıkça yasaklıyor. Ama sözleşmede adı geçen taraflar platform ve yayıncı. Haberi yazan, fotoğrafı çeken, sahada duran emekçi bu sözleşmenin tarafı değil. Aynı hafta Sözcü'de onlarca kişi işten çıkarılırken, "içeriğin ekonomik değeri"nin kimin hanesine yazılacağı sorusu daha da yakıcı hale geliyor.

Bizim için neden önemli? Basın emekçileri için bu karar, sendikanın masaya getirebileceği yeni bir başlık açıyor: Platformdan gelecek her kuruşun bir kısmının haber emeğine, kadroya ve ücrete bağlanması. Bu talep yazılmazsa, tedbirin kazancı yine yalnızca patronun hanesine yazılır.

Yaş Doğrulamanın İlk Haftası, Erişim Engelinin İki Ayı

Tarih: 1-8 Kasım 2026 · Bölge: Türkiye · Konu: Dijital kimlik, sansür

Ne oldu? Geçen sayıda 1 Kasım'da yürürlüğe giren e-Devlet yaş doğrulamasını yazmıştık. İlk haftada platformların uygulamasına, toplanan veriye ya da kayıtların nerede tutulduğuna dair yeni bir resmi açıklama bulamadık; mevcut hesaplar için son tarih hala 31 Mart 2027. Aynı hafta İFÖD, 2 Kasım'da yaptığı açıklamada Eylül'de 1.270, Ekim'de 867 olmak üzere iki ayda 2.137 X hesabının Türkiye'den erişime engellendiğini duyurdu. Bu listede gazeteciler, akademisyenler, ekonomistler ve İFÖD'ün kendi hesabı da var.

Sınıfsal okuma: Yaş Doğrulama yazımızda kimliğe bağlanan ekranın anatomisini teknik ayrıntılarıyla anlatmıştık. Bu hafta iki veri yan yana geldi: Bir yanda her hesabın devlet kimliğine bağlanması, öte yanda iki ayda iki bin hesabın görünmez kılınması. Kimlik zorunlu, söz koşullu. Freedom House'un 31 puanı bu iki eğilimin toplamıdır.

Bizim için neden önemli? Erişim engeli artık yalnızca gazetecinin değil, her örgütlü sesin sorunudur. Sendikanın, derneğin, dayanışma ağının iletişimini tek bir platforma bağlamamak; e-posta listesi, özgür yazılımla kurulmuş kendi sitesi ve federe sosyal ağlar gibi alternatif kanalları şimdiden kurmak gerekiyor.

Astor: Çipli Takip Meclis'te

Tarih: 3 Kasım 2026 · Bölge: Türkiye · Konu: Dijital gözetim, göçmen emeği

Ne oldu? Evrensel'in 25 Ekim haberiyle gündeme gelen ve Boynumuzdaki Kart yazımızda teknik ayrıntılarıyla ele aldığımız Astor'daki çipli takip, bu hafta Meclis'e taşındı. EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan'a 14 soruluk bir önerge verdi. Önergeye göre Ankara Sincan'daki fabrikada işçilerin mesai boyunca taktığı cihazlar konum, hareket ve belirli alanlarda geçirilen süreleri kaydediyor; işçiler cihazı tuvalette ve dinlenme alanında bile çıkaramıyor. Karaca, toplanan verinin ücret, prim, performans ya da işten çıkarmada kullanılıp kullanılmadığını, 6 Ekim'de TİSK ve konfederasyonlarla görüşülen "yeni nesil çalışma modelleri" içinde dijital gözetim ve algoritmik performans denetimi olup olmadığını, Türkiye genelinde dijital gözetim nedeniyle kaç işyerinin denetlendiğini ve 2027 bütçesinde buna ne kadar kaynak ayrıldığını soruyor. Önerge, fabrikadaki Nepalli işçilerin ücret, sigorta ve barınma koşullarını, şirketin aldığı SGK ve İŞKUR teşviklerini ve ana hissedarların fon soruşturmasındaki mal varlığı tedbirlerinin kaldırılmasını da soruyor.

Sınıfsal okuma: Önerge, gözetimi doğru bağlamına oturtuyor: Aynı fabrikada işçinin hareketi saniye saniye kaydedilirken, ara zam talebi karşılıksız kalıyor, göçmen işçi ucuz emek olarak kullanılıyor ve hissedarın serveti büyüyor. Dijital gözetim, sömürü oranını artırmanın ve işçiyi bölmenin bir aracıdır. Önergenin "yeni nesil çalışma modelleri" sorusu da yerinde: Algoritmik yönetim, yasal düzenlemeye girmeden fiilen kuruluyor.

Bizim için neden önemli? Bakanın yanıtı, Türkiye'de işyerinde dijital gözetimin hukuki sınırına dair ilk resmi tutumlardan biri olabilir. TBMM İçtüzüğü'ne göre yazılı soru önergeleri on beş gün içinde yanıtlanmalı. Yanıtı birlikte izleyelim; gelmezse sormayı sürdürelim.

Basın Emeği: İdari İzin Sürüyor, Kadro Daralıyor

Tarih: 30 Ekim-8 Kasım 2026 · Bölge: Türkiye · Konu: Medya emeği, işten çıkarma

Ne oldu? Halk TV'de kayyımın emekçilerin idari iznini 30 Ekim'de "ikinci bir emre kadar" uzatmasından sonra yeni bir karar kamuoyuna yansımadı; ücretin akıbeti belirsizliğini koruyor. Aynı gün Evrensel Sözcü'de yeniden yapılanma kararıyla yaklaşık 50 kişinin işine son verildiğini, çıkarmaların yalnızca ayrılmak isteyenlerle sınırlı kalmadığını ve devamının beklendiğini yazdı. 1 Kasım'da Erman Toroğlu, canlı yayında Sözcü'den istifa ettiğini açıkladı ve çıkarmalara tepki gösterdi.

Sınıfsal okuma: Bir haber kanalında devlet arşivi karartıp ücreti emre bağlıyor, ötekinde patron kadroyu "yeniden yapılanma" ile daraltıyor. İki yöntem farklı, sonuç aynı: Haber emeği güvencesizleşiyor. Bu, Basın Emekçilerine Sorular yazımızda sorduğumuz sorunun güncelliğini gösteriyor: Örgütlü değilsen yol yok.

Bizim için neden önemli? Basın emekçisinin işsizliği, toplumun haber alma hakkının daralmasıdır. Haber emekçilerinin sendikal mücadelesini desteklemek, bilişim emekçileri için de bir dayanışma görevidir; çünkü bu sitelerin altyapısını kuran, yayınını sürdüren de biziz.

Enflasyon %29,77: Dört Aylık Düşüş Bitti

Tarih: 3 Kasım 2026 · Bölge: Türkiye · Konu: Ücret, hayat pahalılığı

Ne oldu? TÜİK'e göre Ekim'de tüketici fiyatları aylık %2,58, yıllık %29,77 arttı. Cumhuriyet'in başlığıyla dört aylık düşüş serisi sona erdi. Aynı hafta Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 bütçesinin görüşmeleri sürdü.

Sınıfsal okuma: On Ayda Bir Maaş yazımızda anlattığımız gibi fiyat her gün güncellenir, ücret yılda bir. Geçen hafta yazdığımız elektrik sınırı ve bu hafta yazdığımız bütçenin sınıfı bu takvimin iki ucudur. Bellek kıtlığıyla pahalanan donanım da bu tablonun teknoloji kalemi.

Bizim için neden önemli? Bilişimde ücretler çoğu zaman yılda bir, şirketin keyfine göre ve çoğu zaman enflasyonun altında güncellenir. Ara zam talebini ekip olarak, yazılı ve rakamla dile getirmek; ücretin hangi tarihte, hangi endeksle güncelleneceğini sözleşmeye yazdırmak bu yüzden gerekiyor.


Bu Gelişmelerin Ortak Sınıfsal Anlamı

Birinci eksen: Sandık, mahalle ve rıza

Ohio'da %70, Hermantown'da yeni dava ve iki yeni meclis üyesi, Georgia'da fatura komisyonunda çoğunluk. Bu hafta hesaplama gücünün toprağa bastığı yerde rıza sorusu soruldu ve yanıt çoğunlukla "hayır" oldu. Ertesi gün borsa bu hayırı bir risk olarak fiyatladı. Sabah ekranları 2 trilyon diyordu. Kapanış, S&P 500 şirketlerinden yaklaşık 3 trilyon dolar sildi. Bu iki gün yan yana, yapay zeka yatırım dalgasının mahallenin sessizliğine ne kadar bağlı olduğunu gösterdi. Ama sandık tek başına yetmez: Mahallenin kazanımı, kendi örgütüyle korunmazsa bir sonraki teklif paketinde geri alınır.

İkinci eksen: Kapı ve kasa

Canva %22, Squarespace %19, Angi 300, Block, Amazon. Aynı hafta Dropbox 116 milyon dolar kar ve 150 milyon dolar hisse geri alımı, Innodata rekor gelir açıkladı. Microsoft 60 bin kişiye kapıyı gösterip üç bin kişinin çıkmasını bekliyor. Google, DeepMind ve Cloud'u içeride tutup diğer ülkelere gönüllü çıkışı doğruladı. İşten çıkarma artık bir kriz tepkisi değil, karlı şirketlerin olağan yönetim aracı. Gerekçe "yapay zeka" ya da "yeniden kurmak" olabilir; ama rakamlar, kesintinin artı değerin hissedara yeniden dağıtımının bir kalemi olduğunu gösteriyor.

Üçüncü eksen: Yatırım grevi ve paket tekel

Micron, pazarlıktan bir gün önce 4,5 milyar dolarlık inşaatı durdurdu. Samsung Biologics, sendika dışarıdan destek aradığı için masayı erteledi. Google, okula "yapay zeka ve arama, ikisi birden ya da hiçbiri" dedi. Üç farklı alanda aynı mantık: Sermaye, elindeki tekel gücünü bir alandan ötekine taşıyarak karşısındakinin seçeneklerini daraltıyor. Yatırım grevi işçiye, paket tekel okula, ikisi de toplumun geri kalanına "başka yol yok" diyor.

Dördüncü eksen: Kimlik zorunlu, söz koşullu, haber emeği güvencesiz

Türkiye'de yaş doğrulamanın ilk haftası, iki ayda 2.137 erişim engeli, Halk TV'de emre bağlı ücret, Sözcü'de 50 kişilik kesinti. Rekabet Kurumu'nun kararı platformla yayıncı arasındaki dengeyi kısmen düzeltirken, haberi üreten emekçinin konumu daha da zayıflıyor. Astor önergesi ise gözetimin fabrikadaki yüzünü Meclis'e taşıdı. Ekranın kimliğe bağlandığı, sözün koşula bağlandığı bir düzende örgütlü olmak, iletişimin kendisini de örgütlemek demek.


Gelecek Hafta İzleyeceklerimiz

TarihGelişmeNeden izliyoruz?
9 Kasım haftasıAnthropic pazarlama turuFiyat aralığı ve hisse sayısı açıklanacak mı, değerleme beklentisi daha da inecek mi?
9-20 KasımCOP31, AntalyaVeri merkezi ve enerji talebi iklim masasına girecek mi, girerse kimin diliyle?
10-14 KasımMicron prim hesap sistemiSistem formülü gösterecek mi, yoksa yalnızca sonucu mu?
17 KasımMicron-Taoyuan dördüncü görüşmeSomut teklif gelecek mi, Fab 11E inşaatı yeniden başlayacak mı?
Kasım ortasıSamsung Biologics masasıErtelenen görüşme başlayacak mı, müzakereci tartışması nasıl çözülecek?
KasımOakland sözleşme oylamasıYapay zeka maddesinin tam metni açıklanacak mı, üyeler onaylayacak mı?
18 KasımDropbox teknoloji direktörünün ayrılışıYeniden yapılanmanın ikinci turu gelecek mi?
Aralık başıMicrosoft çıkış teklifinin son günüKaç kişi ayrılacak, ardından zorunlu çıkarma gelecek mi?
SüregelenHermantown davası ve Kongre soruşturmalarıYerel onay yargıdan dönecek mi, veri merkezi gizlilik sözleşmeleri açığa çıkacak mı?
SüregelenRekabet Kurumu soruşturmasıGoogle tedbire nasıl uyacak, haber emeği sözleşmelere girecek mi?
SüregelenAstor önergesine yanıtBakanlık dijital gözetime dair bir tutum açıklayacak mı?
SüregelenYaş doğrulama ve erişim engelleriPlatformların uygulaması, kayıtların nerede tutulduğu, Kasım'daki engel sayısı
10 KasımTüketici enflasyonu ve CoreWeave bilançosuPerşembe'nin faturası kadroya ve borçlu bulut şirketine yansıyacak mı? Ayrıntı iki trilyon yazısında.
SüregelenGoogle çıkış paketi ve İngiltere erişimiKaç kişi ayrılacak, Prospect tanıma eşiğine yaklaşacak mı, DeepMind ayrı bir masaya oturacak mı?
SüregelenUnifor, Toronto ve Teamsters, IndianaToplantı üye sayısına dönecek mi, ilan sertifikaya dönecek mi?
SüregelenGävle sözleşmesi260 kron ve 15 milyon kron şantiyede uygulanacak mı, 78 ile 200 arasındaki fark kapanacak mı?
SüregelenHalk TV, AEMO, Activision QAÜcretin, oy sonucunun ve grev yetkisinin akıbeti
SüregelenDeFacto önergesiBakanlık 7/51462'ye yanıt yazacak mı?

Somut Görevler: Bize Düşenler

  • Şirketin rakamını okuyun. "Zorunlu küçülme" cümlesi geldiğinde, halka açık şirketlerde bilançoyu, hisse geri alımını ve yönetici primlerini; halka açık olmayanlarda ortaklara dağıtılan kar payını sorun. Dropbox'ın 116 milyon dolarlık karı ve 150 milyon dolarlık geri alımı, bu sorunun neden önemli olduğunu gösterdi.

  • "Gönüllü" ve "karşılıklı" kelimelerine karşı birlikte hesap yapın. İkale ya da gönüllü çıkış teklifi geldiğinde makul yararı, kıdem ve ihbar tazminatını, işsizlik ödeneğine etkisini tek başınıza değil, ekibinizle ve mümkünse bir sendika avukatıyla birlikte değerlendirin.

  • Prim ve ücret formülünü masaya getirin, ekrana değil. Şirket "hesap sistemi" ya da "performans paneli" gösteriyorsa, formülün yazılı metnini ve hangi kalemlerle hesaplandığını isteyin. Micron'da görülen şu: Görüntülenen rakam, pazarlık edilen rakam değildir.

  • Yapay zeka maddesini taleplerin başına yazın. Oakland bu hafta bunun yapılabildiğini gösterdi: Modelin çıktısından işçi sorumlu tutulmasın, model iş yükünün bahanesi olmasın, kullanımı toplu pazarlık konusu olsun.

  • Mahallede veri merkezi ve enerji belgesini okuyun. Bölgenizde planlanan veri merkezi, güneş ya da rüzgar tesisinin imar planını, su ve elektrik bağlantı belgesini temel atılmadan önce okuyun ve itirazları birlikte örgütleyin. Ohio'da %70 böyle geldi.

  • İşyerindeki takip cihazını belgeleyin. Kart, bileklik, uygulama ya da kamera; ne topladığını, kimin eriştiğini ve verinin ücret ya da performansla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediğini yazılı sorun. Astor önergesi, bu soruların Meclis'e kadar taşınabildiğini gösterdi. Yanıtı birlikte izleyelim.

  • Okulda ve üniversitede özgür yazılımı savunun. Eğitim emekçisiyseniz, okulunuzun e-posta, depolama ve sınıf yönetimini hangi şirkete, hangi koşullarla bağladığını sorun. Google'ın "ya hep ya hiç" dayatması, bağımlılığın bedelinin bir gün mutlaka çıkarıldığını gösterdi.

  • İletişiminizi tek platforma bağlamayın. Sendikanızın, derneğinizin, dayanışma ağınızın e-posta listesini, kendi sitesini ve federe sosyal ağ hesabını şimdiden kurun. İki ayda 2.137 hesap engellendi; sıradaki sizinki olabilir.

  • Basın emekçileriyle dayanışın. Halk TV'de idari izindeki ve Sözcü'de çıkarılan emekçilerin hak mücadelesini görünür kılın; sendikalarının çağrılarını paylaşın.

  • Depodaki toplantıyla ofisteki sandalyeyi aynı cümlede kurun. Toronto'da işçiler ücretin rakamını söyledi. Gävle'de göçmen inşaat işçisi sözleşmeyi yazdırdı. DeFacto Kapısında Dört Sandalye yazımızdaki dört kişi hala kapıda. Üçü de aynı sorudur.

  • Bu derlemeyi düzeltin. Bu hafta Oakland'ı geç fark ettiğimiz gibi, sizin gözünüzden kaçmayan bir gelişme varsa, Micron'un hesap sisteminden, Samsung Biologics masasından, Astor'dan ya da yaş doğrulamanın ilk günlerinden bir belge gördüyseniz bize yazın. Bu dizi ortak bir emekle büyüyor.


Teknoloji Karşıtlığı Değil, Teknoloji Üzerinde Söz Hakkı

Sevgili genç yoldaşlar,

Bu hafta Ohio'da bir kasabanın seçmenleri, reklamlara milyonlar harcanmasına rağmen veri merkezine hayır dedi. Ertesi gün borsa, o hayırı bir risk olarak fiyatladı. Sabah 2 trilyon diyordu. Kapanış yaklaşık 3 trilyon sildi. Cuma küçük bir kısmını geri verdi, haftayı eksiye bırakarak. Tayvan'da 440 kişilik bir sendika 13 bine büyüdüğünde, şirket görüşmeden bir gün önce fabrika inşaatını durdurdu. Oakland'da kamu bilişim emekçileri grev tarihini ilan ettiler ve yapay zeka maddesi bir hafta içinde sözleşmeye girdi. Canva'da 1.271 kişi, şirketin "yeniden kurulması"nın dışında kaldı. Dropbox 200 kişiyi kapıya koyduktan sonra hissedarına 150 milyon dolar geri verdi. Hindistan'da kartı kapatılan veri işçilerinin emeği, bir hafta sonra "rekor çeyrek" olarak bilançoya yazıldı. Google okullara "ya hep ya hiç" dedi. Türkiye'de ise ekran kimliğe bağlandı, iki bin hesap görünmez kılındı, bir fabrikada tuvalette bile çıkarılamayan bir cihaz Meclis'e taşındı.

Bu teknolojiyi biz üretiyoruz, biz eğitiyoruz, biz işletiyoruz, faturasını biz ödüyoruz. Bu hafta bir şey daha gördük: Teknolojinin nereye, nasıl ve kimin rızasıyla kurulacağına dair söz hakkı, ancak örgütlü bir güçle kullanılabiliyor. Sandıktaki mahalle, grev tarihini ilan eden sendika, büyüyen üye sayısı ve Meclis'e taşınan soru, hepsi aynı derse işaret ediyor. Soru teknolojiye karşı olmak değil; teknolojinin kimin elinde, kimin denetiminde, kimin yararına olduğu. Yanıt da bireysel bir çıkış yolunda değil, yan masadaki arkadaşla, mahalledeki komşuyla, veri etiketleyen işçiyle, haber emekçisiyle kurulan ortaklıkta.

Gelecek pazartesi yeniden buluşmak üzere.

Bilgi herkesindir.


Bağlantılı Yazılarımız

Dizinin önceki sayıları

Bu sayıda andığımız yazılar

Bilişim emekçileri ve örgütlenme


Kaynaklar

Micron

Samsung Biologics

Oakland

AEMO ve Activision

İşten çıkarmalar

Bilançolar

Sandık ve borsa

Anthropic

Gävle

Google: okul, sendika, gönüllü çıkış

Amazon depoları

Sandık, tam döküm

Google ve okullar

Türkiye


Bu yazı Bilgi Müşterekleri'nin "Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri" dizisinin 5. sayısıdır (2026/46. hafta). Canlı bir belgedir; düzeltme ve eklemelerle güncellenebilir. CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılmıştır.

İlgili Başlıklar

Haber Bülteni Aboneliği