Bilgi Müşterekleri
AnasayfaKonularDizilerKılavuzlarPopüler İçeriklerHakkımızdaİletişim

Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - 10-16 Kasım 2026

Sendika Masadan Kalktı, Sermaye Kuyruğa Girdi

31 dk okumaYazar: Oğuz Demirkapı
Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - 10-16 Kasım 2026

Teknolojide Haftanın Sınıf Mücadelesi

10-16 Kasım 2026

Dizi notu: Bu dizi her pazartesi bir önceki haftanın teknoloji ve emek gelişmelerini derliyor. Her başlığı aynı üç soruyla ele alıyoruz: Ne oldu? Olayın sınıfsal anlamı ne? Bizim için neden önemli? Bu, dizinin altıncı sayısı. Önceki sayılar: 13-19 Ekim, 20-26 Ekim, 27 Ekim-2 Kasım ve 3-9 Kasım. Geçen sayının "Gelecek Hafta İzlenecekler" tablosunda Micron'un Taoyuan sendikasıyla 17 Kasım'da yeniden masaya oturacağını yazmıştık. O görüşme sendika açısından artık yapılmayacak: Sendika 12 Kasım'da müzakereden çekildi. Ayrıntısı aşağıda.


Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri - Sayı 6 · 10-16 Kasım 2026

Önce Kısa Özet

Sevgili Genç Yoldaşlar,

Bu haftanın tek cümlelik özeti şu: Emek masadan kalkarken sermaye kuyruğa girdi.

Tayvan'da Micron'un Taoyuan fabrikasındaki sendika, kar paylaşımı mücadelesini kaybettiğini açıkça ilan edip masadan çekildi. Aynı günlerde New York'ta Anthropic'in halka arzına, satılan hissenin yaklaşık altı katı talep geldi. Bir yanda kardan kalıcı pay isteyen birkaç bin işçinin geri çekilişi, öte yanda o karın gelecekteki akışına ortak olmak için sıraya giren kurumsal yatırımcılar.

Arada kalan tablo da tanıdık: Avustralya'da Qantas 850 kişilik büro işini Accenture üzerinden çoğunlukla Hindistan'a taşırken bunu yapay zekayla açıkladı, sendikası buna "yapay zeka aklaması" dedi. Almanya'da Vodafone çalışanlarının beşte birine yakınını "daha fazla yapay zeka" başlığıyla kapının önüne koymaya hazırlanıyor. Qualcomm Hindistan'da kıdemli mühendislerle başlayan bir "performans odaklı" kesinti yürütüyor. ABD'de emeğin milli gelirden aldığı pay, kayıtların başladığı 1947'den bu yana en düşük düzeyde.

Türkiye'de ise kayyım atanan Halk TV'de işten çıkarmalar başladı, fabrikalardaki çipli ve kameralı gözetim Meclis'e taşındı, HABAŞ'taki patlama "gözetime para var, güvenliğe yok" çelişkisini en acı biçimde önümüze koydu.

Kısaca haftanın tablosu:

Geçen haftadan kalanlar:

  • Micron (Tayvan): Taoyuan sendikası 12 Kasım'da yenilgiyi kabul edip müzakereden çekildi; 17 Kasım görüşmesine katılmayacak. Taichung'daki büyük sendika Ekim'de ayrı imza atmıştı.
  • Samsung Biologics (Güney Kore): Yaklaşık 400 üyeyle 6-27 Kasım arasını kapsayan ikinci grev sürüyor; mahkeme kararıyla dokuz çekirdek üretim aşaması grev dışında tutuluyor.
  • Microsoft: Yaklaşık 60 bin kişiye açılan "gönüllü çıkış" teklifinde karar süresi Aralık başında doluyor; kabul edenler 31 Aralık'ta ayrılacak.
  • Anthropic: 10 Kasım'da tanıtım turunu başlattı; halka arz yaklaşık altı kat talep gördü. Fiyat 18 Kasım'da belirlenecek. Yazdık.
  • Veri merkezleri: Sandıktaki "hayır" dalgası belediye meclislerine yayıldı: Edmond (Oklahoma) moratoryumu uzattı, Boise (Idaho) "mega veri merkezlerine" anında yürürlüğe giren moratoryum getirdi.
  • Hermantown (Minnesota): Google'ın veri merkezine karşı çevre örgütleri 5 Kasım'da ikinci davayı açtı.
  • Astor ve dijital gözetim: Konu tek fabrikadan çıkıp Meclis'te genel bir soruya dönüştü; önergede Kalyon PV, Arçelik ve Turkcell Global de anılıyor.
  • Halk TV: Kayyım yönetimi altında işten çıkarmalar başladı; her departmanda yüzde 30 küçülme konuşuluyor.
  • Kararı görünmeyenler: Oakland kamu bilişim emekçilerinin sözleşme oylaması, Amazon'da Unifor (Toronto) ve Teamsters örgütlenmeleri, Gävle sözleşmesi, AEMO, Activision ve DeFacto önergesi. Bu hafta kamuya yansıyan yeni bir gelişme bulamadık; izlemeye devam.

Bu haftanın yeni başlıkları:

  • Qantas-Accenture: Yaklaşık 850 büro işi, çoğu Hindistan'a. Sendika "yapay zeka aklaması" diyor.
  • Vodafone Almanya: İki mali yılda yaklaşık 2.300 kadro; çalışanların yüzde 19'u.
  • Qualcomm Hindistan: Bengaluru'da başlayan kesintinin yaklaşık bin kişiyi bulabileceği konuşuluyor.
  • Yılın sayıları: TrueUp sayacı 13 Kasım itibarıyla 206 bini aştı; ABD'de işverenler Ocak-Ekim arasında 121 bin kesintiye yapay zekayı gerekçe gösterdi.
  • Emeğin payı: ABD'de üçüncü çeyrekte yüzde 53'e indi, kayıtların en düşüğü. Yazdık.
  • COP31 ve yapay zeka: 16 Kasım'da Antalya'da bilim, sanayi ve teknoloji tematik günü; masadaki belge yalnızca gönüllü bir taahhüt.
  • Türkiye: Kayyım altında basın emeği, Meclis'te dijital gözetim, sansür sayacı ve HABAŞ.

Bu Hafta Yayımlanan Yazılar

9-15 Kasım arasında 22 yazı yayımladık. Dizinin bu haftaki başlıklarıyla doğrudan ilişkili olanları başa aldık.

Yapay zeka, sermaye ve tekel (5)

Emek, fabrika ve örgüt (6)

Eğitim, kültür ve bellek (8)

Siyaset, basın ve iklim (3)


Haftanın Tablosu: Sermayenin Dili, Emeğin Sorusu

GelişmeSermayenin diliEmeğin sorusu
Micron, Taoyuanİyi niyetle müzakereye bağlıyız, kapımız açık.Kar rekor kırarken kalıcı pay neden "tek seferlik prim"e indirgeniyor?
Micron, Fab 11EYatırım planlarını gözden geçiriyoruz.İnşaatı durdurmak bir pazarlık kozu mu, bir uyarı mı?
Samsung BiologicsÜretimde aksama yok.Çekirdek süreçlerde grev yasaklıysa grev hakkından geriye ne kalıyor?
Qantas-AccentureOrtaklık, yapay zekayı ve yeniliği hızlandıracak.İş Hindistan'daki bir taşerona taşınıyorsa bunun yapay zekayla ne ilgisi var?
Vodafone AlmanyaDaha basit yapılar, daha fazla yapay zeka, hedefli yatırımlar.İşçi temsilcileriyle görüşme 2027'de başlayacaksa karar bugün kimin masasında alındı?
Qualcomm HindistanPerformans odaklı bir küçülme.Yedi yıllık bir doğrulama mühendisi bir yılda mı "performanssız" oldu?
Microsoft VEOÇalışanlara kendi sonraki bölümlerini şekillendirme esnekliği."Gönüllü" ayrılmayanı Ocak'ta ne bekliyor?
Anthropic halka arzıRekor talep, güçlü güven.Altı kat talep, hangi emek tasarrufunun şimdiden fiyatlandığını gösteriyor?
Anthropic özel yerleşimStratejik ortaklarımız yanımızda.Çipi satan, bulutu kiralayan ve hisseyi alan aynı şirketlerse rekabet nerede?
Emeğin payıÜretkenlikte 1990'lardan bu yana en güçlü dönem.Üretkenlik artarken reel ücret neden yalnızca yüzde 1 artıyor?
Veri merkezleriOkula, yola, vergiye katkı.Elektriği, suyu ve toprağı kim ödüyor, kar kime gidiyor?
COP31 yapay zeka taahhüdüİklim dostu yapay zeka.Gönüllü bir taahhüdü tutmayan şirkete kim hesap soracak?
Halk TVKüçülme ve yeniden yapılanma.Kayyımın ilk icraatı neden haber üreten emekçiyi kapıya koymak?
Astor, Kalyon PVİş güvenliği ve süreç iyileştirme.Boynumuzdaki karta para var da HABAŞ'ta güvenliğe neden yok?

Masadan Kalkan Sendika, Sahada Kalan Grev

Micron: "Yenilgimiz" Diyen Bir Sendika

12 Kasım 2026 · Tayvan · Kar paylaşımı, sendikal bölünme

Ne oldu?

ABD'li bellek çipi üreticisi Micron ile Taoyuan fabrikasındaki sendika arasında haftalardır süren pazarlık, sendikanın masadan çekilmesiyle sonuçlandı. AFP'nin aktardığına göre sendika 12 Kasım'da yeni bir kar paylaşımı düzeni kurma kampanyasının başarıya ulaşmadığını resmen kabul etti ve mücadeleyi gelecekte sürdürmek zorunda olduklarını söyledi. Sendika üyelerinin şirketle anlaşma imzalayabileceğini, 17 Kasım'daki görüşmeye ise katılmayacağını duyurdu. Aynı haberde grevin sonunda yalnızca bir avuç çalışanın bir gün iş bıraktığı da not ediliyor.

Hatırlayalım: Taoyuan sendikası, Güney Kore'deki Samsung Electronics ve SK Hynix örneklerine bakarak faaliyet karının yüzde 15'inin çalışanlara ayrıldığı kalıcı bir kar paylaşımı sistemi istiyordu. Şirket ise tarihinin "en cömert" prim paketini açıklamış, sendika tek seferlik prim istemediğini söyleyerek bunu reddetmişti. Micron'un Tayvan'da yaklaşık 15 bin çalışanı var ve AFP'ye göre şirket bellek çiplerinin yüzde 50-60 kadarını bu adada üretiyor.

Kırılma noktası Ekim'deydi. Micron'un en büyük Tayvan tesisindeki Taichung sendikası 21 Ekim'de şirketle ayrı bir sözleşme imzaladı ve arabuluculuktan çekildi. Micron Tayvan başkanının açıklamasına göre bu anlaşmayla şirket yıllık primin yanına üç aylık bir kar paylaşım primi eklemeyi ve emeklilik katkısını artırmayı kabul etti. Taoyuan sendikası ise yalnız kaldı. Rest of World'e konuşan bir üye, Taichung temsilcilerinin imzasına şaşırdıklarını anlatıyordu; aynı haberde Taoyuan sendikasının 2.300'ü aşkın üyesi olduğu belirtiliyor. 22 Ekim'deki 24 saatlik uyarı grevi ise beklenen katılımı görmedi.

Bu arada şirket Taoyuan'daki yeni Fab 11E inşaatını büyük ölçüde durdurmuştu; geçen sayıda yazdığımız bu "yatırım frenini" Bloomberg'e konuşan kaynaklar 3-4,5 milyar dolarlık bir proje olarak tarif ediyordu. Micron, sendikanın açık mektubuna verdiği yanıtta çalışanlardan herhangi bir haktan feragat şartı istemediğini ve müzakereye devam edeceğini söyledi.

Sınıfsal okuma

Burada üç ders üst üste biniyor.

Birincisi, bölünmüş masa. Aynı şirketin aynı adadaki iki fabrikasında iki ayrı sendika vardı. Şirket büyük olanla ayrı anlaştı, küçük olanı yalnız bıraktı. Bu, iş yeri sendikacılığının en eski zaafıdır: Sermaye tek bir merkezden karar verir, emek ise fabrika fabrika, hatta vardiya vardiya örgütlenir. Taichung'un aldığı üç aylık kar primi bir kazanımdır; ama kalıcı ve denetlenebilir bir pay talebini, yani karın bölüşümünü kural haline getirme talebini, şirketin takdirine bağlı bir prim mekanizmasına çevirmiştir. Fark küçük görünür ama özünde mülkiyetle ilgilidir: Kural, hak yaratır; prim, lütuf yaratır.

İkincisi, yatırım grevi. Bir fabrikanın inşaatını durdurmak, işçinin iş bırakmasının sermaye tarafındaki karşılığıdır. Sermaye bunu "yatırım kararlarını gözden geçirmek" diye adlandırır, ama işlevi aynıdır: Gelecekteki işleri rehin alarak bugünkü talebi geri çektirmek. Tayvan Çalışma Bakanı'nın Taichung anlaşmasını geçerli bir sözleşme saymasıyla birlikte devletin de terazinin hangi kefesine ağırlık koyduğu görüldü.

Üçüncüsü ve belki en değerlisi, yenilgiyi adıyla söylemek. Sendikanın "yenilgimiz" diyebilmesi bir zayıflık değil, bir olgunluk işaretidir. Yenilgiyi zafer gibi pazarlayan bir örgüt üyelerine yalan söyler; yenilgiyi kabul eden ise bir sonraki turun hazırlığını dürüst bir bilançoyla başlatır.

Bizim için neden önemli?

Türkiye'de bilişim ve elektronik sektöründe örgütlenme tartışmalarının hemen hepsi tek bir iş yeri etrafında döner. Micron örneği bize iş kolu düzeyinde, aynı şirketin bütün birimlerini kapsayan bir pazarlık gücü olmadan kar paylaşımının kural haline getirilemeyeceğini gösteriyor. BİL-İŞ'in 1968'deki hikayesi de aynı soruyu sorar: Tek bir şirkette doğan sendika, iş kolunun sendikasına nasıl dönüşür? Bir öneri: Çalıştığınız şirketin farklı yerleşkelerindeki, farklı alt şirketlerindeki ya da taşeronlarındaki çalışanlarla en azından bilgi paylaşan bir ağ kurmak, ilk ve ucuz adımdır.


Samsung Biologics: Mahkemenin Çizdiği Grev

6-27 Kasım 2026 · Güney Kore · Grev hakkı, grup ücret rehberi

Ne oldu?

Samsung Biologics'teki sendika, Mayıs'taki ilk grevinden altı ay sonra ikinci grevini başlattı. Fierce Pharma'ya konuşan bir sendika yetkilisine göre yaklaşık 400 üye 6 Kasım'da başlayan ve 27 Kasım'a kadar sürecek greve katılıyor; grev ağırlıkla kalite kontrol, kalite güvence ve lojistik çalışanlarını kapsıyor. Aynı habere göre Seul Yüksek Mahkemesi'nin bir ihtiyati tedbir kararı, Songdo kampüsündeki dokuz "çekirdek" üretim aşamasında grevi yasaklamıştı.

Grevin arka planı geçen sayıda anlattığımız tablo: Şirket 3 Kasım'daki görüşmeyi iki hafta ertelemeyi önermiş, gerekçe olarak sendikanın yönetimin müzakere heyetini değiştirme talebini göstermişti. Sendika ertelemeyi reddetti, görüşme yapılmadı ve grev kararı geldi. Şirket ise grevin şimdiye kadar üretimde aksamaya yol açmadığını söylüyor. Korea Herald'ın haberine göre grev fonu için toplanan aidat sendika içinde tepki çekmiş, üye sayısı 3.800'ün altına inmiş durumda.

Sınıfsal okuma

Bir grevin gücü, durdurduğu üretimle ölçülür. Mahkeme, grevin tam da işe yarayacağı yerleri, yani çekirdek üretim süreçlerini yasak bölge ilan ettiğinde, geriye simgesel bir eylem kalır. Bu, grev hakkını kağıt üzerinde tanıyıp fiilen içini boşaltmanın hukuki yoludur; Türkiye'deki "grev ertelemesi" uygulamalarının daha incelikli bir kardeşi.

Sendikanın baştan beri altını çizdiği nokta da önemli: Samsung Biologics borsada ayrı bir şirket olsa da ücret politikasını Samsung Electronics'in belirlediği grup rehberine göre yürütüyor. Yani masanın karşısında oturan yönetim, asıl kararı veren yönetim değil. Bu, tekelci holding yapısının emek pazarlığındaki sonucudur: Kar bir yerde, karar başka yerde, muhatap ise ortada yok.

Bizim için neden önemli?

Türkiye'nin büyük holdinglerinde, bilişim alt şirketleri de dahil, aynı yapı geçerli. Grup şirketinin "bağımsız" yönetimiyle yapılan pazarlık, holdingin ücret politikasıyla sınırlıdır. Bunu bilmek, talepleri doğru adrese yöneltmenin ön koşuludur. Ayrıca grev fonu tartışması, örgütün mali yükünü üyeye anlatmanın ve paylaştırmanın önemini hatırlatıyor: Fon, grevden önce ve şeffaf biçimde kurulmalı.


Kararı Görünmeyenler

Geçen sayılarda izlediğimiz bazı başlıklarda bu hafta kamuya yansıyan yeni bir gelişme bulamadık:

  • Oakland: IFPTE Local 21'in yapay zeka maddesi içeren geçici sözleşmesinin üye oylaması.
  • Amazon depoları: Unifor'un Toronto bölgesinde 4 Kasım'da başlattığı örgütlenme kampanyası ve Teamsters'ın Indiana girişimi. Unifor, Delta'daki (Britanya Kolumbiyası) YVR2 deposunda Kuzey Amerika'daki ilk Amazon toplu sözleşmesine yaklaştıklarını söylüyordu.
  • Gävle (İsveç), AEMO, Activision, DeFacto önergesi.

Bu başlıklar "Gelecek Hafta İzlenecekler" tablosunda duruyor.


Yapay Zeka Bahane, Taşeron Yöntem

Qantas: Yapay Zekayla Aklanan Taşeronlaştırma

10-11 Kasım 2026 · Avustralya · Taşeronlaştırma, iş göçü

Ne oldu?

Avustralya'nın en büyük hava yolu şirketi Qantas, danışmanlık devi Accenture ile yedi yıllık bir ortaklık kurduğunu ve bu çerçevede yaklaşık 850 büro işinin etkileneceğini açıkladı. Bu, şirketin Avustralya'daki 28 bin kişilik iş gücünün yaklaşık yüzde 3'ü; işin çoğu Accenture'ın ağırlıkla Hindistan'daki ekiplerine aktarılacak. Genel Müdür Vanessa Hudson'ın çalışanlara gönderdiği e-postaya göre ilk değişiklikler 2027 ortasında finans, satın alma ve pazarlama bölümlerinde başlayacak.

Etkilenen çalışanları temsil eden Avustralya Hizmet Çalışanları Sendikası (ASU), şirketin daha önce kendilerine işlerin yurt dışına taşınmayacağını söylediğini hatırlattı; Qantas böyle bir güvence verdiğini reddediyor. Reuters'ın 11 Kasım tarihli haberine göre sendika ve bir Yeşiller senatörü şirketi "yapay zeka aklaması" yapmakla suçladı; ASU, Qantas'ın Avustralya'daki iş kesintilerini yapay zekayla akladığını söyledi. Aynı habere görüş veren Sidney Üniversitesi'nden bir akademisyen de kararın klasik bir dış kaynak kullanımı olduğunu belirtti. Ulaştırma İşçileri Sendikası ise şirketin 2020'de 10 havalimanındaki yer hizmetlerini taşerona verdiğini hatırlattı.

Sınıfsal okuma

Şirketin kendi anlattığı sıra öğreticidir: Önce iş Accenture'a geçecek, sonra otomasyon ve yapay zekayla "dönüştürülecek". Yani bugünkü hamlenin özü teknoloji değil, emeğin daha ucuz olduğu bir coğrafyaya taşınmasıdır. Yapay zeka burada üretim aracı olarak değil, ideolojik örtü olarak çalışıyor: "Bunu biz değil, teknoloji yapıyor" demenin yeni biçimi.

Ama bu hikayenin bir de öbür yüzü var. Sidney'deki büro emekçisinin işini alacak olan Bengaluru'daki Accenture çalışanı onun rakibi değil, aynı zincirin başka bir halkasıdır. Ücret farkı, sermayenin uluslararası iş bölümünden çıkardığı karın ta kendisidir. Milliyetçi bir "işimizi Hintliler aldı" tepkisi, bu karın sahibini görünmez kılar.

Bizim için neden önemli?

Türkiye bu zincirde iki konumda birden duruyor: Avrupa için ucuz çağrı merkezi, yazılım testi ve içerik denetimi üssü, ama aynı zamanda işini daha ucuz coğrafyalara kaptırabilecek bir ülke. "Yapay zeka dönüşümü" duyurusu yapan her şirkette sorulacak ilk soru şu olmalı: İş gerçekten bir modele mi devrediliyor, yoksa bir taşerona mı? Bu ayrımı yapmak, Beyaz Yakalının Sefaleti yazısında tarif ettiğimiz merdivenin hangi basamağının nereye taşındığını görmenin yoludur.


Vodafone Almanya: Beşte Bir

9-10 Kasım 2026 · Almanya · Telekom, işçi temsili

Ne oldu?

Vodafone Almanya Genel Müdürü Marcel de Groot 9 Kasım'da çalışanlara, önümüzdeki iki mali yılda yaklaşık 2.300 kadronun kaldırılacağını ya da başka yere taşınacağını bildirdi. Bu sayı, 12 bini aşkın çalışanın yaklaşık yüzde 19'u ediyor. Aynı habere göre işletme konseyiyle (Betriebsrat) görüşmeler 2027 başında başlayacak ve şirket "sosyal açıdan kabul edilebilir çözümler" arıyor; duyuru günü sendikalardan ya da işçi temsilcilerinden henüz bir açıklama yoktu. Şirket bültenindeki ifadeyle yeniden yapılanma daha basit yapılar, daha fazla yapay zeka ve hedefli yatırımlar üzerine kurulu; müşteri hizmetleri satış birimlerine katılıyor. Sektördeki rakip O2 Telefónica da 2026 sonuna kadar 1.100 kadro kesmeyi planlıyor.

Sınıfsal okuma

Almanya'nın ortak belirleme (Mitbestimmung) düzeni, işçi temsilcilerine işten çıkarmalarda söz hakkı tanır. Ama bu haberde dikkat çeken sıra şu: Karar açıklandı, rakam belli, gerekçe yazıldı; işçi temsilcileriyle görüşme ise bir yıl sonra. Kurumsallaşmış katılım, kararın kendisine değil, kararın "sosyal açıdan uygulanabilir" kılınmasına indirgendiğinde, emeğin rolü kendi tasfiyesini yönetmeye daralır. Sosyal demokrat modelin sınırı tam olarak burasıdır.

Bizim için neden önemli?

Telekom ve müşteri hizmetleri, Türkiye'de de yapay zeka dönüşümünün ilk vuracağı alanlardandır. Çağrı merkezi emekçilerinin örgütlenmesi, "yapay zeka asistanı" projelerinin daha planlama aşamasında işçilere bildirilmesini ve pazarlık konusu yapılmasını talep etmeli. Oakland'da kazanılan "yapay zeka kullanmadan önce sendikaya bildirim" maddesi bu yüzden önemli bir örnek.


Qualcomm Hindistan: "Performans" Kılıflı Küçülme

9-11 Kasım 2026 · Hindistan · Mühendislik emeği

Ne oldu?

Qualcomm'un Hindistan'daki işten çıkarmaları 9 Kasım'da Bengaluru'da başladı. Şirketin dünyada yaklaşık 52 bin, Hindistan'da yaklaşık 20 bin çalışanı var; analistler Hindistan'daki etkinin bin kişi civarında olabileceğini, Ocak'ta yeni bir tur beklendiğini söylüyor. Kesintiler Genel Müdür Cristiano Amon'un 20 Ekim'de çalışanlara gönderdiği ve "performans odaklı" diye tarif ettiği küresel azaltım planının parçası. Calcalist'e konuşan çalışanlar arasında şirkette yaklaşık yedi yıl çalışmış kıdemli bir tasarım doğrulama mühendisi de var. Şirket rakamları resmi olarak doğrulamadı.

Sınıfsal okuma

"Performans" kelimesi, toplu işten çıkarmanın bireysel kusura çevrilmesidir. Bir şirket akıllı telefon pazarındaki payını kaybettiğinde, bunun bedelini performans değerlendirme formları üzerinden tek tek mühendislere ödetir. Böylece yapısal bir kriz, kişisel bir başarısızlık hikayesine dönüşür; işten çıkarılan, kendini suçlar. Zihinsel Taylorizm dediğimiz ölçüm rejiminin son halkası budur: Ölçülen emek, ölçüye göre atılır.

Bizim için neden önemli?

Türkiye'deki yazılım ve donanım şirketlerinde de "performans değerlendirmesi" giderek işten çıkarmanın hukuki altyapısına dönüşüyor. Değerlendirme kriterlerinin yazılı, önceden bilinen ve itiraz edilebilir olmasını talep etmek, bireysel bir hak gibi görünse de aslında kolektif bir savunmadır.


Yılın Sayıları: 206 Bin ve Bir Kelime

13 Kasım 2026 · Küresel · İşten çıkarma istatistikleri

Ne oldu?

İşten çıkarmaları izleyen TrueUp'ın sayacı 13 Kasım itibarıyla 2026'da 712 olayda 206.817 teknoloji çalışanına ulaştı. ABD'de Challenger, Gray & Christmas'ın verilerine göre işverenler Ocak-Ekim arasında duyurdukları 121.401 kesintide yapay zekayı gerekçe gösterdi; bu, açıklanan tüm kesintilerin yaklaşık yüzde 20'si ve bir yıl önceki 48.414'ün 2,5 katı.

Ama aynı verinin içinde ilginç bir ayrıntı var. Yapay zeka gerekçeli kesintiler Mayıs'ta 38.579 ile zirve yapmış, Ekim'de 1.265'e düşmüş. Piyasa değeri 10 milyar doları aşan ve SEC'e resmi yeniden yapılanma bildirimi veren 34 ABD şirketinden yalnızca 7'si bu bildirimde yapay zekayı adıyla andı. Challenger'ın Nisan raporunda Andy Challenger'ın yaptığı tespit de aynı yöne işaret ediyordu: İşlerin tek tek yapay zekayla ikame edilip edilmediğinden bağımsız olarak, o işlere ayrılan para yapay zekaya kayıyor.

Sınıfsal okuma

Bu sayılar bize iki şey söylüyor. Birincisi, "yapay zeka işimizi aldı" cümlesi çoğu zaman teknik bir tespit değil, bir sermaye tahsis kararının adıdır. Ücrete gidecek para veri merkezine, çipe, hesaplamaya gidiyor. İkincisi, gerekçe moda gibi değişir: Mayıs'ta herkes yapay zeka diyordu, Ekim'de kimse demiyor. Ama kesintiler sürüyor. Değişen kelime, sabit kalan yöntemdir.

Bizim için neden önemli?

Kendi iş yerimizdeki işten çıkarma duyurularını okurken "neden" sorusunun yanına "para nereye gidiyor" sorusunu eklemek gerekiyor. Şirketin aynı çeyrekte yaptığı yatırım harcamalarına, hisse geri alımlarına ve yönetici primlerine bakmak, gerekçe metninden çok daha fazlasını anlatır.


Microsoft: Gönüllü Çıkışta Son Viraj

Aralık başı son karar günü · ABD, Kanada, Hindistan, İngiltere

Geçen sayılarda ayrıntılı ele aldığımız gönüllü çıkış teklifinde takvim netleşti: Uygun çalışanlar Aralık'ın ilk haftasına kadar karar verecek, kabul edenler 31 Aralık'ta şirketten ayrılacak. Teklif yaklaşık 60 bin kişiye, yani iş gücünün yüzde 27'sine açık ve koşullar şirketin standart kıdem paketine benziyor. Şirketin Temmuz'da 4.800 kişiyi işten çıkardığını da hatırlatalım. "Gönüllü" kelimesinin anlamını, teklifi kabul etmeyenlere Ocak'ta ne olacağı belirleyecek. Bu yüzden "gönüllü" programların ardından zorunlu bir tur gelip gelmediği, bu dizinin izleyeceği ana başlıklardan biri olmaya devam ediyor.


Tanıtım Turu, Hesaplamanın Mülkiyeti ve Emeğin Payı

Anthropic: Altı Kat Talep

10-13 Kasım 2026 · ABD · Halka arz, finans kapital

Ne oldu?

Anthropic 10 Kasım'da halka arz tanıtım turunu başlattı. Şirket, Nasdaq'ta "ANT" koduyla işlem görmesi planlanan 825 milyon A sınıfı hisseyi 70-78 dolar aralığında satmayı öneriyor. Halka arzın yanında, aralarında Alphabet, Nvidia, Microsoft ve TSMC'nin de bulunduğu yedi çip ve teknoloji şirketine halka arz fiyatından 26 milyar dolarlık bir özel yerleşim yapılacak; ikisi birlikte yaklaşık 90,4 milyar dolar ediyor ve Haziran'daki SpaceX rekorunu geçiyor.

Bloomberg 12 Kasım'da halka arzın satılan hissenin yaklaşık altı katı talep gördüğünü yazdı. Fiyatın 18 Kasım'da belirlenmesi, işlemlerin 19 Kasım'da başlaması bekleniyor; aralığın üst ucunda tam seyreltilmiş değerleme yaklaşık 1,4 trilyon dolar. Şirketin hisselerin yüzde 20'ye kadarını bireysel yatırımcılara ayıracağı da bildiriliyor.

Sınıfsal okuma

Bu tabloyu Tanıtım Turundaki Tekel yazısında ayrıntılı okuduk; burada üç noktayı yineleyelim.

Birincisi, özel yerleşimin kimliği. Anthropic'e çip satan (Nvidia, TSMC), ona bulut kiralayan (Alphabet, Microsoft) şirketler, aynı zamanda onun hissedarı oluyor. Lenin'in yüz yıl önce tarif ettiği finans kapital, yani sanayi ve banka sermayesinin kaynaşması, burada çip, bulut ve model sermayesinin kaynaşması olarak karşımızda. Müşteri, tedarikçi ve ortak aynı masada oturuyorsa "piyasa rekabeti" bir tiyatrodan ibarettir.

İkincisi, talebin içeriği. Yatırımcılar bir hisseye altı kat talep gösterdiğinde, o şirketin gelecekte yaratacağı kara bugünden fiyat biçiyorlar. Bir yapay zeka şirketinin karı da büyük ölçüde müşterilerinin emek maliyetinden tasarruf etmesine dayanıyor. Kabaca söylersek: Bu kuyruk, gelecekte ücrete gitmeyecek paranın kuyruğudur.

Üçüncüsü, küçük tasarrufun riske çekilmesi. Bireysel yatırımcıya ayrılan geniş pay, halka arzı "herkesin ortak olabileceği" bir şey gibi sunuyor. Oysa oy hakları kurucularda yoğunlaşmış bir şirkette küçük hissedar mülkün değil, yalnızca riskin ortağıdır.

Bizim için neden önemli?

Türkiye'de de yapay zeka ve teknoloji hisseleri sosyal medya üzerinden küçük yatırımcıya "kaçırılmayacak fırsat" diye pazarlanıyor. Fon krizinde gördüğümüz gibi, borsanın içeriden bilgiye sahip olanlar için bir kazanç, dışarıdakiler için bir tuzak olabildiği bir ülkede bu dili eleştirel okumak gerekiyor.


Emeğin Payı: 1947'den Bu Yana En Düşük

5 Kasım 2026 · ABD · Bölüşüm

Ne oldu?

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun üçüncü çeyrek verilerine göre üretkenlik son bir yılın en güçlü artışını gösterirken, emeğin milli gelirden aldığı pay yüzde 53,0'a indi; bu, kayıtların başladığı 1947'den bu yana en düşük düzey. Aynı veride reel saatlik ücretin bir yılda yalnızca yüzde 1,0 arttığı görülüyor.

Sınıfsal okuma

Bu rakam, haftanın bütün öbür haberlerini bir araya getiren paydadır. Üretkenlik artıyor, çalışma saati değişmiyor, ücret yerinde sayıyor; aradaki fark kara yazılıyor. Marx'ın göreli artı değer dediği şey tam olarak budur: Teknoloji, işçinin kendi ücretini üretmek için gereken süreyi kısaltır, kalan süre sermayeye kalır. Yapay zeka bu süreci hızlandıran en yeni araç. Konuyu Yapay Zeka Büyürken Emeğin Payı Neden Küçülüyor? yazısında ayrıntılı ele aldık.

Bizim için neden önemli?

Türkiye'de emeğin payı tartışması çoğunlukla enflasyon ve asgari ücret üzerinden yürüyor. Oysa asıl soru, üretkenlik artışının kime gittiği. Toplu sözleşme masalarına "üretkenlik payı" talebini, yani verimlilik artışından doğrudan ücrete aktarılacak bir oranı yazmak, yapay zeka çağının en somut taleplerinden biri olmalı.


Veri Merkezleri: Sandıktan Belediye Meclisine

9-16 Kasım 2026 · ABD · Yerel direniş

Ne oldu?

3 Kasım'da yerel oylamalarda veri merkezlerine sınır getiren önerilerin neredeyse tamamının kabul edilmesinin ardından, dalga belediye meclislerine yayıldı. Newsweek'in derlemesine göre Edmond (Oklahoma) belediye meclisi 9 Kasım'da oy birliğiyle mevcut moratoryumu 30 Haziran 2027'ye kadar uzattı; Boise (Idaho) belediye meclisi ise 10 Kasım'da "mega veri merkezlerine" yönelik moratoryumu anında yürürlüğe girecek biçimde kabul etti. Kuzey Carolina'daki Pitt County'de ise 16 Kasım'da moratoryum için halka açık bir oturum yapılacak.

Minnesota'da Google'ın Hermantown'daki veri merkezi projesine karşı Minnesota Çevre Savunuculuğu Merkezi (MCEA) 5 Kasım'da, şehrin yenilediği çevre incelemesine itiraz eden ikinci davasını açtı.

Sınıfsal okuma

Mahalle ölçeğinde verilen "hayır", hesaplamanın fiziksel maliyetinin (elektrik, su, toprak, gürültü) kimin sırtına bindiğini görünür kılıyor. Bu değerli. Ama "burada olmasın" demek, "kimin olsun" sorusunu sormadan kalırsa, veri merkezi sadece daha yoksul, daha az örgütlü bir bölgeye taşınır. Yerel direnişin bir sonraki adımı mülkiyet sorusunu sormak olmalı: Kamusal denetim altında, enerjisi ve suyu şeffaf, karı yerel halkla paylaşılan bir altyapı mümkün mü?

Bizim için neden önemli?

Türkiye'de de veri merkezi yatırımları "yerli bulut" ve "yapay zeka hamlesi" başlıklarıyla büyüyor. Mahallenizdeki ya da organize sanayi bölgenizdeki büyük enerji tüketimli projelerin ÇED raporlarını okumak ve itiraz süreçlerini takip etmek, bu tartışmanın Türkiye'deki ilk adımı olabilir.


İklim Masasında Yapay Zeka

COP31: Gönüllü Taahhüt, Bağlayıcı Fatura

9-20 Kasım 2026 · Antalya · Enerji, iklim

Ne oldu?

Türkiye'nin dönem başkanlığındaki COP31, yapay zekayı ilk kez bu ölçekte gündemine aldı. Dönem başkanlığının 27 Ekim'de yayımladığı Antalya Yapay Zeka Taahhüdü, hükümetleri ve kuruluşları yapay zeka ve iklim konusunda gönüllü taahhütlere davet ediyor; aynı habere göre Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) metnin güçlü hesap verebilirlik mekanizmalarından yoksun olduğu uyarısında bulundu. Bloomberg ise veri merkezlerinin en büyük geliştiricisi olan ABD'nin artık COP sürecinin parçası olmadığını hatırlatıyor. 16 Kasım'da Antalya'da bilim, sanayi ve teknoloji temalı bir gün düzenlenecek.

Sınıfsal okuma

Gönüllü taahhüt, sermayenin en sevdiği düzenleme biçimidir: Hem "sorumlu" görünürsün hem de tutmamanın bir bedeli yoktur. Veri merkezlerinin enerji ve su tüketimi ise gönüllü değil, bağlayıcıdır; faturası elektrik zammı, kuraklık ve şebeke yükü olarak halka kesilir. COP31'in ilk haftasını ayrı bir yazıda değerlendirdik; dizinin önceki yazıları Antalya'da İki İklim Zirvesi ve Antalya Masasında Kimin Gündemi başlıklarını taşıyor.

Bizim için neden önemli?

Ev sahibi ülke olarak Türkiye'nin kendi veri merkezi ve enerji politikası da bu taahhüdün sınavı. Yeni yatırımların enerji kaynağı, su kullanımı ve istihdam bilgilerinin kamuya açık olmasını talep etmek, zirvenin sloganını yerel bir hesap sorma aracına çevirmenin yoludur.


Türkiye'den

Halk TV: Kayyımın İlk İcraatı

10 Kasım 2026 · İstanbul · Basın emeği

Ne oldu?

TMSF'nin kayyım olarak atandığı Halk TV'de işten çıkarmalar başladı. Evrensel'in, kanalda çalışmış gazeteci Onur Dalar'ın paylaşımına dayandırdığı habere göre 6 kişi işten çıkarılmak üzere kanala çağrıldı ve her departmanda çalışan sayısının yüzde 30 azaltılacağı öğrenildi. Aynı habere göre TMSF'nin belirlediği yeni yönetim kurulunun başkanlığına İbrahim Paşalı getirildi. Geçen hafta Sözcü'de de yaklaşık 50 kişinin işine son verildiği yazılmıştı.

Sınıfsal okuma

Kayyım aygıtını daha önce yazdık: Bir kurumun denetimini seçilmiş ya da meşru sahiplerinden alıp siyasal iktidarın atadığı bir yönetime vermek. Bir haber kanalında bunun ilk somut sonucu, haberi üreten emekçinin kapıya konmasıdır. Halk TV'nin kendi iç çalışma koşullarına yöneltilen eleştiriler (DİSK Basın-İş'in Mayıs'taki açıklaması hala geçerli) bugün yaşanan hukuksuzluğa karşı çıkmamızı engellemiyor; tersine, iki eleştiri aynı yerden doğuyor: Basın emekçisinin güvencesi, ne patronun keyfine ne kayyımın talimatına bırakılmalı.

Bizim için neden önemli?

Gazetecilik de bir bilgi emeğidir ve bilişim emekçisinin yaşadığı güvencesizlikle aynı kökü paylaşır. Basın Emekçilerine Sorular yazısında sorduğumuz soru bugün daha da güncel: Örgütlü değilsen yol yok.


Dijital Gözetim Meclis'te: Tek Fabrikadan Genel Soruya

3-4 Kasım 2026 · Ankara · İş yerinde gözetim

Ne oldu?

EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Astor Enerji'nin Sincan'daki fabrikasında işçilerin boyunlarında taşımak zorunda oldukları takip cihazlarını Çalışma Bakanı'na soru önergesiyle sordu; önergede şirketin ana hissedarlarına fon soruşturmasında uygulanan mal varlığı tedbirlerinin kaldırılması da soruluyor. Ertesi gün EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan konuyu genelleştirdi: Önergesinde son beş yılda çip, GPS, kamera ve algoritmik performans sistemleriyle izlemeye ilişkin kaç şikayet alındığını, kaç denetim yapıldığını soruyor ve Astor, Kalyon PV, Arçelik ve Turkcell Global hakkındaki iddiaların incelenip incelenmediğini öğrenmek istiyor. Evrensel, önergenin ruhunu haberin başlığına şu cümleyle taşıdı: "Patronlar işçileri tuvalette izliyor ama iş cinayetlerini önleyemiyorsunuz."

Bir hafta sonra, 10 Kasım'da, aynı iki milletvekili Aliağa'daki HABAŞ patlaması için yeni bir önerge verdi; habere göre patlamada en az 17 işçi yaşamını yitirdi ve son üç haftada iş cinayetlerinde ölen işçi sayısı 19'a ulaştı.

Sınıfsal okuma

Bu iki önerge yan yana okunmalı. Bir fabrikada işçinin tuvalette geçirdiği dakikayı ölçen bir cihaza yatırım yapılırken, başka bir fabrikada işçinin hayatını koruyacak önlemler alınmıyor. Teknoloji sermayenin elinde önce denetim aracıdır, güvenlik aracına ise ancak işçinin örgütlü baskısıyla dönüşür. "İş güvenliği sistemi" adıyla takılan bir kartın asıl işlevini, o kartın verisine kimin eriştiği belirler. Bunu Boynumuzdaki Kart yazısında teknik ayrıntılarıyla anlatmıştık; HABAŞ'ı ise patlamanın kendisi ve sonrasındaki direniş üzerinden iki yazıda ele aldık.

Bizim için neden önemli?

Önergelerin Bakanlık tarafından yanıtlanıp yanıtlanmayacağını ve yanıtta denetim sayılarının açıklanıp açıklanmayacağını izleyeceğiz. Bilişim emekçilerine düşen görev açık: Bu sistemleri kuran, yazan ve bakımını yapan bizleriz. Bir gözetim projesinde çalışıyorsak, verinin ne amaçla toplandığını, ne kadar saklandığını ve kime açık olduğunu sormak hem mesleki hem sınıfsal bir sorumluluktur.


Rekabet Kurumu ve Google: Tedbir Sürüyor

Rekabet Kurumu'nun Google'ın yapay zeka özetleri ve yapay zeka moduna yönelik 2 Kasım'da açtığı soruşturma ve aldığı geçici tedbir sürüyor. Tedbire göre Google haber sitelerini yapay zeka sistemine dahil olmaya zorlayamayacak ve yayıncılar içeriklerinin bu özetlerde kullanılıp kullanılmayacağına arama görünürlüğünü kaybetmeden karar verebilecek. Bu hafta kamuya yansıyan yeni bir adım yok; Google'ın uyum sürecini ve yayıncıların tutumunu izlemeye devam ediyoruz.


Sansür Sayacı

İfade Özgürlüğü Derneği'nin (İFÖD) verilerine göre Eylül ve Ekim'de en az 2.137 X hesabı erişime engellendi; 1-2 Kasım'da en az 207 hesap daha eklendi. Engellenenler arasında gazeteciler, avukatlar, akademisyenler ve siyasi partilerin yanı sıra erişim engellerini belgeleyen EngelliWeb'in kendi hesabı da var. İletişimi tek bir platforma bağlamanın bedelini her hafta yeniden ödüyoruz.


Ortak Sınıfsal Anlam

Bu haftanın başlıklarını dört eksende toplayabiliriz.

Birinci eksen: Bölünmüş masa. Micron'da iki sendika, iki ayrı imza; Samsung Biologics'te ücret politikası grup merkezinde belirlenirken tek başına pazarlık eden bir şirket sendikası. Sermaye tek merkezden yönetirken emek fabrika fabrika örgütlendiğinde, en kararlı sendika bile yalnız kalır. Bunun panzehiri iş kolu ve şirketler arası örgütlenmedir; Örgütlenme 2.0 önerimizin ve Emek-Ar sempozyumunda tartıştıklarımızın özü budur.

İkinci eksen: Gerekçe değişir, yöntem kalır. Qantas'ta "yapay zeka" diyerek taşeronlaştırma, Vodafone'da "daha fazla yapay zeka" diyerek beşte bir küçülme, Qualcomm'da "performans" diyerek kıdemli mühendis kesintisi. Mayıs'ta yapay zeka moda bir gerekçeydi, Ekim'de değil; ama kesinti sürüyor. Yapay zeka bu tabloda üretici güç olmaktan çok ideolojik bir örtü işlevi görüyor.

Üçüncü eksen: Kuyruk ve pay. Anthropic'in halka arzındaki altı kat talep ile ABD'de emeğin payının 1947'den bu yana en düşük düzeye inmesi aynı madalyonun iki yüzü. Sermaye, ücrete gitmeyecek paranın kuyruğuna giriyor. Bu kuyruğun önünde ise çipi satan, bulutu kiralayan ve hisseyi alan aynı şirketler var.

Dördüncü eksen: Kayyım ve gözetim. Türkiye'de teknoloji emeği tartışması, siyasal baskıdan ayrı düşünülemiyor. Bir yanda haber üreten emekçiyi kapıya koyan kayyım, öbür yanda işçinin tuvalet süresini ölçen ama hayatını korumayan fabrika. İkisinin ortak noktası, denetimin aşağıdan yukarıya değil, yukarıdan aşağıya işlemesi.


Gelecek Hafta İzlenecekler

TarihGelişmeNeden izliyoruz?
16 KasımCOP31 bilim, sanayi ve teknoloji günüYapay zeka ve veri merkezleri masaya nasıl gelecek?
16 KasımPitt County (Kuzey Carolina) moratoryum oturumuSandık sonrası yerel direnişin yayılması
17 KasımMicron Taoyuan görüşmesiSendika katılmayacak; şirketin bireysel imza süreci nasıl yürüyecek?
18-19 KasımAnthropic fiyatlaması ve ilk işlem günüFiyat, aralığın üstüne çıkacak mı, ilk gün ne olacak?
Kasım ikinci yarısıNvidia çeyrek bilançosu (tarih şirket tarafından henüz doğrulanmadı)Yapay zeka yatırım döngüsünün nabzı
20 KasımCOP31 kapanışıAntalya Yapay Zeka Taahhüdü'ne kimler imza atacak?
27 Kasım'a kadarSamsung Biologics greviMahkeme sınırı içindeki grev sonuç alabilecek mi?
Aralık başıMicrosoft gönüllü çıkış teklifinin son günüArdından zorunlu bir tur gelecek mi?
SürüyorHalk TV'de işten çıkarmalarYüzde 30 hedefi ve basın sendikalarının tutumu
SürüyorKaraca ve Bayhan önergeleriBakanlık denetim sayılarını açıklayacak mı?
SürüyorRekabet Kurumu-Google soruşturmasıGeçici tedbire uyum
SürüyorQantas-ASU tartışması"Yapay zeka aklaması" itirazı bir kampanyaya dönüşecek mi?
Ocak 2027Qualcomm'da beklenen yeni tur"Performans" gerekçesinin genişlemesi
2027 başıVodafone Almanya-işletme konseyi görüşmeleriOrtak belirleme masası neyi değiştirebilecek?
BelirsizOakland oylaması, Unifor ve Teamsters, Gävle, Hermantown davası, AEMO, Activision, DeFacto önergesiKararı görünmeyen başlıklar

Somut Görevler: Bize Düşenler

  1. İş yerinizin farklı birimlerindeki çalışanlarla bilgi ağı kurun. Micron'un dersi açık: Aynı şirketin farklı yerleşkeleri, alt şirketleri ve taşeronları arasında en azından bilgi paylaşan bir ağ, bölünmüş masaya karşı ilk adımdır.
  2. "Yapay zeka dönüşümü" duyurularını iki soruyla okuyun. İş gerçekten bir modele mi devrediliyor, yoksa bir taşerona ya da başka bir coğrafyaya mı? Para nereye gidiyor?
  3. Performans değerlendirme kriterlerinin yazılı ve itiraz edilebilir olmasını isteyin. Değerlendirme formu, toplu işten çıkarmanın bireysel kılıfına dönüşmemeli.
  4. Toplu sözleşme taleplerine "üretkenlik payı" ve "yapay zeka bildirimi" maddelerini ekleyin. Verimlilik artışının bir kısmı doğrudan ücrete aktarılmalı; yapay zeka uygulamaları devreye girmeden önce işçilere bildirilmeli ve pazarlık konusu olmalı.
  5. Holding yapısını haritalayın. Grup şirketinde çalışıyorsanız ücret ve personel politikasını gerçekte kimin belirlediğini öğrenin; talebi doğru adrese yöneltin.
  6. Grev ve dayanışma fonunu önceden ve şeffaf kurun. Samsung Biologics örneği, fonun kriz anında toplanmasının örgüt içinde nasıl gerilim yarattığını gösteriyor.
  7. Gözetim projelerinde soru sorun. Bir takip, kamera ya da performans sistemi üzerinde çalışıyorsanız verinin amacını, saklama süresini ve erişim yetkisini sorgulayın; gerekirse belgeleyin.
  8. Mahallenizdeki enerji yoğun projelerin ÇED belgelerini okuyun. Veri merkezi tartışması Türkiye'ye geldiğinde hazırlıklı olmak için şimdiden okumaya başlayın.
  9. Basın emekçileriyle dayanışın. Halk TV ve Sözcü'de işini kaybeden gazetecilerin seslerini duyurun; DİSK Basın-İş gibi örgütlerin çağrılarını takip edin.
  10. İletişiminizi tek platforma bağlamayın. Erişim engelleri sürdükçe e-posta bültenleri, RSS ve özgür yazılım tabanlı alternatifler önem kazanıyor. Bu blogun RSS akışı da bunun için var.
  11. Bu sayıyı düzeltin. Eksik, yanlış ya da gözümüzden kaçan bir gelişme varsa yorumlarda ya da sosyal medyada bize yazın; bir sonraki sayıda düzeltme notu olarak ekleyelim.

Kapanış: Yenilgiyi Adıyla Söylemek

Bu haftanın en öğretici cümlesi bir zafer bildirisinden değil, bir yenilgi açıklamasından geldi. Tayvan'daki bir sendika, aylarca süren bir mücadelenin sonunda kar paylaşımı sistemi kurma kampanyasının başarısız olduğunu açıkça kabul etti ve mücadeleyi gelecekte sürdüreceğini söyledi.

Sol hareketin uzun tarihinde yenilgiler zafer gibi anlatıldığında ne olduğunu biliyoruz: Aynı hatalar tekrarlanır, bilanço yapılmaz, gençler bir sonraki mücadeleye yanlış bir haritayla girer. Lenin'in deyişiyle bir partinin ciddiyeti, hatalarına karşı tutumuyla ölçülür. Bu ölçüt bir sendika için de geçerli.

Aynı hafta, aynı sektörün öbür ucunda, yapay zeka şirketlerinin hisselerine kuyruk oluştu, işten çıkarmalar "performans" ve "yapay zeka" kelimeleriyle aklandı, emeğin payı yeni bir dibe indi. Bütün bunların karşısında ihtiyacımız olan şey, teknolojiye karşı olmak değil, teknolojinin kimin elinde ve kimin yararına işlediğini sormaktır. Bu soruyu sormak için önce kendi durumumuzu dürüstçe görmemiz gerekiyor: Nerede kazandık, nerede kaybettik, neden kaybettik?

Taoyuan'daki sendikacılar bu soruyu sordu. Bize düşen, aynı dürüstlükle kendi iş yerimize, kendi örgütümüze ve kendi sektörümüze bakmak.

Bilgi herkesindir.


Bağlantılı Yazılar ve Kaynaklar

Dizinin önceki sayıları
Bu sayıda anılan yazılarımız
Kaynaklar

Micron

  1. AFP / Yahoo News, Taiwan union ends bonus talks with Micron after 'defeat', 12 Kasım 2026.
  2. Malay Mail (AFP), Micron Taiwan union throws in the towel, admits 'defeat' in profit-share fight, 12 Kasım 2026.
  3. Digitimes, Micron says it has not required waivers and will keep negotiating in Taoyuan labor dispute, 12 Kasım 2026.
  4. Rest of World, A rare strike in Taiwan exposes labor unrest beneath the global AI rush.
  5. Taipei Times, Micron ve Taichung sendikasının anlaşması, 22 Ekim 2026.
  6. The Star (Reuters), Micron Taiwan union presses profit-sharing demand, 15 Eylül 2026.
  7. Briefs, Micron pauses Taiwan fab buildout as union fight clouds plans.

Samsung Biologics

  1. Fierce Pharma, Samsung Bio union vows strike as labor negotiations stall.
  2. Money Today, Samsung Biologics union launches strike, company vows to minimize production disruptions, 6 Kasım 2026.
  3. Korea Herald, Samsung Biologics union launches second strike Friday amid member exodus, 5 Kasım 2026.

İşten çıkarmalar

  1. AI Weekly (Bloomberg), Qantas Cuts 850 Jobs in Seven-Year Accenture Outsourcing Deal.
  2. AeroCorner, Qantas Will Cut About 850 Corporate Jobs as Accenture Takes Over Back-Office Work, 10 Kasım 2026.
  3. FourWeekMBA (Reuters), Qantas 850-Role Accenture Deal Draws 'AI Washing' Claims, 11 Kasım 2026.
  4. IBTimes UK, Qantas to Axe 850 Australian Jobs.
  5. Dr. Web, Vodafone Deutschland: 2.300 Stellen, 10 Kasım 2026.
  6. PPC Land, Vodafone Germany cuts 2,300 jobs over two years as AI use expands, 9 Kasım 2026.
  7. Mobiflip, Vodafone plant Abbau von 2.300 Stellen in Deutschland.
  8. Upstox, Qualcomm begins India layoffs, around 1,000 jobs potentially at risk, 11 Kasım 2026.
  9. Calcalist, Qualcomm's "performance-focused" layoffs reach India.
  10. Shattered, Tech Layoffs Hit 206,817 as AI Spend Estimate Nears $700B, 13 Kasım 2026.
  11. Invezz, AI layoffs in 2026 so far: 121,401 US job cuts, 12 Kasım 2026.
  12. Stocktitan, Layoffs 2026: List of Big Company Job Cuts, How Many and Why.
  13. MediaPost, Microsoft Offers Voluntary Buyouts To Employees.

Anthropic, emeğin payı, veri merkezleri

  1. Technobezz, Anthropic Launches IPO Roadshow With Shares Expected at $70 to $78, 10 Kasım 2026.
  2. Bloomberg, Anthropic's IPO Is Said to Be About Six Times Oversubscribed, 12 Kasım 2026.
  3. Quartz, Anthropic's IPO is said to be multiple times oversubscribed.
  4. Stock Analysis, Anthropic's IPO is said to be multiple times oversubscribed.
  5. InvestingLive, Anthropic IPO six times oversubscribed.
  6. TheStreet Pro, Q3 Productivity Hands Fed Doves Some Ammo, but Workers' Share Hits a Record Low, 5 Kasım 2026.
  7. Newsweek, More cities move to ban data centers after midterm backlash.
  8. TechJack Solutions, Pitt County, NC Schedules Public Hearing on Data Center Moratorium.
  9. KAXE, Environmental groups sue Hermantown, Google, over data center review, 5 Kasım 2026.

COP31

  1. Carbon Credits, COP31 Presidency Calls for AI Pledge.
  2. Energy Connects (Bloomberg), AI is part of solution for climate change, COP31 pledge says.
  3. EU Agenda (Beyond Fossil Fuels), Data centres and AI at COP31, 28 Ekim 2026.

Türkiye

  1. Evrensel, Halk TV'de işten çıkarmalar başladı, 10 Kasım 2026.
  2. soL Haber, Sözcü'de yaklaşık 50 kişi işten çıkarıldı.
  3. Evrensel, Sevda Karaca'dan Astor Enerji soru önergesi, 3 Kasım 2026.
  4. Evrensel, Evrensel'in haberleri Meclis gündeminde, 4 Kasım 2026.
  5. Evrensel, EMEP milletvekillerinden HABAŞ için soru önergesi, 10 Kasım 2026.
  6. Diken, Rekabet Kurumu'ndan Google'ın yapay zeka özetlerine tedbir.
  7. Diken, İki günde 207 X hesabına erişim engeli, 2 Kasım 2026.
  8. Newswire (Unifor), Amazon workers in the Greater Toronto Area launch fight for better jobs with Unifor, 4 Kasım 2026.

Kuramsal arka plan

  1. Karl Marx, Kapital, Cilt I, Dördüncü Kısım: Göreli Artı Değerin Üretimi.
  2. V. I. Lenin, Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması (1916).
  3. V. I. Lenin, Komünizmde "Sol" Çocukluk Hastalığı (1920).

Bu yazı Bilgi Müşterekleri'nin "Teknolojide Haftanın Sınıfsal Gelişmeleri" dizisinin 6. sayısıdır (2026/47. hafta). Canlı bir belgedir; düzeltme ve eklemelerle güncellenebilir. CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılmıştır.

İlgili Başlıklar

Haber Bülteni Aboneliği